Του Γ. Η. Ορφανού
Τον τελευταίο καιρό, όπως βλέπουμε, πύκνωσαν και πάλι οι δημοσκοπήσεις και πολλοί συμπατριώτες μας άρχισαν τις προβλέψεις για τον χρόνο και το αποτέλεσμα των επόμενων βουλευτικών εκλογών.
Από τα παιδικά μου χρόνια, θυμάμαι ότι κάθε φορά που πλησιάζουν εκλογές ακούμε τα ίδια: «Ο λαός αποφασίζει», «Η ψήφος είναι δύναμη», «Τώρα είναι η ώρα της αλλαγής». Είναι ωραία και ελκυστικά λόγια.
Μεγαλώνοντας, όμως, και φτάνοντας στις μέρες αυτές, μια σειρά ερωτημάτων δεν παύει ναμε απασχολεί συχνά και ν’ αναζητά απαντήσεις: Αρκεί μόνο να ρίξουμε ένα ψηφοδέλτιο στην κάλπη; Πόσο ελεύθερη είναι η επιλογή ενός ανθρώπου που αγωνιά αν θα έχει δουλειά τον επόμενο μήνα; Πόσο ανεπηρέαστη είναι η ψήφος ενός παππού που καταλαμβάνει ότι οι πολύχρονοι κόποι του δεν ανταμείβονται με μια δημόσια δωρεάν περίθαλψη ή με μια σύνταξη που τον βοηθά να ζήσει ή ενός νέου που μεγαλώνει μέσα στην ανασφάλεια ή μιας οικογένειας που βλέπει τον μισθό της να τελειώνει πριν τελειώσει ο μήνας;
Κοιτώντας τη δημόσια ζωή γύρω μας, διαπιστώνω ότι όταν η καθημερινότητα καθορίζεται από την ανάγκη, η πολιτική επιλογή δύσκολα γίνεται σε συνθήκες πραγματικής ισότητας.
Στην εποχή μας δεν χρειάζονται χωροφύλακες έξω από τα εκλογικά τμήματα, όπως στα χρόνια των γονιών μας, για να επηρεαστεί η λαϊκή βούληση. Υπάρχουν άλλοι, πιο σύγχρονοι και συχνά πιο αποτελεσματικοί τρόποι. Μεγάλα οικονομικά συμφέροντα ελέγχουν σημαντικό μέρος της ενημέρωσης και το κατευθύνουν όπου και όπως τους εξυπηρετεί. Τα γεγονότα αλλοιώνονται, οι ειδήσεις φιλτράρονται, οι απόψεις κατασκευάζονται ή διαστρεβλώνονται. Η συζήτηση μεταφέρεται στα κοινωνικά δίκτυα, όπου ο θόρυβος και η παραπληροφόρηση συχνά πνίγουν την ουσία.
Ο πολίτης βομβαρδίζεται καθημερινά με μηνύματα που δύσκολα μπορεί να ελέγξει· μηνύματα που του υποδεικνύουν τι να φοβάται, πού να εναποθέσει τις ελπίδες του και, τελικά, τι να ψηφίσει.
Οι εκλογές, λοιπόν, δεν διεξάγονται σε ένα ουδέτερο πεδίο. Από τη μία βρίσκεται η δύναμη του χρήματος και όσων καθορίζουν την οικονομία και επηρεάζουν την πολιτική. Από την άλλη, οι εργαζόμενοι, οι συνταξιούχοι, οι άνεργοι και η νεολαία, που καλούνται να αποφασίσουν έχοντας απέναντί τους έναν ολόκληρο μηχανισμό επιρροής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ψήφος δεν έχει αξία. Σημαίνει, όμως, ότι από μόνη της δεν αρκεί. Καμία κοινωνία δεν αλλάζει απλώς με την εναλλαγή κυβερνήσεων. Όταν οι ίδιες οικονομικές δυνάμεις εξακολουθούν να καθορίζουν την παραγωγή, την εργασία και την ενημέρωση, τότε οι κυβερνήσεις αλλάζουν, αλλά οι βασικοί κανόνες του παιχνιδιού παραμένουν ίδιοι.
Η πραγματική δύναμη των λαϊκών τάξεων δεν βρίσκεται μόνο στην κάλπη. Βρίσκεται στην οργάνωση στους χώρους δουλειάς, στα σωματεία, στις συλλογικές διεκδικήσεις, στις κινητοποιήσεις και στην αλληλεγγύη. Εκεί όπου οι άνθρωποι παύουν να είναι μόνοι και μετατρέπονται σε σύνολο με φωνή, συνείδηση και δύναμη.
Η ιστορία δείχνει ότι καμία μεγάλη κοινωνική κατάκτηση δεν χαρίστηκε. Το οκτάωρο, η κοινωνική ασφάλιση, οι συλλογικές συμβάσεις και τα εργασιακά δικαιώματα δεν προέκυψαν από καλή θέληση. Κατακτήθηκαν μέσα από μακροχρόνιους και συχνά σκληρούς αγώνες.
Γι’ αυτό και προσωπικά φρονώ ότι οι εκλογές είναι ένας σταθμός, όχι ο τελικός προορισμός για μια οργανωμένη και ευνομούμενη κοινωνία. Η πραγματική αλλαγή αρχίζει όταν οι πολίτες πιστέψουν στη δύναμή τους και αποφασίσουν να γίνουν οι ίδιοι πρωταγωνιστές των εξελίξεων, αντί να περιμένουν, κάθε τέσσερα χρόνια, κάποιον «σωτήρα» να λύσει τα προβλήματά τους…
