Ελληνοτουρκικές σχέσεις: Γιατί ανεβαίνει η θερμοκρασία και ποια είναι τα νέα μέτωπα έντασης σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο

Κάνε κλικ και δες περισσότερο aixmi-news.gr στην αναζήτηση της Google

Πρόσθεσε το στην Google

Το θέμα δεν παραπέμπει σε κάποια μετεωρολογική πρόβλεψη, αλλά στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις , όπου η « θερμοκρασία» συνεχώς αυξάνεται, παρακολουθώντας την ειδησεογραφία του τελευταίου διαστήματος.

Τα «ήρεμα νερά» της «Διακήρυξης των Αθηνών» του Δεκεμβρίου του 2023, ταράχθηκαν και θόλωσαν. Από τη δήλωση του Ερντογάν εκείνης της εποχής «….ας σταματήσουμε ποια τις αερομαχίες στο Αιγαίο», επιστρέψαμε στις πρόσφατες παραβάσεις – παραβιάσεις του FIR Αθηνών και του Εθνικού Εναέριου Χώρου, με οπλισμένα τουρκικά μαχητικά και δηλώσεις με αυξανόμενη ένταση.

Για να προσεγγίσουμε το θέμα αλλά και να κατανοήσουμε τη στρατηγική της Τουρκίας έναντι της χώρας μας, χρήσιμο είναι να κάνουμε μια σύντομη ανασκόπηση των σχέσεων, να αναφέρουμε τα σύγχρονα θέματα που την ενοχλούν , τα πιθανά σενάρια αντίδρασης και τέλος τη σπουδαιότητα αυτών.

Η Τουρκία είναι η «Εθνική μας Απειλή» και προσπάθειά της είναι να συρρικνώσει τον Ελληνισμό. Η αντίδρασή μας είναι προσαρμοσμένη στην αντιμετώπισή της, κυρίως, δια της «αποτροπής». Η Τουρκία θέλει να παρουσιάζεται ως περιφερειακή δύναμη, ενδιαφέρεται να αναγνωριστεί από τον ισλαμικό κόσμο ως το «Κράτος – Πυρήνας του Ισλάμ» . Τελευταία, μετά την ανακάλυψη υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο, εκτός του Αιγαίου, θέλει να είναι κύριος συνδιαχειριστής και σαυτό το χώρο, αγνοώντας το Διεθνές Δίκαιο, όπως έκανε με το παράνομο «Τουρκολιβυκό Μνημόνιο».

Από τη δεκαετία του 50 το μείζον και γνωστό θέμα μεταξύ των δύο χωρών ήταν το «Κυπριακό» , το οποίο μετά το εθνικό μας έγκλημα και την κατάληψη του 40% της νήσου το 1974 από την Τουρκία, πήρε εκρηκτικές διαστάσεις και έφερε τις δύο χώρες στα πρόθυρα ενός πολέμου.

Η Τουρκία από το 1974, μετέφερε την ένταση στο Αιγαίο, σαν αντίβαρο του «Κυπριακού Προβλήματος», αλλά και από την φημολογία της ύπαρξης υδρογονανθράκων στο αρχιπέλαγος, το οποίο ενισχύθηκε από την ανακάλυψη ενός μικρού κοιτάσματος στη Θάσο. Από τα μέσα της 10ετίας του 2.000, μετά την ανακάλυψη ενεργειακών κοιτασμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία διαμόρφωσε μια νέα στρατηγική προσπάθεια εμπλοκής, στην έρευνα, εκμετάλλευση , διαχείριση αυτών , κυρίως μέσω των αγωγών μεταφοράς.

Έτσι από το 1974 η αντιπαράθεση των δύο χωρών είχε δύο μέτωπα, «Κύπρο – Αιγαίο» και μετά το έτος 2.000 χιλ. προστέθηκε και η Ανατολική Μεσόγειος. Η Τουρκία , σταδιακά άρχισε να ενισχύει την πίεση προς την Ελλάδα, προσθέτοντας και νέες απαιτήσεις – προβλήματα, αδιαφορώντας για το «Διεθνές Δίκαιο» και στηριζόμενη στην ισχύ , όπως : οριοθέτηση Α.Ο.Ζ. – απειλή χρήσης βίας σε περίπτωση επέκτασης των χωρικών μας υδάτων στα 12 μίλια ( casus belli από το 1995)- αποστρατικοποίηση και αμφισβήτηση νησιών του Αιγαίου – εύρος εναέριου χώρου – όρια F.I.R. Αθηνών και Ζώνης Έρευνας /Διάσωσης στο Αιγαίο – Οι «γκρίζες ζώνες» – τα «περιβαλλοντικά πάρκα», η «Γαλάζια Πατρίδα» (Mavi Vatan) – κτλ.

Οι θέσεις των δύο χωρών, ως προς την προσέγγιση, του προβλήματος για την Ελλάδα , προβλημάτων ως προς την Τουρκία, συνοπτικά έχουν ως εξής:

Η Ελλάδα: Υποστηρίζει την ύπαρξη ενός και μοναδικού προβλήματος στο Αιγαίο – Ανατολική Μεσόγειο , αυτό της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών και προτάσσει το « Διεθνές Δίκαιο των Θαλασσών» (Συνθήκη του Montego Bay) ως μέσον επίλυσης της διαφοράς, την οποία όμως δεν έχει υπογράψει η Τουρκία.

