Δοκίμιο για το ενδιαφέρον και τη μάθηση

Του Γ. Απτεραίου

Το σημερινό μου σημείωμα βασίζεται σε σκέψεις που πρωτογεννήθηκαν μέσα μου όταν πήγαινα στο δημοτικό σχολείο και, με την πάροδο των χρόνων, ενισχύθηκαν και επηρεάστηκαν από ό,τι με περιέβαλλε.

Από τότε παρατηρώ μια παράξενη στιγμή μέσα σε κάθε σχολική αίθουσα. Ο εκπαιδευτικός μιλά, ο πίνακας είναι γεμάτος λέξεις ή αριθμούς, το βιβλίο ανοιχτό, αλλά το βλέμμα του μαθητή ταξιδεύει κάπου αλλού. Ίσως στο σπίτι του, ίσως στο διάλειμμα, ίσως απλώς σε έναν κόσμο όπου κανείς δεν του ζητά να μάθει κάτι.

Το να δείξει ενδιαφέρον στο μάθημα, όμως, ένας μαθητής δεν είναι προϊόν διαταγής. Δεν αρκεί ο εκπαιδευτικός να φωνάξει «προσέξτε!» για να κερδίσει την προσοχή του ακροατηρίου και να γεννηθεί η περιέργεια. Χρειάζεται να ξέρει ότι κάθε μάθημα και κάθε ακροατήριο απαιτούν τη δική τους, ιδιαίτερη προσέγγιση ως προς τον τρόπο και τα μέσα. Άλλη μέθοδος μπορεί να ταιριάζει στην Ιστορία, άλλη στα Μαθηματικά και άλλη σε ένα εργαστήριο. Κοινός τόπος, η χρήση απλού και προσιτού και όχι δυσνόητου ή πολύπλοκου λόγου. Και βέβαια άλλο είναι να διδάσκεις μικρά παιδιά και άλλο ενήλικες.

Η επιλογή της μεθόδου δεν είναι, λοιπόν, τεχνική λεπτομέρεια. Είναι σημαντική παιδαγωγική ευθύνη. Ο εκπαιδευτικός οφείλει να σταθμίζει όχι μόνο πώς θα ωφεληθούν οι μαθητές, αλλά και τι απαιτεί η επιλογή αυτή από τον ίδιο σε χρόνο, προετοιμασία και αντοχή.

Την ίδια στιγμή, και ο μαθητής έχει το δικό του μερίδιο ευθύνης. Η μάθηση δεν είναι παράσταση που δίνει ο εκπαιδευτικός ενώ εκείνος κάθεται στην πλατεία ως απαθής θεατής. Χρειάζεται να ρωτά, να αμφισβητεί, να ψάχνει, να δοκιμάζει και να αντέχει την προσπάθεια.

Ίσως τελικά η εκπαίδευση να είναι μια συμφωνία: ο δάσκαλος να βρίσκει τον τρόπο να ανάψει τη σπίθα και να παραδώσει, σαν άλλος Προμηθέας, τη φλόγα στα παιδιά, κι εκείνα να αποφασίζουν να την κρατήσουν αναμμένη… Συμφωνείτε;