Αγγελίες    Επικοινωνία

Χριστός Γεννάται δοξάσατε - Χριστούγεννα στο παλιό Αιτωλικό
Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Θα ’θελα αυτήν την µνήµη να την πω (7)

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 20/12/2018

Της Μάγδας Βελτσίστα

 

Η Δυτική Ελλάδα, λένε οι επιστήµονες, δέχεται περισσότερες βροχές από την Ανατολική. Το Αιτωλικό να δείτε τί δέχεται! Ετσι και το πιάσουνε τα δάκρυα το Νοέµβρη, τελειώνει τον Απρίλη.

Γράφω σύµφωνα µε τις αναµνήσεις µου, όταν ήµουνα παιδάκι του Δηµοτικού. Βροχές ατελείωτες, «θα φυτρώσουν οι πέτρες», σάρκαζαν πολλοί. Δρόµοι, παλιόδροµοι, λάσπη το χώµα, λάσπη στα γόνατα, λάσπη στα παπούτσια, ούτε µπότες, ούτε γαλότσες.

Μόλις τέλειωνε το µικρό καλοκαιράκι του Αη-Δηµητριού οι νοικοκυρές άρχιζαν να ετοιµάζουν τα σπίτια για τα Χριστούγεννα. Να πλύνουν τις κουρτίνες, να σφουγγαρίσουν τα πατώµατα (µε βούρτσα και σαπούνι στο νερό), να ασβεστώσουν, «πριν πιάσουν οι βροχές και µας τα χαλάσουν όλα». Και σκληρές οικονοµίες για να µπορέσουν να βγάλουν πέρα τα µεγαλύτερα έξοδα της γιορτής.

Του Αγίου Φιλίππου -14 Νοεµβρίου- απόκριες. Oι χριστουγεννιάτικες. «Ο φτωχός ο Φίλιππος στο χωράφι απόκρευε», έλεγε η γιαγιά µου. Ποτέ µου δεν κάθισα να την ερευνήσω την αφήγηση αυτή. Αλλά, µου άρεσε πολύ το άκουσµα.

Η νηστεία των Χριστουγέννων θεωρείται η πιο εύκολη, γιατί επιτρέπει, «το καταλύει» το ψάρι, κι αυτό ήταν µεγάλη βοήθεια για τους Αιτωλικιώτες. Φθηνό το είδος και σε αφθονία. Κι όταν λέµε νηστεία, εννοούµε νηστεία, ο κόσµος πίστευε βαθιά κι αυτό του έδινε δύναµη ν’ αντέξει: Πατάτες, µακαρόνια, ρύζι, ραδίκια κι όσπρια το µενού. Κι ελιές, πολλές ελιές, µε ψωµί. Κι ήταν το ψωµί που βγάζανε οι φούρνοι του Αιτωλικού µοναδικό κι ανεπανάληπτο. Για µας τα παιδιά, για να τρώµε στο διάλειµµα, µια ή δυο φέτες ψωµί µε ζάχαρη ή ψωµί µε λίγες σταγόνες λάδι και, για τα πιο πλούσια παιδιά -πολυτέλεια- και ζάχαρη και λάδι. Τυλιγµένο σε πετσέτα της κουζίνας ή σε... εφηµερίδα.

Θα 'θελα αυτήν τη µνήµη να την πω...

Δεν µας αγόραζαν καινούργια ρούχα για τα Χριστούγεννα. Ούτε εµείς ζητούσαµε. Ήταν κάτι εκτός θέµατος, δεν είχαµε απαιτήσεις. Ούτε οι µεγάλοι αγόραζαν, τουλάχιστον όχι συχνά. Θεωρούσαµε πολύ φυσικό να φοράµε τα ρούχα, ή τα παπούτσια, που µίκρυναν στη µεγαλύτερη αδερφή ή την εξαδέρφη. Ή στην κόρη της γειτόνισσας. Προσωπικά, τρελαινόµουν να φοράω ξένα ρούχα.

Η πιο ωραία ανάµνηση εκείνων των ηµερών ήταν η ακολουθία του χριστουγεννιάτικου όρθρου. Χτυπούσε η καµπάνα µέσα στο βαθύ σκοτάδι, δε θυµάµαι τί ώρα. Ούτε πόση ώρα κρατούσε. Θυµάµαι µόνο πως όταν η ακολουθία τελείωνε, θα µποχάραζε. Θυµάµαι ακόµα πως µαζευότανε πολύς κόσµος και, παρά το κρύο, το σκοτάδι και τη νύστα, στην εκκλησία πήγαιναν και πολλοί µαθητές. Εγώ ένιωθα κάτι µυστηριακό να κινείται στην ατµόσφαιρα, µε µάγευε η ψαλµωδία στο φως των κεριών. Μετά την απόλυση στο σπίτι βέβαια. Ζεστό τσάι ή κακάο µε ψωµί και κατ’ ευθείαν στο σχολείο.