Η Τουρκία: Αναφέρεται στην ύπαρξη προαναφερόμενων / αυθαίρετων «αλληλένδετων θεμάτων», διαμορφώνοντας έτσι μια εικόνα ότι το Αιγαίο είναι μια ξεχωριστή περίπτωση «εκτός Διεθνούς Δικαίου» προτείνει την «πολιτική λύση» και «συνολική συμφωνία» (Package Deal), μη αποδεκτή , βέβαια, από την Ελλάδα.

Τα Ελληνοτουρκικά θέματα που βρίσκονται σε εξέλιξη αυτή την περίοδο και ενοχλούν έντονα, την Τουρκία, περιληπτικά, είναι:

Η συνεργασία με το Ισραήλ: Στην τουρκική κοινωνία υπάρχει ριζωμένη η καχυποψία η οποία περιγράφεται ως το «σύνδρομο της Συνθήκης των Σεβρών» . Η υπόψη συνθήκη που υπεγράφη το 1920 ,προέβλεπε την αναγνώριση και Κουρδικού Κράτους στην Ν.Α. Τουρκία, ήταν κατά των συμφερόντων της γείτονας χώρας. Η Συνθήκη αυτή ουδέποτε εφαρμόστηκε και αντικαταστάθηκε με τη «Συνθήκη της Λωζάννης του 1923», μετά την επικράτηση του κεμαλικού κινήματος και την «Μικρασιατική Καταστροφή».

Έτσι όταν ασκούνται πιέσεις προς την Τουρκία ή διαφοροποιείται το γεωπολιτικό περιβάλλον από επιμέρους κρίσεις , η Τουρκία φαντάζεται ότι η κατάσταση οδεύει προς μια περικύκλωση – αποδυνάμωση. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται οι ανησυχίες της από τις πρόσφατες παρεμβάσεις του Ισραήλ σε Λίβανο – Συρία και αναμφίβολα εκνευρίζεται από την εμβάθυνση των σχέσεων με Κύπρο και Ελλάδα σε παραπέρα τομείς όπως , άμυνα – ασφάλεια – ενέργεια.

Η αποστρατικοποίηση των Νήσων του Ανατολικού Αιγαίου: Έντονα ενοχλημένη φαίνεται η Τουρκία από την προωθούμενη αμυντική θωράκιση των Νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και ιδιαίτερα με το ισραηλινό αμυντικό σύστημα « Ασπίδα του Αχιλλέα». Ενδεικτική και σκληρή ήταν και η πρόσφατη δήλωση του Φιντάν, του τούρκου υπουργού Εξωτερικών, «…εάν προχωρήσει η στρατικοποίηση (των νησιών) τότε είναι γνωστή η σοβαρότητα και η ισχύς της Τουρκίας», που συνιστά έμμεση αλλά σαφή απειλή κατά της Ελλάδας.

Η Τουρκία επικαλείται τη «Συνθήκη της Λωζάννης» του 1923, που τυπικά κατοχύρωσε την ελληνική κυριαρχία στα νησιά του Βορείου Αιγαίου και τη «Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων» του 1947 για την παραχώρηση των Δωδεκάνησων, στην οποία όμως η Τουρκία δεν ήταν συμβαλλόμενο μέλος.

Όμως η Τουρκία δεν μπορεί να αιτιολογήσει στα εσωτερικά σύνορα με την Ελλάδα και του ΝΑΤΟ, απέναντι από τα Ελληνικά Νησιά, την ύπαρξη της 4ης Στρατιάς Αιγαίου στη Σμύρνη, την ισχυρή αποβατική – αεραποβατική δύναμη που ανέρχεται σε 5.000 άνδρες σε μια και μόνο επιχείρηση, και την πρόσφατη μετακίνηση της 51ης Ταξιαρχίας Ειδικών Δυνάμεων, απέναντι από την Σάμο.

Η Ελλάδα επικαλείται το δικαίωμα του άρθρου 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ περί αυτοάμυνας, ιδιαίτερα μετά την επέμβαση της Τουρκίας στην Κύπρο και την ισχυρή στρατιωτική δύναμη στα μικρασιατικά παράλια. Σαφέστατη ήταν η δήλωση του Υπουργού Άμυνας κου Δένδια… « Ότι απειλείται δεν αποστρατικοποιείται».

Το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (GSI – Grate Sea Interconnector): Το θέμα είναι γνωστό από την έντονη δημοσιότητα που έχει αναπτυχθεί το τελευταίο χρονικό διάστημα και έχει σημαντικότατη σημασία για τα ελληνικά συμφέροντα. Ωστόσο μερικά περιληπτικά στοιχεία για το θέμα έχουν ως εξής:

Το έργο διασύνδεσης: είναι ενταγμένο στα ευρωπαϊκά προγράμματα και χρηματοδοτείται με 657 εκατομμύρια ευρώ, εμπλέκονται οι γαλλικές εταιρείες, Merintian ως μέτοχος του έργου και η Nexans ως εκτελεστής .

