5ος κύκλος του Εργαστηρίου Συλλογικής Αφήγησης «Η Μνημοσύνη»
Σε μια ζεστή, χριστουγεννιάτικη συνάντηση στο ΣΔΕ Μεσολογγίου , το Εργαστήρι Συλλογικής Αφήγησης «Η Μνημοσύνη» άνοιξε έναν χώρο λόγου, μνήμης και συνάντησης. Έναν χώρο όπου οι άνθρωποι μίλησαν όχι ως «μαθητές» ή «εκπαιδευτικοί», αλλά ως φορείς εμπειρίας και πολιτισμού.
Απευθυνόμενη στους μαθητές, η ιδρύτρια του Εργαστηρίου Συλλογικής Αφήγησης «Η Μνημοσύνη», Δρ. Ελένη Καρανικόλα Τσουβέλα, τόνισε από την αρχή πως κάθε άνθρωπος είναι φορέας πολιτισμού. Ο καθένας κουβαλά μνήμες, εμπειρίες και οικογενειακές αφηγήσεις που αξίζει να ακουστούν. Σκοπός του εργαστηρίου είναι η ανταλλαγή βιωμάτων και εμπειριών και η δημιουργία ενός κοινού τόπου αφήγησης, όπου όλες οι φωνές έχουν θέση.
Η δράση πραγματοποιήθηκε σε ένα ιδιαίτερα συνεργατικό και υποστηρικτικό κλίμα, που καλλιεργείται σταθερά στο ΣΔΕ Μεσολογγίου, με τη φροντίδα και τη διακριτική παρουσία της Διευθύντριας Δρ. Αγγελικής Γριβοπούλου, η οποία στηρίζει έμπρακτα πρωτοβουλίες που ενισχύουν τον διάλογο, τη συμμετοχή και τη συλλογικότητα.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης ακούστηκαν έθιμα βαθιά δεμένα με τον κύκλο του χρόνου και τη ζωή της κοινότητας. Έγινε αναφορά στο πάντρεμα της φωτιάς, ένα παλιό έθιμο με συμβολισμούς γονιμότητας, συνέχειας και ελπίδας, όπου η φωτιά λειτουργεί ως στοιχείο ένωσης και προστασίας μέσα στον χειμώνα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η αφήγηση του μέλους του εργαστηρίου κ. Βούλας Στάικου, η οποία μοιράστηκε το έθιμο «τα σπάργανα του Χριστού» από το Δροσοχώρι Ιωαννίνων, όπως το γνώρισε όταν πήγε νύφη στο χωριό. Ένα απλό, λιτό έθιμο φιλοξενίας και γιορτής, που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά και αποτελεί ένα εύθραυστο κομμάτι προφορικής μνήμης.
Μαθήτριες από την Αλβανία μίλησαν για τις δικές τους διατροφικές παραδόσεις, αναφερόμενες στο καπνιστό χοιρινό, ανοίγοντας μια ουσιαστική συζήτηση γύρω από τη διατροφή ως στοιχείο ταυτότητας και συνοχής. Παράλληλα, ακούστηκαν και τα δικά μας τοπικά έθιμα που συνδέονται με τον χειμώνα και τα χοιροσφάγια: σουφλιμάς, λουκάνικα, τσιγαρίδες, γλίνα — τροφές που δεν είναι απλώς συνταγές, αλλά τρόποι ζωής και μοιράσματος.
Ξεχωριστή θέση στη συζήτηση είχε η ζακυνθινή κουλούρα και τα χριστόψωμα, ζυμωμένα με παραδοσιακό προζύμι και στολισμένα με καρύδια, σύμβολα αφθονίας, ευλογίας και συνέχειας. Το προζύμι στάθηκε αφορμή για έναν βαθύτερο στοχασμό γύρω από τον χρόνο, τη φροντίδα και τη δύναμη της αναδημιουργίας.
Όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά, το προζύμι μάς μαθαίνει να μη βιαζόμαστε και να μη τελειώνουμε τα πάντα. Να κρατάμε μνήμη και εμπειρία για μετά. Να συνεχίζουμε.
Το εργαστήρι ολοκληρώθηκε με αίσθηση πληρότητας και κοινής εμπειρίας. Γιατί η συλλογική αφήγηση δεν είναι απλώς λόγος· είναι πράξη κοινότητας. Και στο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας, αυτή η πράξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία: γίνεται υπενθύμιση ότι, όπως το προζύμι, έτσι και η ζωή μπορεί πάντα να ξαναπΛεζάντα φωτογραφιών : Όσα μας έμαθε το προζύμι: χρόνος, φροντίδα και αναδημιουργία.
