Αγγελίες    Επικοινωνία

Γιορτές Εξόδου 2018. «Δεόµετρα», ειρωνείες και ειλικρινής κριτική...

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 12/04/2018

Αγαπητέ κ. Βλαχογιάννη,

Στην απολογία του ο Σωκράτης, με το λεπτότατο πνεύμα που τον διέκρινε, παρομοιάζει την αθηναϊκή πολιτεία με μεγαλόσωμο αλλά νωθρό άλογο, και τον εαυτό του με την αλογόμυγα, που το ξυπνά και το κρατά σε εγρήγορση. Αυτόν τον ρόλο παίζει μέσα στην κοινωνία η κριτική. Η κριτική είναι ο προβολέας που θα φωτίσει έντονα κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής, για να αποκαλύψει τον πλούτο ή τον βούρκο της. Η κριτική μπορεί να ασκείται πολύπλευρα και με ποικίλους τρόπους. Ξεκινάει πρώτα από τον διάλογο ανάμεσα στους πολίτες και εξακτινώνεται.

Ας μην ξεχνάμε ότι ο διάλογος είναι η πεμπτουσία της Δημοκρατίας. Αλλά για να μπορέσει να λειτουργήσει η κριτική σε ένα υψηλό επίπεδο λόγου απαιτείται αντικειμενικότητα, αμεροληψία, πολυφωνία, πολυπρισματικότητα και ανεκτικότητα. Η νοοτροπία του «δεν σηκώνω κουβέντα» δεν είναι ασφαλώς το καταλληλότερο λίπασμα για την καρποφόρηση της κριτικής. Η κριτική «σηκώνει» αντικριτική και πάνω στη βάση αυτή οικοδομείται ο υγιής, δημοκρατικός διάλογος. Κι αν λάβω υπ’ όψιν μου μάλιστα ότι μεταξύ δασκάλου και μαθητή υπάρχει μια διαρκής διαλεκτική σχέση, θεωρώ χρέος μου να σας υπενθυμίσω ότι στη Δημοκρατία όλα και όλοι κρίνονται.

Διανύουμε πασχαλινή περίοδο και στοχάζομαι το «να μην κρίνετε για να μην κριθείτε». Εκ πρώτης όψεως - σχεδόν στερεοτυπικά - το υιοθετώ. Σε δεύτερη ανάγνωση, το απορρίπτω και το αντιστρέφω. Κρίνετε προκειμένου να κριθείτε κι έτσι να βελτιωθείτε. Κι όπως διαπιστώνετε, τολμώ να κρίνω και μια φράση του Ιησού. Άλλωστε, με την κριτική επετεύχθησαν πολλές μορφές προόδου. Το αντίθετο θα ήταν επικίνδυνο, ανησυχητικό, θα σήμαινε πως το ανθρώπινο πνεύμα μούδιασε και νυστάζει, πως ο άνθρωπος καταπίνει ό,τι του προσφέρουν.

Πράγματι, τα κριτήρια με τα οποία ασκεί κανείς κριτική έχουν εκφυλιστεί σε μεγάλο βαθμό από τα πρότυπα που προβάλλει η τηλεόραση. Επιτρέψτε μου, όμως, να διαφωνήσω μαζί σας σε σχέση με το ότι η κριτική που σας ασκήθηκε για το δρώμενο της αναπαράστασης του Καψάλη εδράζεται σε τέτοια κριτήρια. Χαρακτηρίζετε ως «μίζερους, συμπλεγματικούς, νούμερα, ψώνια, κατίνες, θλιβερά ανθρωπάκια, πικραμένες νοικοκυρές» κι άλλα πολλά που η ιδιότητα μου ως εκπαιδευτικός δεν μου επιτρέπει να αναπαράγω. Θέλω, λοιπόν, να σας επισημάνω ότι η κριτική που σας ασκήθηκε από τους «απλούς» Μεσολογγίτες (ενδεχομένως όχι αυτούς τους συγκεκριμένους που εσείς έχετε στο μυαλό σας) και τους γνήσιους (εκτός εισαγωγικών) Μεσολογγίτες, αυτούς που πραγματικά κρύβουν μέσα τους τον «Μεσολογγιτισμό» (για να χρησιμοποιήσω το δικό σας όρο - αλλά με την υγιή του μορφή) δεν είναι κακόπιστη, είναι ειλικρινής. Δεν είναι μικρόψυχη, είναι μεγαλόψυχη. Δεν έχει κύριο στόχο το γκρέμισμα, αλλά την ανοικοδόμηση.