Η Τουρκία: ισχυρίζεται ότι απαιτείται να της ζητηθεί η « άδεια διέλευσης» του καλωδίου διότι διέρχεται μέσα από την τουρκική ΑΟΖ της Ανατολικής Μεσογείου (σημεία A-B-C-D-E-F-G-H) και την περιοχή του παράνομου «Τουρκολιβυκού Μνημονίου», όπως φαίνεται και στον παρακάτω χάρτη – 1 , το οποίο ενισχύθηκε και με την πρόσφατη ψήφισή του από το Λιβυκό Κοινοβούλιο, χωρίς να παράγει βέβαια, έννομα δικαιώματα. Είναι εκτός «Διεθνούς Δικαίου», δεν αναγνωρίζεται από κανένα κράτος.

Χάρτης – 1: Η ΑΟΖ κατά την τουρκική λογική και το Τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Τελικά η Τουρκία υπαναχώρησε από τη θέση της «άδειας διέλευσης» προς τον «συντονισμό» και τελικά ζητά την « έγγραφη ενημέρωση». Φυσικά τίποτα από τα παραπάνω δεν πρέπει και δεν θα γίνει, σύμφωνα και με το «Διεθνές Δίκαιο». Προβλέπεται μόνο η έκδοση NAYTEX , δηλαδή αγγελία διεθνούς διανομής με αρμόδια λιμενική αρχή το σταθμό του Ηρακλείου.

Η Ελλάδα: Είναι αποφασισμένη να υλοποιήσει το έργο, το οποίο είναι νομικά κατοχυρωμένο από το «Διεθνές Δίκαιο» και να μην υπαναχωρήσει όπως το 2024. Έχει «οπλίσει» τη διαδικασία τεχνικά – διπλωματικά δε με τη θετική παρουσία και καταγγελία του Πρωθυπουργού στο Συμβούλιο Ασφαλείας , επίσημες αναφορές του ΟΗΕ – ΗΠΑ – ΕΕ – παραμεσογειακά κράτη (Ιταλία – Αίγυπτο – Κύπρο – Ισραήλ – Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα). Το ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo έφτασε στο Ηράκλειο και η σχετική NAVTEX εκδίδεται εντός των ημερών για να αρχίσουν οι έρευνες – εργασίες πόντισης του καλωδίου.

Σε ότι αφορά τα πιθανά σενάρια αντίδρασης αναμένεται ότι, η Τουρκία θα φτάσει να παρακολουθεί το πρόγραμμα ερευνών του πλοίου κάνοντας «ασύρματη παρενόχληση». Η Ελλάδα δηλώνει έτοιμη για όλα τα σενάρια ακόμη και επεί του «πεδίου» , δηλαδή στρατικοποίηση του θέματος.

Η σπουδαιότητα του έργου: Στο θέμα εμπλέκονται πολλές παράμετροι, όπως:

  • Το καλώδιο είναι μέρος του «Ενεργειακού Διαδρόμου από την Ανατολική Μεσόγειο» και η εκτέλεση του έργου δένει την Ελλάδα με Κύπρο – Ισραήλ – Ευρώπη, με ένα ενεργειακό και γεωπολιτικό «ομφάλιο λώρο» και όχι μόνο με λόγια. Μαζί δε με το καλώδιο μεταφοράς ενέργειας από την Αίγυπτο, καθιστά τη χώρα μας «ενεργειακό πυλώνα» της Ανατολικής Μεσογείου.
  • Οι υδρογονάνθρακες στην Κυπριακή ΑΟΖ και η πιθανή εξεύρεση υδρογονανθράκων Νότια της Κρήτης από την Shevron Corporation, εκτός του ότι ακυρώνουν στην πράξη το παράνομο Τουρκολιβυκό μνημόνιο, ενισχύουν τις πιθανότητες μιας ποιο δικαίας επίλυσης του Κυπριακού προβλήματος.
  • Τέλος ο «Ενεργειακός Διάδρομος» από την Ανατολική Μεσόγειο, είναι παράλληλος και διασυνδέεται με τον «Εμπορικό Διάδρομο IMEC» (Ινδία – Αραβία – Ισραήλ – Ευρώπη), υποστηρίζεται από δυτικά συμφέροντα και είναι ανταγωνιστικός του κινεζικού «Δρόμου του Μεταξιού».

Με όλα τα παραπάνω πιστεύω ότι «τα δυτικά συμφέροντα», δεν θα επιτρέψουν στην Τουρκία να δυναμιτίσει ένα έργο «ενεργειακής διασύνδεσης» για μια ενεργειακά διψασμένη Ευρώπη, που τροφοδοτείται με αμερικανικό σχιστολιθικό αέριο από την Αλεξανδρούπολη. Συμπερασματικά το έργο θα γίνει.

 Με εκτίμηση Γ. Πρεβεζάνος – Μεσολόγγι 3 – 11 – 26.

Compare Listings

Τίτλος Τιμή Κατάσταση Τύπος Περιοχή Σκοπός υπνοδωμάτια Μπάνια