Του Γ. Απτεραίου
Η δημοκρατία, στις μέρες μας, παρουσιάζεται συνήθως ως το πολίτευμα όπου οι πολίτες αποφασίζουν για την πορεία της κοινωνίας μέσα από τις εκλογές και τους θεσμούς. Προβάλλεται ως ένα σύστημα που εκφράζει τη λαϊκή βούληση και υπηρετεί το γενικό συμφέρον.
Ωστόσο, πίσω από αυτή την εικόνα υπάρχει ένα απλό αλλά κρίσιμο ερώτημα: είναι ο λαός πραγματικά κυρίαρχος, όταν σωρεία μεγάλων προβλημάτων της δημόσιας ζωής παραμένουν άλυτα, ανεξάρτητα από το ποιο κόμμα βρίσκεται κάθε φορά στην εξουσία;
Η καθημερινότητα, σε όλες τις πλευρές της, προσφέρει αφορμές για σκέψη και προβληματισμό. Ο μισθός των εργαζομένων και η σύνταξη των συνταξιούχων εξαντλούνται πριν ακόμη τελειώσει ο μήνας. Τα ενοίκια γίνονται δυσβάσταχτο βάρος για χιλιάδες νέους και για όσους δεν διαθέτουν ιδιόκτητη κατοικία. Η ακρίβεια περιορίζει ακόμη και βασικές ανάγκες της ζωής. Οι μικρομεσαίοι επαγγελματίες αγωνίζονται να κρατήσουν ζωντανές τις επιχειρήσεις τους. Κι όλα αυτά συμβαίνουν σε μια εποχή όπου ο πλούτος που παράγεται είναι μεγαλύτερος από ποτέ.
Το ζήτημα, όμως, δεν αφορά μόνο τις επιλογές μιας κυβέρνησης. Αφορά, κυρίως, το ποιος έχει τη δύναμη να επηρεάζει τις αποφάσεις. Όταν ο πλούτος συγκεντρώνεται σε λίγα χέρια, η επιρροή στην πολιτική ζωή τείνει να συγκεντρώνεται επίσης στους ίδιους κύκλους. Έτσι, οι κυβερνήσεις μπορεί να αλλάζουν, αλλά πολλές βασικές πολιτικές κατευθύνσεις παραμένουν σταθερές.
Το βλέπουμε στην πράξη. Όταν αυξάνονται οι τιμές των τροφίμων και των καυσίμων, το κόστος το επωμίζονται τα νοικοκυριά. Όταν εκτοξεύονται τα ενοίκια, πιέζονται οι νέοι και οι οικογένειες. Όταν μια επιχείρηση μειώνει προσωπικό για να αυξήσει την κερδοφορία της, το βάρος μεταφέρεται στους εργαζόμενους. Οι συνέπειες βαρύνουν, τις περισσότερες φορές, τους πολλούς, ενώ τα μεγαλύτερα οφέλη συγκεντρώνονται στους λίγους.
Γι’ αυτό η δημοκρατία δεν μπορεί να κρίνεται μόνο από την ύπαρξη εκλογών. Κρίνεται και από το κατά πόσο οι πολίτες μπορούν πραγματικά να επηρεάζουν τις αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή τους. Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος κυβερνά, αλλά ποιος έχει τη δύναμη να καθορίζει τις προτεραιότητες της κοινωνίας.
Και όσο, ακόμη και στην εποχή μας, αυτό το ερώτημα παραμένει δύσκολο να απαντηθεί από πολιτικούς και πολίτες, τόσο η συζήτηση για την ουσία και το πραγματικό περιεχόμενο της δημοκρατίας θα παραμένει ανοιχτή. Γιατί μια δημοκρατία δεν δοκιμάζεται μόνο στις κάλπες, αλλά στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Δοκιμάζεται στο αν οι πολλοί έχουν πραγματική φωνή, στο αν οι ανάγκες τους γίνονται πολιτική προτεραιότητα και στο αν η εξουσία υπηρετεί την κοινωνία ή εκείνους που έχουν τη μεγαλύτερη οικονομική δύναμη.
