Όταν ο πόνος δεν φεύγει: τι σημαίνει πραγματικά χρόνιος πόνος

Ο οξύς πόνος έχει νόημα. Σου λέει ότι κάτι έπαθες, σε αναγκάζει να προσέξεις, και υποχωρεί όταν το τραύμα επουλωθεί. Ο χρόνιος πόνος δεν κάνει τίποτα από αυτά. Επιμένει αφού η αρχική αιτία έχει θεραπευτεί, ή εμφανίζεται χωρίς εμφανή αιτία, και δεν προσφέρει καμία χρήσιμη πληροφορία στον οργανισμό. Στα ιατρικά κείμενα ορίζεται συνήθως ως πόνος που διαρκεί πάνω από τρεις μήνες, όμως όποιος τον ζει ξέρει ότι το χαρακτηριστικό του δεν είναι η διάρκεια αλλά η αίσθηση ότι δεν οδηγεί πουθενά.

Ένα από τα πράγματα που δυσκολεύουν την αντιμετώπιση είναι ότι σταδιακά παύει να είναι μόνο σωματικό ζήτημα. Ο ύπνος χαλάει, η ενέργεια πέφτει, η διάθεση επηρεάζεται, και η μειωμένη κίνηση φέρνει μυϊκή αδυναμία που επιδεινώνει τον ίδιο τον πόνο. Ο κύκλος κλείνει και τροφοδοτεί τον εαυτό του. Γι’ αυτό και οι πιο σοβαρές προσεγγίσεις δεν στοχεύουν μόνο στο σύμπτωμα αλλά και στα κομμάτια γύρω από αυτό.

Οι διαθέσιμες επιλογές είναι περισσότερες από όσες νομίζουν οι περισσότεροι. Παυσίπονα διαφόρων κατηγοριών, φάρμακα που δρουν στο νευρικό σύστημα, φυσικοθεραπεία, ελεγχόμενη άσκηση, τεχνικές διαχείρισης, παρεμβατικές μέθοδοι σε ορισμένες περιπτώσεις. Καμία δεν λειτουργεί για όλους, και σπάνια αρκεί μία μόνη της. Το συνηθισμένο σενάριο είναι συνδυασμός που προσαρμόζεται με τον καιρό.

Ένα κομμάτι που υποτιμάται είναι το περιβάλλον γύρω από τον ασθενή. Ο χρόνιος πόνος δεν φαίνεται, οπότε συχνά δεν γίνεται πιστευτός. Συνάδελφοι που δεν καταλαβαίνουν γιατί κάποιος αρνείται μια έξοδο, συγγενείς που προτείνουν λίγο κουράγιο, εξετάσεις που δεν δείχνουν εύρημα. Η επανειλημμένη αμφισβήτηση κουράζει, και οδηγεί αρκετούς στο να σταματήσουν να το αναφέρουν, κάτι που δυσκολεύει ακόμα περισσότερο τη σωστή αντιμετώπιση.

Όταν οι πρώτες γραμμές δεν αποδίδουν, ανοίγει η συζήτηση για πιο εξειδικευμένες επιλογές, που περιγράφονται αναλυτικά εδώ. Εξετάζονται σε ασθενείς με τεκμηριωμένη πάθηση όπου οι συμβατικές προσεγγίσεις έχουν αποδειχθεί ανεπαρκείς, πάντα με ιατρική αξιολόγηση και παρακολούθηση. Δεν πρόκειται για λύση πρώτης επιλογής ούτε για υπόσχεση εξάλειψης του πόνου, και ο θεράπων ιατρός είναι εκείνος που κρίνει αν έχει νόημα στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Αυτό που βοηθάει σχεδόν πάντα, ανεξάρτητα από την αγωγή, είναι η αλλαγή του κριτηρίου επιτυχίας. Ένας ασθενής που περιμένει να μηδενιστεί ο πόνος θα απογοητευτεί από κάθε θεραπεία. Ένας που μετράει πόσες ώρες κοιμήθηκε, πόσο περπάτησε, ή αν κατάφερε να πάει σε ένα οικογενειακό τραπέζι, βλέπει προόδους που αλλιώς θα περνούσαν απαρατήρητες. Η κλίμακα από το ένα έως το δέκα λέει λιγότερα από το ημερολόγιο μιας εβδομάδας.

Ο χρόνιος πόνος σπάνια λύνεται με μία απόφαση. Λύνεται, όσο λύνεται, με πολλές μικρές που παίρνονται μαζί με κάποιον που παρακολουθεί την πορεία και δέχεται να αλλάξει πλάνο όταν χρειαστεί.