Θα 'θελα αυτήν την µνήµη να την πω...

Σ’ όλες τις µεγάλες θρησκευτικές ή εθνικές γιορτές τα σχολεία ετοίµαζαν γιορτές. Ποιήµατα, σκετσάκια, τραγούδια. Ήµουνα στην Πρώτη ή τη Δευτέρα Γυµνασίου, όταν µε ανέβασαν πάνω στη σκηνή, µπροστά στη φάτνη και τραγουδούσα: « Ω, µικρέ Χριστέ µου, θείο λουλούδι, που βαθιά µου τόσο σ’ αγαπώ...» Και γύρω µου οι δάσκαλοί µας, εκείνα τα πρόσωπα που ποτέ µου δεν ξεχνώ: Η κυρία Θέκλα, η κυρία Μάντω, η κυρά Τσαντούλα, η κυρία Μαρία Μίγκα, ο κ. Στούµπος. Όλοι κάτω από τη γη τώρα!

Θά θελα αυτήν την µνήµη να την πω...

Βγαίναµε και για τα κάλαντα! Δυο-δυο, τρεις-τρεις, µε τ’ αδέρφια µας, ή τα γειτονόπουλα ή τα φιλαράκια. Πρωί-πρωί, αχάραγα. Δεν ήταν µόνο για το κέρδος, ο κόσµος δεν µας έδινε λεφτά γιατί δεν είχε, άντε µερικές πενταροδεκάρες, άντε µερικά καρύδια (άσπαστα), ή κανένα κοµµάτι χαλβά (µαύρο, τον ντόπιο το χαλβά) και πολύ µας ήταν. Κι έπρεπε να ήµαστε πολύ καλά διαβασµένοι, να µην κάνουµε λάθη τραγουδώντας και να µην ξεχνάµε τη σωστή σειρά.

Θα τα πείτε καλά τα κάλαντα ή κοροϊδεύετε;

Καλά τα λέγαµε: Χριστός γεννάται σήµερον, για τα Χριστούγεννα

Αρχιµηνιά κι αρχιχρονιά, για την Πρωτοχρονιά και τον Αη – Βασίλη Σήμερα τα Φώτα, για τα Θεοφάνεια

Σ’ αυτή την τρίτη κατά σειρά γιορτή μας άρεσε να τραγουδάμε και το παρωδιακό:

Σήμερα τα Φώτα, που γεννάει η κότα, πίσω από την πόρτα... (αλήθεια, πόσα από τα σημερινά παιδιά, των μεγαλουπόλεων, έχουν ακούσει ποτέ κότα να κακαρίζει;)

Τα Χριστούγεννα το μεσημέρι επικρατούσε ομοφωνία: χοιρινό με πατάτες στο φούρνο (της γειτονιάς, τα σπίτια δεν είχαν τότε ηλεκτρικές κουζίνες). Δεν είχε έρθει η μόδα της γαλοπούλας. Ούτε τα μελομακάρονα- για να περάσουμε στη σφαίρα του γλυκού. Οι μανάδες μας έφτιαχναν κουραμπιέδες για τα Χριστούγεννα – τους κανονικούς κουραμπιέδες, έλεγαν, με το βούτυρο του κουραμπιέ (εννοούσαν το αιγοπρόβειον) και κατ’μάρ’ για την Πρωτοχρονιά, παραδοσιακό γλυκό με μέλι και σιρόπι που μοιάζει πολύ με τον μπακλαβά. Ήταν δύσκολο γλυκό, ήθελε τέχνη. Γι’ αυτό και οι «τεχνίτρες» του είδους πήγαιναν στα σπίτια κι έφτιαχναν το κατ’μάρ’ για τις φιλενάδες τους και τις γνωστές τους. Σε ταψί τεράστιο, πρώτο νούμερο. Απολύτως αφιλοκερδώς! Το γλυκό της μάνας μου ερχόταν και το έφτιαχνε η θεια-Αρσινιώ η Καφρίτσαινα, η μάνα της Αγλαϊας. Ας είναι ελαφρό το χώμα και για τις δυο!

Αγοράζανε όλοι οι Αιτωλικιώτες κρέας για τις γιορτές; Φτιάχνανε όλες οι Αιτωλικιώτισσες γλυκά; Όχι, βέβαια, η φτωχολογιά ήταν πάντα εκεί και είχε το πρόβλημα. Όμως, αυτές τις ξεχωριστές μέρες των Χριστουγέννων μια θεϊκή αύρα μύρωνε τις ψυχές μας. Σεμνά, αθόρυβα και ταπεινά πήγαινε η βοήθεια στα σπίτια των «ελαχίστων». Χωρίς κανείς να περιμένει ανταμοιβή γι αυτό, σ’ αυτόν τον κόσμο ή τον άλλο.