Ο Κωστής Παλαμάς, ως «ακριβογιός της άρνησης» σημειώνει: «εγώ είμαι ο γκρεμιστής, γιατί είμαι εγώ κι ο χτίστης». «Αγαπώ. Συγκρίνω. Κρίνω. Εγκατασταίνω. Θεμέλιο της η Αγάπη»: αυτοί είναι οι σταθμοί της κριτικής, σύμφωνα με τον ποιητή μας. Από αυτή τη σκοπιά, λοιπόν, μοιράζομαι τις σκέψεις μου που αφορούν το πρόσωπό σας. Δεν ξεκινάω, λοιπόν, από πνεύμα αρνητικό και μικρόψυχο, αλλά από διάθεση αναδημιουργίας.

Ενοχλούμαι με το παράδειγμα του... «πατσά», γιατί σε υποθέσεις που αφορούν την ψυχική μου ευαισθησία, την τοπική μου ταυτότητα και τα ιστορικά θεμέλια της Πόλης μου δεν χωρούν τέτοιες αναλογίες. Αντιλαμβάνομαι, βέβαια, ότι μέσω αυτού προσπαθείτε να καταστήσετε απολύτως κατανοητή τη θέση σας. Χαριτολογώντας και κινούμενη στο ίδιο μήκος κύματος, θα δανειστώ ένα απόφθεγμα του Ιρλανδού συγγραφέα Μπέρναρντ Σο: «Έζησα μια μακρόχρονη ζωή, αλλά δεν γέννησα ούτε ένα αυγό. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως δεν έχω το δικαίωμα να κρίνω την ποιότητα της ομελέτας».

Μέσω αυτού θέλω να καταδείξω ότι άποψη για το καλλιτεχνικό δρώμενο μπορεί να έχει ο καθένας. Ειδικά οι δημότες του Μεσολογγίου, των οποίων δαπανώνται χρήματα για να διοργανώνονται οι Εορτές Εξόδου. Είναι παντελώς αβάσιμη, λοιπόν, η τοποθέτησή σας σε σχέση με το ότι «οι μόνοι που δικαιούνται να ομιλούν είναι ο Αρχιμουσικός Δημήτρης Νικολάου και ο Διευθυντής του όλου δρώμενου, Σπύρος Χολέβας». Κι όταν αναφέρομαι σε κριτική τέτοιου επιπέδου, δεν αναφέρομαι στην αποτίμηση της αξίας του τελικού αποτελέσματος με αμιγώς καλλιτεχνικά κριτήρια, για τα οποία χρειάζεται κανείς γνώση της μουσικής επιστήμης. Δεν είναι ο οποιοσδήποτε σε θέση να σας κρίνει για το ύψος της τονικότητας των μουσικών οργάνων και των χορωδών, αλλά μπορεί ο καθένας να κρίνει το αποτέλεσμα με βάση τη συγκίνηση που του προκάλεσε το δρώμενο. Σαφέστατα και η κριτική αυτή εμπερικλείει την υποκειμενικότητα αλλά δεν παύει να είναι κριτική που σας αφορά, καθώς αντιπροσωπεύει την πλειονότητα των Μεσολογγιτών, γι’ αυτό και οφείλετε να τη λάβετε υπ’ όψιν σας, να μη σας αφήνει «παγερά αδιάφορο» και να μην προβαίνετε σε δηλώσεις του τύπου «δεν θα ιδρώσει το αυτί μας» ή και άλλες υβριστικότερες περί του «πόσο πολύ γλεντάτε» τους επικριτές σας. Η άποψη των συμπολιτών σας οφείλει να σας ενδιαφέρει, να την ακούτε, να την αξιολογείτε, να την κρίνετε κι έπειτα με σύνεση και ορθοφροσύνη, ας την απορρίψετε. Με επιχειρηματολογία και ευγένεια, όχι με μισαλλοδοξία. Άλλωστε, το δύσκολο δεν είναι να ανέβεις αλλά να σταθείς. Η «πολιτεία» σας και μόνο θα σας στηρίξει κι όχι ο τίτλος και οι περγαμηνές σας.

