Ανήλιαγος: Ο έρωτας του βασιλιά χωρίς αυγή!

Του Γιώργου Π. Μπαμπάνη

Κάθε φορά που η πανσέληνος φωτίζει τα τείχη της Πλευρώνας ή οι σκιές απλώνονται στους πύργους των Οινιάδων και της Παλαιομάνινας, νομίζει κανείς πως ακούει ακόμα το χλιμίντρισμα του άσπρου αλόγου και το βαρύ κλείσιμο μιας πέτρινης πύλης από τον βασιλιά χωρίς αυγή, που ζη για πάντα στο σκοτάδι και στις καρδιές των ανθρώπων που πιστεύουν ότι καμιά κατάρα δεν είναι πιο δυνατή από την αγάπη — και καμία ζήλια πιο θανατηφόρα από την ίδια την αυγή.

Υπάρχουν μύθοι που ξεθωριάζουν με τον χρόνο και άλλοι που μένουν ζωντανοί, σαν να ανασαίνουν ακόμη στα μέρη όπου γεννήθηκαν. Τρεις πύργοι υψώνονται ακόμη σήμερα, μάρτυρες ενός έρωτα που γεννήθηκε μέσα στη νύχτα και χάθηκε με το πρώτο φως. Είναι η ιστορία του Βασιλιά Ανήλιαγου, του άντρα που γεννήθηκε για να αγαπήσει μόνο στο σκοτάδι και να πεθάνει στο πρώτο χάραμα. Ένας έρωτας τόσο δυνατός, που έσπασε τα σύνορα της νύχτας, αλλά όχι την κατάρα του ήλιου. Και μια ζήλια τόσο ύπουλη, που έπνιξε την αγάπη πριν προλάβει να δει ξημέρωμα.

Ο θρύλος μιλά για τον πρωτότοκο γιο του βασιλιά Τρίκαρδου, όμορφο σαν την αυγή — και γι’ αυτό καταραμένο. Οι μοίρες, προσβεβλημένες από τον πατέρα του, όρισαν πως ποτέ δεν θα έπρεπε να τον αγγίξει ο ήλιος. Η παραμικρή ακτίνα θα ήταν θάνατος. Έτσι, ο πατέρας του τον έκρυψε βαθιά σε παλάτι μέσα στη γη, κι εκεί μεγάλωσε με μοναδικό του φως το ασημένιο του φεγγαριού. Από τότε τον φώναζαν Ανήλιαγο.

Μια νύχτα, στο φως της πανσελήνου, αντίκρισε την Κυρά Ρήνη. Από τότε η ζωή του χωρίστηκε στα δύο: στις ώρες που ήταν κοντά της και σε όλες τις άλλες, που ήταν αναμονή. Κάθε νύχτα καλπάζοντας το άσπρο του άλογο, διέσχιζε βουνά και ποτάμια για να τη συναντήσει. Και πριν λαλήσουν οι πετεινοί, έφευγε, κυνηγημένος από το πρώτο φως.

Η Κυρά Ρήνη, στην αρχή μαγεμένη από το μυστήριο, άρχισε να βασανίζεται από την αμφιβολία. Γιατί φεύγει πριν ξημερώσει; Τι φοβάται; Μήπως κρύβει άλλη αγάπη; Η ζήλια άρχισε να φυτρώνει μέσα της σαν αγκάθι. Και μια νύχτα, αποφάσισε να το μάθει: διέταξε να σφαγούν όλα τα κοκόρια, ώστε ο Ανήλιαγος να μη νιώσει πως πλησιάζει η μέρα.

Εκείνη τη νύχτα έμειναν περισσότερο αγκαλιασμένοι. Ο ύπνος τους τύλιξε, και όταν ξύπνησε, ο Ανήλιαγος ήταν ήδη αργοπορημένος. Καλπάζοντας, πέρασε κάμπους, ανέβηκε λόφους… κι όταν πλησίαζε στην Παλαιομάνινα, οι πρώτες ακτίνες του ήλιου τρύπησαν τον αέρα και τον βρήκαν. Ο θρύλος λέει πως εκεί είδε το πρώτο και τελευταίο του ξημέρωμα.

Ο Γεώργιος Δροσίνης έντυσε την ιστορία με τους δικούς του στίχους:
«Μες στο σκοτάδι ζούσε,
στο φως ποτέ δεν πήγε.
Κι ήρθε η αγάπη μια βραδιά
κι ο ήλιος τονε πήρε…»
(…)
«Ο βασιλιάς Ανήλιαγος γελιέται την αυγή!
Και πριν να ’ρθει στον Τρίκαρδο κοντά στην Παλαιο-Μάνη,
κατάρα! Ο ήλιος είχε βγει
κι ο νιος είχε πεθάνει.»

Σήμερα, οι τρεις πύργοι στέκουν σαν πέτρινα βιβλία, μιλώντας για έναν έρωτα που δεν πρόλαβε να σωθεί, για μια ζήλια που έγινε πιο δυνατή κι από τις κατάρες, και για το φως που μπορεί να είναι σωτηρία ή καταστροφή, ανάλογα με το πώς το αντικρίζεις. Γιατί όπως ο Ανήλιαγος, όλοι έχουμε τον δικό μας «ήλιο» που μας απειλεί και τον δικό μας «πύργο» που μας προστατεύει. Το ερώτημα είναι αν θα μάθουμε να ζούμε με το φως χωρίς να αφήσουμε το σκοτάδι να μας καταπιεί.

Κι ίσως γι’ αυτό, κάθε φορά που η πανσέληνος φωτίζει τα τείχη της Πλευρώνας ή οι σκιές απλώνονται στους πύργους των Οινιάδων και της Παλαιομάνινας, να νομίζει κανείς πως ακούει ακόμα το χλιμίντρισμα του άσπρου αλόγου και το βαρύ κλείσιμο μιας πέτρινης πύλης. Είναι ο έρωτας του βασιλιά χωρίς αυγή, που ζη για πάντα στο σκοτάδι και στις καρδιές των ανθρώπων που πιστεύουν ότι καμιά κατάρα δεν είναι πιο δυνατή από την αγάπη — και καμία ζήλια πιο θανατηφόρα από την ίδια την αυγή.

Πηγή Φωτογραφίας: Θωμάς Τόγιας, Γιώργος Ντέκας