Κατάσπαρτη η Ιόνια Οδός από ευρήματα
Σπουδαίο το ανασκαφικό και σωστικό έργο της αρχαιολογικής υπηρεσίας
Της ΒΑΣΩΣ ΒΗΤΤΑ
vasovitta@yahoo.gr
Πλούσια δράση σε όλους τους τομείς που σχετίζονται με την προστασία και ανάδειξη των μνημείων και των αρχαιοτήτων της Αιτωλοακαρνανίας, ανέπτυξε η ΛΣΤ΄ Εφορία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων κατά το έτος 2011.
Οι σημαντικότερες ανασκαφικές δραστηριότητες έχουν αναπτυχθεί σε πολλά σημεία της Ιόνιας και Παραϊόνιας Οδού που έχουν φέρει στο φως σπουδαία ευρήματα. Σε όλο το μήκος σχεδόν του έργου, το οποίο βέβαια έχει σταματήσει εδώ και πολύ καιρό, υπάρχουν μνημειακοί και αρχαιολογικοί θησαυροί που είδαν το φως μετά τις μεγάλες προσπάθειες της αρχαιολογικής υπηρεσίας και των εργαζομένων που συμμετέχουν σε αυτό το έργο. Το πρώτο τμήμα της Ιόνιας Οδού που ξεκινάει από το Αντίρριο και φθάνει μέχρι το Κεφαλόβρυσο, γίνονται ανασκαφικές εργασίες σε έξι σημεία. Το πρώτο σημείο όπου γίνεται ανασκαφή είναι ένα μεγάλο τμήμα του οικιστικού ιστού που πιθανολογείται ότι άνηκε στην αρχαία πόλη Μακύνεια. Τα αρχαία κατάλοιπα χρονολογούνται στην πρώιμη κλασική ως και ύστερη ελληνιστική περίοδο και μέχρι τώρα έχουν ερευνηθεί αρκετά κτίρια, μνημειακός πύργος, μεγάλο τμήμα λιθόστρωτου δρόμου, καθώς και μικρότεροι δρόμοι – πάροδοι μεταξύ των κτιρίων που αποτελούσαν τον οικισμό. Στην περιοχή της Γαυρολίμνης, ερευνήθηκε τμήμα ενός μεγάλου πολυχώρου οικιστικού συγκροτήματος μυκηναϊκών χρόνων, καθώς και μεμονωμένο κτιριακό συγκρότημα της ελληνιστικής περιόδου.
Στην είσοδο της σήραγγας της Καλυδώνας, συνεχίζεται η ανασκαφική έρευνα σε έκταση 11 στρεμμάτων. Ήρθαν στο φως αρκετοί τάφοι διαφόρων χρονικών περιόδων και ολοκληρώθηκε η έρευνα σημαντικού τάφου μακεδονικού τύπου των ελληνιστικών χρόνων. Στην περιοχή Αλίκυρνας, εντοπίστηκε αποθέτης ιερού από το οποίο προήλθαν περίπου 15.000 θραύσματα πήλινων ειδωλίων και αγγείων. Στα ειδώλια κυριαρχούν οι γυναικείες μορφές, ενώ βρέθηκαν και προσωπεία ηθοποιών, καθώς και ειδώλια ζώων. Στη θέση Ρηγαίϊκα Μεσολογγίου, συνεχίστηκε η ανασκαφή του νεκροταφείου κλασικών και ελληνιστικών χρόνων με την έρευνα 63 ακόμα τάφων, που απέδωσαν σημαντικά ευρήματα. Στη θέση Τρεις Εκκλησιές του Μεσολογγίου, πραγματοποιήθηκαν εργασίες και καθαρισμοί στο σωζόμενο τμήμα αρχαίας οχύρωσης ελληνιστικών χρόνων. Η θέση πιθανώς ταυτίζεται με το λιμάνι της αρχαίας Πλευρώνας. Εντοπίστηκε επίσης τμήμα τείχους μήκους 150 μέτρων, το οποίο μέχρι τώρα είναι άγνωστο.
Στο δεύτερο τμήμα της Ιόνιας οδού, το οποίο εκτείνεται από τον Κουβαρά μέχρι το Κομπότι, γίνονται ανασκαφές σε δυο σημεία. Το πρώτο είναι στο Στάνο της Αμφιλοχίας, όπου ερευνήθηκε μεγάλη οικιστική εγκατάσταση του 4ου αιώνα π.χ., με περίβολο πλάτους περίπου 2 μέτρα. Στο Μενίδι και στη θέση Παλιοκούλα-Πλακωτή, που αποτελεί το δεύτερο ανασκαφικό σημείο αποκαλύφθηκε κτίριο ορθογώνιας κάτοψης, πιθανώς μικρό ιερό πρώιμων ελληνιστικών χρόνων.
Στο τμήμα της Παραϊόνιας Οδού και στις οδικές συνδέσεις της σήραγγας του Αγίου Ηλία, υπάρχει μόνο ένα σημείο στο οποίο κρίθηκαν αναγκαίες οι ανασκαφές και είναι στο Κεφαλόβρυσο Σταμνάς, όπου ερευνήθηκαν 28 συνολικά τάφοι πρωτογεωμετρικής περιόδου με αρκετά κτερίσματα. Τέλος στην περιοχή που εκτελείται το έργο της οδικής σύνδεσης του Ακτίου με το δυτικό άξονα, γίνονται ανασκαφικές εργασίες στο Ανακτόριο, όπου ερευνήθηκαν 94 κεραμοσκεπείς και κιβωτιόσχημοι τάφοι που ανήκουν στο νότιο νεκροταφείο της πόλης.
Στα πιο πολλά απ’ αυτά τα σημεία οι εργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη, ενώ οι εκθέσεις της αρχαιολογικής υπηρεσίας έχουν σταλεί στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, προκειμένου να αποφασιστεί ποιοι αρχαιολογικοί χώροι θα διατηρηθούν, ποιοι θα καταχωθούν και ποιοι θα αποδομηθούν. Όλα τα κινητά ευρήματα έχουν μεταφερθεί στις αποθήκες της Εφορίας, όπου καταγράφονται, φωτογραφίζονται και συντηρούνται. Ένα από τα σημεία που απ’ ότι φαίνεται θα διατηρηθεί ως αρχαιολογικός χώρος, είναι αυτό της Γαυρολίμνης, αφενός μεν γιατί θεωρείται σημαντικό και αφετέρου γιατί δεν επηρεάζει το έργο της Ιόνιας Οδού. Μέχρι στιγμής πάντως δεν έχει αποφασιστεί αν απαιτείται η διατήρηση κάποιου χώρου που επηρεάζει το έργο, ώστε να γίνει τροποποίηση της χάραξης.