Θυμώνω με την ειρωνεία σας για το... «δεόμετρο». Ειρωνείες σε τέτοια ζητήματα, δεν επιτρέπονται, κ. Βλαχογιάννη. Αναμφίβολα, κάθε παραδοχή ενός καινούργιου έργου, αναγκάζοντάς μας να εγκαταλείψουμε ένα κομμάτι από τα παλιά, είναι μια θυσία. Ο εξοβελισμός της αφήγησης του κ. Πέτρου Σιάμου, για τους Μεσολογγίτες ήταν μια θυσία. Η θυσία μιας αφήγησης που σφυρηλάτησε την ιστορική μας ταυτότητα. Που αγαπήσαμε και την κρατήσαμε με στοργή μέσα στην ψυχή μας. Είναι κατά κάποιο τρόπο η αντικατάσταση της στοργής, ή έστω της συνήθειας της στοργής, από κάτι καινούργιο που μας αφήνει αδιάφορους. Και τέτοιες θυσίες δεν τις κάνουμε εύκολα. Όταν πρόκειται μάλιστα για την ιστορία μας, καλώς δεν τις κάνουμε εύκολα. Όχι λόγω προγονοπληξίας και εμμονικής προσκόλλησης στο παλιό και παραδεδομένο αλλά λόγω ιστορικής συνείδησης. Δέχομαι, βέβαια, ότι μπορεί να θεωρήθηκε παρωχημένο από εσάς ή τους υπόλοιπους υπεύθυνους παραγωγής, αλλά αν θεωρείτε κάτι τέτοιο, τότε οφείλετε να μετατρέψετε το «τέλμα» σε τρεχούμενο νερό που θα μας συνεπάρει. Και να είστε εφοδιασμένος με υπομονή και ανοχή. Όχι να ειρωνεύεστε και να λασπολογείτε κατά των επικριτών σας.

Τέλος, θέλω να σας συγχαρώ για την πρωτοβουλία σας να συμπεριλάβετε στη χορωδία τους μαθητές της πόλης μας. Έχουμε χρέος, όπως λέτε, «να τους ‘μπολιάσουμε’ με τα νάματα και τους συμβολισμούς της Εξόδου». Όμως, εμάς τους εκπαιδευτικούς, μας βαραίνει και το χρέος να τους διδάσκουμε τις αρετές της κριτικής. Να τους μεταλαμπαδεύουμε αξίες και ιδανικά. Να τους εμφυσούμε την ηθική. Κάτι τέτοιο, ωστόσο δεν επιτυγχάνεται όταν εμείς για να αντικρούσουμε τους επικριτές μας επιστρατεύουμε κάθε είδους χυδαιολογία. Κάτι τέτοιο αποτελεί παράδειγμα προς αποφυγήν. Δεν διαφέρει μάλιστα σε τίποτα από τα χαμηλής ποιότητας τηλεοπτικά προγράμματα, που αμφότεροι στηλιτεύσαμε. Η μετάβαση από την κριτική κοινωνική σκέψη στη διαπαιδαγώγηση ενεργών πολιτών γίνεται μέσω του λόγου, κι όχι μέσω του δογματισμού, μέσω της επιχειρηματολογίας κι όχι μέσω της επίθεσης στο ήθος του αντιπάλου. Οφείλουμε να διδάξουμε στους μαθητές μας ότι ο άνθρωπος γυμνάζεται στα μεγάλα άλματα μέσω των ασήμαντων μικρών εκτινάξεων. Να τους μάθουμε ότι το γενικό ιδανικό της προόδου γεννιέται από τις μικρές καθημερινές αμφισβητήσεις μέσω της κριτικής.

Με εκτίμηση,
Νικολίνα Θωμοπούλου

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Η ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας ΑΙΧΜΗ, πρώτης σε κυκλοφορία και αναγνωσιμότητα στο νομό Αιτωλοακαρνανίας. Ειδήσεις, σχόλια, ρεπορτάζ, κοινωνικά, αθλητικά, μικρές αγγελίες

Η Αιτωλοακαρνανία