Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης 26/02/2026
Του Συμεών Γκόρπα
Συμπληρώνονται 200 χρόνια από την πτώση του Βασιλαδιού και του Ντολμά των θαλασσινών προπυργίων του Αγώνα του Μεσολογγίου. Η πτώση τους είχε ολέθρια αποτελέσματα για την άμυνα της πόλης αφού σταμάτησε η επικοινωνία των Ελεύθερων Πολιορκημένων με τον έξω κόσμο μέσω της θαλάσσιας οδού. Η άλωσή τους σημαίνει ότι η απόφαση της Αθάνατης Φρουράς για ΕΞΟΔΟ είναι πλέον αναπόφευκτη.
ΒΑΣΙΛΑΔΙ
(το σημερινό Ανατολικό Βασιλάδι ή Αναποδοϊβαρο)
Με δεσπόζουσα στρατηγική σημασία βρίσκεται Νοτιοδυτικά (5 χιλιόμετρα) του Μεσολογγίου και με περίμετρο 150 βήματα. Οχυρώθηκε για πρώτη φορά το 1805 και το τείχος του διατηρήθηκε μέχρι το 1821 όταν και συμπληρώθηκε η οχύρωσή του με 3 κανόνια και φρουρά 50 αγωνιστών.
Στην Πρώτη Πολιορκία του Μεσολογγίου έγινε απόπειρα κατάληψής του χωρίς επιτυχία από τον εχθρό στις 20 Ιουλίου 1822. Εχθρικός στόλος από 84 Τουρκικά, Αιγυπτιακά και Αλγερινά πλοία εξαπολύει διαδοχικές επιθέσεις αλλά αποκρούονται από τη φρουρά του Βασιλαδιού, που την αποτελούν 80 Μεσολογγίτες υπό τον Αθανάσιο Ραζηκότσικα.
Στη Δεύτερη Πολιορκία του Μεσολογγίου το Βασιλάδι ήταν οχυρωμένο με 14 κανόνια και 100 υπερασπιστές εκ των οποίων 20 πυροβολητές με αρχηγό τον Αναστάσιο Παπαλουκά. Διοικητής του νησιού ο Σπύρος Πεταλούδης.
Στις 10 Ιανουαρίου 1826 στο ιστορικό νησάκι του Αϊ Σώστη πραγματοποιήθηκε ναυμαχία μεταξύ του Ελληνικού Στόλου υπό τον ναύαρχο Ανδρέα Μιαούλη και του Τουρκικού υπό τον ναύαρχο Χοσρέφ Πασά. Οι Έλληνες κατήγαγαν περιφανή νίκη.
Στις 25 Φεβρουαρίου 1826 επιτίθενται στο νησί 2.000 Αιγύπτιοι με επικεφαλής τον Χουσείν Μπέη κατακτητή της Κρήτης, της Σφακτηρίας και της Κάσου με 40 εξοπλισμένα πλοιάρια (λαντσόνια – πάσσαρες) και 20 λέμβους. Η φρουρά των Μεσολογγιτών αντιστέκεται ηρωικά για 24 ώρες και προξενεί ανυπολόγιστη φθορά στον εχθρό αλλά στο τέλος το Βασιλάδι καταλαμβάνεται. Αιτία ήταν η ανατίναξη των πυρομαχικών από λανθασμένη κίνηση του άπειρου δεκάχρονου παιδιού του φρούραρχου Παπαλουκά καθώς μετέφερε πυρίτιδα και σχηματίσθηκε γραμμή μπαρούτης στο έδαφος. Έπεσαν υπέρ πατρίδος οι Πεταλούδης, Παπαλουκάς, Παντολέων Καζάνας, Σπυρίδων Κορφιάτης, Αναστάσιος Λάντος, Γεώργιος Παιδάκος, Σπυρίδων Ραζής, Ανδρέας Βούρβαχης, Αναστάσιος Μοσχονάς, Σπυρίδων Σκαρλάτος, Συμεών Ζορμπάς κ.α.
Το Βασιλάδι ξανάγινε Ελληνικό στις 17 Δεκεμβρίου 1827 όταν το ανακατέλαβε ο Άγγλος ναύαρχος Άστυγξ.
ΝΤΟΛΜΑΣ
Μετά την πτώση του Βασιλαδιού οι Τουρκοαιγύπτιοι με 2.000 πεζούς και εφίππους και επικεφαλής τον Χουσείν Μπέη (με τη συνδρομή 18 κανονιών) επιτίθενται στις 28 Φεβρουαρίου στον Ντολμά που απέχει 3 χιλιόμετρα από το Αιτωλικό.
Οι Αιτωλικιώτες με φρουρά 300 ανδρών υπό τον στρατηγό Γρηγόρη Λιακατά υπερασπίζονται τον Ντολμά και αποκρούουν τρεις αλλεπάλληλες εφόδους. Οι Μεσολογγίτες για αντιπερισπασμό πραγματοποιούν επιθετική έξοδο από την πόλη τους με 500 αγωνιστές υπό τον Κίτσο Τζαβέλλα οι οποίοι αποκρούονται στη περιοχή της Φοινικιάς από τις εχθρικές δυνάμεις. Η μάχη συνεχίζεται χωρίς να καταληφθεί η νησίδα. Ο Ιμπραήμ πασάς οργίζεται και διατάζει γενική επίθεση 36 αιγυπτιακών πλοιαρίων με επικεφαλής τον ίδιο. Στην τέταρτη επίθεση σκοτώνεται ο στρατηγός Λιακατάς και ο Ντολμάς καταλαμβάνεται μετά από συγκλονιστικές συγκρούσεις Ελλήνων και Αιγυπτίων σώμα με σώμα. Σκοτώνονται όλοι οι υπερασπιστές εκτός από τους Γεώργιο Οικονομόπουλο, Σπυρίδωνα Τσάλα, Ιωάννη Σκάκα και Αναστάσιο Κτιστόπουλο που γλίτωσαν κολυμπώντας έως το Αιτωλικό.
Ύστερα από την πτώση του Ντολμά οι Τουρκοαιγύπτιοι καταλαμβάνουν και το νησάκι ΠΟΡΟΣ. Στη 1 Μαρτίου συνθηκολογεί το Αιτωλικό αφού οι κάτοικοι υπογράφουν Συνθήκη παράδοσης και αναχωρούν για την Άρτα περίπου 400 ένοπλοι και 4.000 άμαχοι.
Η ώρα της ΕΞΟΔΟΥ φθάνει για το Μεσολόγγι.
ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ στους υπερασπιστές του ΒΑΣΙΛΑΔΙΟΥ και του ΝΤΟΛΜΑ.
Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομο
