Κάνε κλικ και δες περισσότερο aixmi-news.gr στην αναζήτηση της Google
Πρόσθεσε το στην Google
Σήμερα, σχεδόν έναν αιώνα μετά, ημέρες του 2026 στην Ελλάδα, με σε μια χώρα όπου η σατιρική ματιά του Καρυωτάκη εξακολουθεί να περιγράφει ένα κράτος που μοιράζει, μετράει λάθος και «δεν γνωρίζει» και που περιμένει τον κύριο Νομάρχη.
Του Γιώργου Π. Μπαμπάνη
Τον Ιούνιο του 1928, ένας δημόσιος υπάλληλος έφτασε στην Πρέβεζα. Δεν ήταν τουρίστας. Ήταν τιμωρημένος. Η διαδρομή του είχε ξεκινήσει από την εκλογή του ως γενικού γραμματέα των δημοσίων υπαλλήλων και συνεχίστηκε με μεταθέσεις, πρώτα στην Πάτρα τον Φεβρουάριο του 1928 και τελικά στην Πρέβεζα τον Ιούνιο. Ήταν ο Κώστας Καρυωτάκης, για τον οποίο η θέση στο Δημόσιο λειτουργούσε σαν φυλακή.
Από εκεί έγραψε την «Πρέβεζα», ένα ποίημα που διαβάζεται ως κραυγή απελπισίας, αλλά είναι και μία από τις πιο καυστικές σάτιρες του ελληνικού κράτους. Στις στροφές του παρελαύνουν ο αστυνόμος που ζυγίζει με σχολαστικότητα μια λειψή μερίδα, οι αρχές της πόλης με τους μεγαλόσχημους τίτλους, ένα βιβλιάριο καταθέσεων με τριάντα δραχμές, και ένα πλοίο με σημαία που ίσως φέρνει τον κύριο Νομάρχη. Ο θάνατος στο ποίημα δεν είναι γεγονός. Είναι η ακινησία.Αν αντικαταστήσουμε τις δραχμές με ευρώ, το ποίημα μοιάζει γραμμένο χθες.
Ο αστυνόμος ζυγίζει ακόμη τη λάθος μερίδα
Ο αστυνόμος του Καρυωτάκη είναι η εικόνα ενός κράτους που ελέγχει με ζήλο τα μικρά και αφήνει ανεξέλεγκτα τα μεγάλα. Σήμερα τη ζυγαριά την κρατά η εφορία, και ζυγίζει με ακρίβεια τον μισθωτό.
Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, ο μέσος μισθωτός πλήρωνε κάθε χρόνο περισσότερο φόρο από το 85% των ελεύθερων επαγγελματιών, και το 71% των επαγγελματιών, δήλωνε εισόδημα κάτω από τον κατώτατο μισθό. Τα στοιχεία αυτά αιτιολόγησαν το νέο σύστημα φορολόγησης του 2024, και μένει να φανεί αν έκλεισε το χάσμα. Τη φοροδιαφυγή, άλλωστε, την πληρώνουν πρώτοι οι έντιμοι επαγγελματίες.
Υπάρχει και μια αόρατη Ελλάδα. Το 2022 η παραοικονομία εκτιμήθηκε στο 20,9% του ΑΕΠ, περίπου 45–50 δισ. ευρώ. Η ζυγαριά του αστυνόμου δεν φτάνει ως εκεί.
Το βιβλιάριο με τις τριάντα δραχμές
Η πιο συγκινητική εικόνα του ποιήματος είναι η πιο πεζή: ένα βιβλιάριο τράπεζας με πρώτη κατάθεση τριάντα δραχμές. Η αποταμίευση ενός ανθρώπου που προσπαθεί να χτίσει κάτι μέσα στη στασιμότητα.
Σήμερα, στο βιβλιάριο συχνά δεν μπαίνει μισθός αλλά επίδομα. Τα PowerPass, FuelPass και Market Pass κόστισαν πάνω από 9 δισ. ευρώ, ενώ τα επιδόματα του ΟΠΕΚΑ και της ΔΥΠΑ κοστίζουν 5 έως 6 δισ. κάθε χρόνο. Η διαΝΕΟσις υπολόγισε ότι 3 δισ. σε δίκτυα ρεύματος θα απέφεραν όφελος 2,88 δισ. Όμως τα pass έχουν άμεσο πολιτικό αποτέλεσμα, ενώ οι επενδύσεις ξεπερνούν τον εκλογικό κύκλο.
Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα είναι 216 ευρώ τον μήνα για ένα άτομο. Είναι οι τριάντα δραχμές της εποχής μας. Αρκούν για να ανοίξεις λογαριασμό, όχι για να ζήσεις. Άλλωστε, σήμερα δεν περισσεύει τίποτε για να αποταμιεύσεις. Η αποταμίευση τα τελευταία χρόνια είναι … αρνητική!
Από τον Νομάρχη στο «δώσ’ τα όλα»
Στο ποίημα, η πόλη περιμένει στην προκυμαία το πλοίο. Η εξουσία δεν λογοδοτεί. Καταφθάνει, και την υποδέχεσαι.
Στις 20 Απριλίου 1989, η εξουσία κατέφθασε σε ένα μπαλκόνι στο Περιστέρι και φώναξε «Τσοβόλα δώσ’ τα όλα». Ο πρώην υπουργός επιμένει ότι δεν έδωσε ούτε δραχμή εκείνη τη χρονιά. Κι όμως έδωσε, όπως αποκαλύπτει ο παππούς μου δημοσιογράφος και συγγραφέας στο βιβλίο του «430 Ιστορίες καθημερινής οικονομικής τρέλας 1974-2013» ως εξής: «Μια φορά κι έναν καιρό, πριν από 24 χρόνια, στις 6 Ιουλίου 1989, ο τότε πρωθυπουργός Τζαννής Τζαννετάκης αποκάλυψε κατά την ανάγνωση των προγραμματικών δηλώσεων της νέας κυβέρνησης στη Βουλή ότι το πρώτο εξάμηνο του 1989 το έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού ξεπερνούσε το ποσό των 750 δισ. δραχμών και ότι στο τέλος του χρόνου θα πλησίαζε το ποσό 1.900 δισ. δραχμών, δηλαδή θα ξεπερνούσε κατά 36% την αρχική πρόβλεψη που είχε κάνει ο τότε υπουργός Οικονομικών Δημήτρης Τσοβόλας κατά την κατάθεση του προϋπολογισμού του 1989 το Δεκέμβριο του 1988.Τότε, λοιπόν, διαπιστώθηκε το έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού θα παρουσίαζε μιαν υπέρβαση κατά 500 δισ. δραχμές.Τότε, λοιπόν, υπολογιζόταν ότι από την υπέρβαση αυτή, ποσό 140 δισ. δραχμών οφειλόταν στη γνωστή προεκλογική λαϊκίστικη ιαχή του Ανδρέα Παπανδρέου στο Περιστέρι «Τσοβόλα δώστ΄ όλα»!
Εν πάση περιπτώσει, η φράση αυτή έμεινε, γιατί περιέγραφε μια σχέση που δεν άλλαξε: ο πολίτης περιμένει στην προκυμαία, και η εξουσία φτάνει να μοιράσει.
Τα πρόβατα που δεν υπήρξαν
Ο Καρυωτάκης θα έβρισκε στον ΟΠΕΚΕΠΕ υλικό για ολόκληρη συλλογή. Το σκάνδαλο αφορά επιδοτήσεις για βοσκοτόπια χωρίς ζώα. Δρόμοι με λαμπρά ονόματα αλλά ασήμαντοι, βοσκοτόπια με επιδοτήσεις αλλά χωρίς πρόβατα. Η ίδια ποιητική του κενού.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διαβίβασε στη Βουλή δικογραφία για βουλευτές που φέρονται να παρενέβησαν υπέρ παραγωγών της περιφέρειάς τους. Οι ίδιοι αρνούνται κάθε παρανομία, και ισχύει το τεκμήριο αθωότητας.
Υπάρχει όμως και ο λογαριασμός της αδιαφορίας. Η Κομισιόν επέβαλε διόρθωση 415 εκατ. ευρώ για διοικητικές αδυναμίες, επειδή δεν ελεγχόταν αν οι αιτούντες κατείχαν τα χωράφια. Το ποσό θα καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό. Ο αστυνόμος ζύγιζε τη μερίδα του μισθωτού, αλλά κανείς δεν μέτρησε τα πρόβατα.
Υπάρχω;
Στο ποίημα, ο περιπατητής της προκυμαίας αναρωτιέται αν υπάρχει, και απαντά ότι όχι. Είναι η πιο ακριβής περιγραφή του σημερινού μισθωτού. Υπάρχει για την εφορία, που τον βρίσκει πάντα. Δεν υπάρχει για το κράτος, που δεν τον βλέπει όταν μοιράζει.
Το κράτος έχει τη δική του εκδοχή του ερωτήματος: «Δεν το γνωρίζαμε». Η έκθεση της πλειοψηφίας στην εξεταστική επιτροπή κατέληξε ότι το πρόβλημα είναι διαχρονικό και διακομματικό. Όλοι το ήξεραν, αλλά κανείς δεν το γνώριζε.
Την Κυριακή θα ακούσουμε τη μπάντα
Ο Καρυωτάκης ειρωνευόταν μια πόλη που παρηγοριέται με τη μπάντα της Κυριακής. Εμείς έχουμε τις εκλογές, που θα γίνουν, όπως έχει ανακοινώσει ο πρωθυπουργός, την άνοιξη του 2027. Ο ίδιος παραδέχθηκε ότι ο πειρασμός των υπερβολικών υποσχέσεων είναι πάντα μεγάλος. Θα ακούσουμε λοιπόν τη μπάντα. Το ερώτημα είναι τι θα γίνει τη Δευτέρα.
Από την Πρέβεζα του θανάτου στην Ελλάδα που ζη ( γράφω το ρήμα με «η» διότι με «ει» σημαίνει «σεματάει»!) Ο Καρυωτάκης δεν άντεξε την Πρέβεζα. Εμείς δεν έχουμε αυτή την πολυτέλεια. Πρέπει να την αλλάξουμε.
Αυτό σημαίνει επιδόματα που οδηγούν πίσω στην εργασία. Δημόσια λίστα με όσους παίρνουν αγροτικές ενισχύσεις, ώστε κάθε χωριό να μετρά τα πρόβατά του. Αυτόματες διασταυρώσεις από την ΑΑΔΕ, που έχει πλέον αναλάβει τις πληρωμές. Και πολίτες που δεν περιμένουν τον Νομάρχη στην προκυμαία, αλλά τον ρωτούν, και μετά τις εκλογές, τι έκανε.
Το 1928 ένας ποιητής αναρωτήθηκε αν υπάρχει. Το 2026 η απάντηση πρέπει να είναι ναι: με μισθό που φτάνει, με φόρο που πληρώνουν όλοι, με ένα κράτος που ζυγίζει σωστά. Τότε μόνο η Πρέβεζα, και μαζί της η Ελλάδα, θα πάψει να είναι ποίημα για τον θάνατο και θα γίνει τόπος για να ζει κανείς.