Θα 'θελα αυτήν την μνήμη να την πω...

Σύμφωνα με τους σκληρούς, τους ανάλγητους νόμους της μικρής κοινωνίας, τα σπίτια που είχαν πένθος, που πενθούσαν κάποιον δικό τους, δεν έπρεπε να φτιάχνουν γλυκά. Ήταν ασέβεια στο νεκρό. Αυτό, μέχρι να κλείσει χρόνο. Έτσι, λοιπόν, αυτές τις μέρες τις γιορτινές, φίλοι και γείτονες έστελναν πιάτα με γλυκά στα σπίτια των πενθούντων. Τα δικά τους τα γλυκά, τα σπιτικά, όχι του ζαχαροπλαστείου. Ήταν ένα είδος συναισθηματικής συμπαράστασης. Θυμάμαι μια χρονιά που είχαμε κι εμείς πένθος, γιατί είχε πεθάνει μια θεία μου στην Πάτρα και, φυσικά, δεν φτιάξαμε γλυκά. Τότε είχε γεμίσει το σπίτι με πιάτα γεμάτα κουραμπιέδες και κατ’μάρια, πάσης συνταγής και τεχνικής. Ενθουσιαστήκαμε, κι εγώ και τ’ αδέρφια μου. «Είναι πολύ ωραία έτσι», είπα στη μάνα μου. Και με κατσάδιασε.

Θά θελα αυτήν την μνήμη να την πω...

Και να κλείσω τον κύκλο των αναμνήσεων με τα εκκλησιαστικά βιώματα. Και να μιλήσω κατ’αρχάς για δυο «ιστορικούς» ιερείς του Αιτωλικού: Τον παπα- Λύκουρα της Παναγίας και τον παπα- Στράτο των Ταξιαρχών. Ο πρώτος ήταν περίφημος για το «ευαγγέλιό του», για την εκφραστικότητα της ανάγνωσης. Τον θυμάμαι κι εγώ στις ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας, που διάβαζε το ευαγγέλιο με τα πάθη του Χριστού κι έκλαιγε.

Ο παπα-Στράτος (Γεώργιος Μπυκυριώτης το αληθινό του όνομα) είχε ένα μεγάλο χάρισμα: τη φωνή. «Όταν ψέλνει ο παπα-Στράτος», έλεγαν οι Αιτωλικιώτες, «ανοίγουν τα ουράνια και κατεβαίνουν οι αγγέλοι». Ένα τέτοιο άκουσμα, ένα τέτοιο βίωμα θά θελα τώρα να σας πω...

Χριστούγεννα πρωί, στον Ταξιάρχη. Έξω σκοτάδι και βροχή. Δεν είχε ξημερώσει ακόμα. Μέσα στην εκκλησία, το αδιαχώρητο. Κάποια στιγμή, μια ακτίνα φωτός έπεσε πάνω στα τζάμια της ανατολικής πλευράς. Ξημέρωνε! Και την ίδια στιγμή, σαν από συμφωνία, άρχισε να χτυπάει χαρούμενα η καμπάνα: Ντιν, νταν, ντιν, ντιν νταν, ντιν. Η βροχή χτυπούσε τα τζάμια, τα κεριά τρεμόπαιζαν, η νύχτα έφευγε.

Ντιν, νταν, ντιν. Ντιν, νταν, ντιν. Ο μπαρμπα - Τάσος ο Παρασκευάς, ο δεξιός ψάλτης μας, άρχισε το δοξαστικό.

-Χριστός γεννάται, δοξάσατε!

Το τραγουδούσε με βαθιά πίστη, ο ύμνος έβγαινε μέσα από την ψυχή του.

Ντιν, νταν, ντιν!

- Χριστός γεννάται δοξάσατε!

Κι εγώ, μικρό κοριτσάκι του Δημοτικού, ένιωθα μέσα μου χαρά μοναδική, μια σπάνια ευτυχία και πλήρωση. Τότε, δεν ήξερα το γιατί. Τώρα το ξέρω!..

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

Κουφός Βασίλης

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Η ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας ΑΙΧΜΗ, πρώτης σε κυκλοφορία και αναγνωσιμότητα στο νομό Αιτωλοακαρνανίας. Ειδήσεις, σχόλια, ρεπορτάζ, κοινωνικά, αθλητικά, μικρές αγγελίες

Η Αιτωλοακαρνανία