Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης 22/01/2026
Γεννήθηκα στο Μεσολόγγι. Και αυτή η φράση, όσο απλή κι αν ακούγεται, κουβαλά μέσα της ένα βάρος ιστορικό, σχεδόν ιερό. Γιατί το Μεσολόγγι δεν είναι απλώς ένας τόπος στον χάρτη αλλά ένα σύμβολο. Ένα σημείο όπου η ιστορία δεν διαβάζεται μόνο στα βιβλία, αλλά περνά από το χώμα, τον αέρα, τα ονόματα των δρόμων, τις σιωπές και κυρίως τις παραδόσεις που με μεγάλη περηφάνια και συγκίνηση κρατούν οι σημερινοί Μεσολογγίτες.
Οι πρόγονοί μου οι Κιτσινέληδες βρίσκονταν εκεί κατά την Έξοδο. Δεν γνωρίζω λεπτομέρειες. Δεν υπάρχουν ημερολόγια, ούτε ηρωικές αφηγήσεις γραμμένες με μελάνι. Μόνο τα ονόματα τους σε κάποια ιστορικά αρχεία στην Δημοτική βιβλιοθήκη αλλά και η μνήμη, αυτή η παράξενη, άυλη συνέχεια που περνά από γενιά σε γενιά χωρίς λέξεις. Η γνώση ότι κάποιοι από το αίμα μου στάθηκαν πίσω από τα τείχη, πείνασαν, δίψασαν, φοβήθηκαν και τελικά, πήραν την απόφαση να βγουν στο σκοτάδι, γνωρίζοντας τι τους περιμένει.
Το 1826, το Μεσολόγγι δεν έπεσε απλώς. Θυσιάστηκε. Η Έξοδος δεν ήταν μια στρατιωτική επιχείρηση αλλά μια πράξη υπαρξιακή. Μια συλλογική δήλωση ότι η ελευθερία αξίζει περισσότερο από τη ζωή όταν η ζωή έχει απογυμνωθεί από κάθε αξιοπρέπεια. Άνδρες, γυναίκες και παιδιά, εξαντλημένοι από την πείνα και τις αρρώστιες, περικυκλωμένοι από έναν εχθρό αριθμητικά και υλικά υπέρτερο, προτίμησαν το αβέβαιο της νύχτας από τη βεβαιότητα της υποταγής.
Διακόσια χρόνια μετά, ο αριθμός ακούγεται μεγάλος. Κι όμως, η Έξοδος δεν ανήκει στο μακρινό, «ακίνδυνο» παρελθόν. Δεν είναι μια ρομαντική εικόνα χαραγμένη σε πίνακες ή σχολικά βιβλία. Είναι ένα γεγονός που συνεχίζει να μας αφορά, ακριβώς γιατί θέτει ερωτήματα που δεν παλιώνουν. Πού τελειώνει η αντοχή του ανθρώπου; Πότε η επιβίωση παύει να είναι αρετή και γίνεται συμβιβασμός; Τι σημαίνει τελικά ελευθερία;
Μεγαλώνοντας στην Αθήνα, το Μεσολόγγι ήταν για μένα κάτι σαν εσωτερικός τόπος. Δεν ήταν η καθημερινότητα, ήταν η αναφορά. Ήξερα ότι προέρχομαι από έναν τόπο που δεν συμβιβάστηκε. Και αυτό, χωρίς να το συνειδητοποιώ πάντα, λειτουργούσε σαν μέτρο σύγκρισης. Για τις μικρές και μεγάλες «εξόδους» της ζωής, τις στιγμές που καλείσαι να διαλέξεις ανάμεσα στην ασφάλεια και στην αλήθεια σου.
Η Έξοδος του Μεσολογγίου συγκλόνισε την Ευρώπη. Δεν ήταν μόνο ελληνική υπόθεση. Ήταν ένα παγκόσμιο γεγονός, γιατί έδειξε ότι ένας λαός μπορεί να μετατρέψει την ήττα σε ηθική νίκη. Οι εφημερίδες της εποχής, οι φιλέλληνες, οι ποιητές και οι στοχαστές είδαν στο Μεσολόγγι κάτι που ξεπερνούσε τα σύνορα της Ελλάδας, την απόδειξη ότι η ελευθερία δεν χαρίζεται, ούτε διαπραγματεύεται εύκολα.
Σήμερα, σε έναν κόσμο όπου η λέξη «ελευθερία» χρησιμοποιείται συχνά χωρίς κόστος, η μνήμη της Εξόδου λειτουργεί ως υπενθύμιση. Όχι για να εξιδανικεύσουμε τον θάνατο ή τη θυσία, αλλά για να θυμηθούμε. Να θυμηθούμε ότι υπήρξαν άνθρωποι που έφτασαν στο απόλυτο όριο και δεν υποχώρησαν. Ότι υπήρξαν κοινωνίες που όταν όλα χάθηκαν, κράτησαν τουλάχιστον την αξιοπρέπειά τους.
Για μένα, όλα αυτά που έχουν γραφτεί και θα γραφτούν δεν είναι μόνο ιστορικά. Είναι προσωπικά. Είναι ένας τρόπος να σταθώ νοερά δίπλα σε εκείνους που δεν γνώρισα ποτέ, αλλά με έναν μεταφυσικό τρόπο με διαμόρφωσαν. Να αναγνωρίσω ότι η ταυτότητά μου δεν χτίστηκε μόνο από τις εμπειρίες μου, αλλά και από τις σιωπές και τις επιλογές των προγόνων μου.
Διακόσια χρόνια μετά την Έξοδο, το Μεσολόγγι εξακολουθεί να μας κοιτάζει κατάματα. Όχι ζητώντας δάκρυα ή επετειακές κορώνες, αλλά κάτι πιο δύσκολο που είναι η ουσιαστική μνήμη. Μνήμη που δεν εξαντλείται σε τελετές, αλλά μεταφράζεται σε στάση ζωής. Γιατί, τελικά, η Έξοδος δεν είναι μόνο ένα γεγονός του 1826. Είναι ένα διαρκές ερώτημα για το ποιοι είμαστε και μέχρι πού είμαστε διατεθειμένοι να φτάσουμε για να μείνουμε ελεύθεροι.
Δρ Σπύρος Κιτσινέλης
Χημικός (και απόγονος Εξοδιτών)
Αυτή η φωτογραφία από την εκδήλωση της βράβευσης UK Alumni Awards στη βρετανική πρεσβευτική κατοικία με συγκινεί, όμως όχι για τους προφανείς λόγους (επειδή είναι μια δική μου βράβευση) αλλά επειδή παραλαμβάνω το βραβείο κάτω από τον πίνακα που απεικονίζει τον Λόρδο Βύρωνα. Ο Βύρωνας τράβηξε την τελευταία του ανάσα εκεί που πήρα εγώ την πρώτη μου…στο ιερό Μεσολόγγι. Και με συγκινεί αυτή η σκέψη…σχεδόν 200 χρόνια έπειτα από τις θυσίες των προγόνων μου και του George Gordon Byron οι οποίοι ίσως είχαν γνωριστεί και μοιραστεί το όραμα τους στον τόπο του αγώνα, τώρα εγώ, το μακρινό παιδί τους υπάρχω, δημιουργώ, επικοινωνώ και ζω ελεύθερος, όπως όλοι μας σε αυτόν τον τόπο. Και αυτή είναι τελικά η δικαίωση τους.
Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού
