Αγγελίες    Επικοινωνία

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 02/08/2018

 

Γράφει ο
Rodi De Fuca

 

Yπάρχει στη Νάπολη, - στη πιάτσα Sanazaro - , µια αγαλµατένια σειρήνα που οι ντόπιοι ονοµάζουν Partenope, “Παρθενόπη”. Στα µυθολογικά χρόνια της µεσογείου ήταν µια από τις σειρήνες που θέλησαν να πλανήσουν τον Οδυσσέα αλλά επειδή απέτυχαν να παγιδευόσουν τον ήρωα έτυχε της Παρθενόπης να θυσιαστεί πέφτοντας στην αγκαλιά των κυµάτων που την έφεραν νεκρή στις αµµουδιές της Καµπανίας. Εκεί στο µέρος που βρέθηκε νεκρή η καλλονή σειρήνα έχτισαν οι εγχώριοι ψαράδες - ως εικός, από τους πρώτους αποίκους της µεγάλης Ελλάδας-, τον αρχικό οικισµό που στη θύµηση της ονόµασαν Παρθενόπη.

Χρόνια µετά, όταν η µυθολογία έγινε ιστορία και η µικρή πόλη είχε σβήσει τα χνάρια της στο πέρασµα των αιώνων, καινούργιοι άποικοι από την Ελλάδα, -από την ευβοϊκή Κύµη-, έφτασαν ψάχνοντας τη δόξα του Οδυσσέα στα ίδια χώµατα και έχτισαν στο νησί της Ίσκια τις Πιθηκούσσες, και την Κύµη (Cumae) στις απέναντι ακτές, -τις πρώτες τους αποικίες στη Magna Graecia. Τον 5ο αιώνα της α.ε προχώρησαν ακόµα προς στα νότια και δίπλα στα µυθολογικά ερείπια της Παρθενόπης έχτισαν µια νέα πολίχνη που ελλείψει φαντασίας και θεαπόδοσης -όπως στην περίπτωση του ξωτικού της Ανθεµόεσσας- την ονόµασαν απλά Νέα πόλις. Napoli!

Σίγουρα την Παρθενόπη την είχαν χτίσει στη πραγµατικότητα Ελληνικές φυλές -από τις προγονικές- εκεί κάπου πριν η µετά το πέρας του Τρωικού πολέµου, και τις επιδροµές των λαών της θάλασσας, κι είναι γι’ αυτό που κρατάει σχέση µε τον πνιγµό της νύµφης, - που πριγκιποπούλα θα ‘µελλε αντί θεοµπαίγνιο µε ουρά ψαριού ή µε φτερούγες όρνιου- και τον Οδυσσέα, και είναι σίγουρο ότι υστερότερα ξαναχτίστηκε από νεότερους Έλληνες αποίκους. Εκείνο που κανένας δεν έχει προσπαθήσει να αντιµιλήσει είναι ότι η Νάπολη και γενικά η Ιταλική Καµπανία δεν είναι - από τις βαθιές της ρίζες - ελληνική µέχρι το µεδούλι.

Φτάνει να τύχει κανείς σ’ ένα ποδοσφαιρικό µατς µεταξύ των παρθενοπαίων και οποιαδήποτε από τις βόρειες “scuadre” Λοµβάρδων ή Πεδεµοντίων για να αισθανθούν στη σάρκα τους και τα σωθικά τους την πιο εκκωφαντική σύγχρονη πολεµικοαθλητική ιαχή... “Είσαστε βάρβαροι... Είµαστε Έλληνες, ...έξω οι βάρβαροι... Είµαστε Έλληνες”, “Noi siamo Partenopei!”

Έτυχε, κάποτε, τον Οκτώβρη του 85 όταν ο σύγχρονος ποδοσφαιρικός θεός των Παρθενοπαίων που ‘χε ξεµπαρκάρει ξενύχτης από την Αργεντινή παρέδιδε κλασικά µαθήµατα επισκύρου στους Καµπανούς να τύχω σ’ ένα γευστικό, διασκεδαστικό και πλούσιο µατς µεταξύ της Νάπολης και της εκπληκτικής πρωταθλήτριας Βερόνας που κι αυτή διαφηµίζει διεθνώς τη χώρα µας επονοµαζόµενη “Ελλάς”... όταν ξαφνικά δεν ξέρω για ποιο λόγο - αν και υποψιάζοµαι την ανεξήγητη έχθρα µεταξύ των δυο οµάδων - άρχισε να ανεβάζει διαπασών, να οµογενοποιείται, να αρµονίζει, να κρατάει το ίσο µε µια οµόρρυθµη µελωδία µεταξύ τζαζ και ναπολιτάνικης ταραντέλας… καταλήγοντας πάντα - ύστερα από κάθε Ναπολιτάνικο γκολ -, µε τον ίδιο σαρκαστικό επωδό... Νάπολη - Ελλάς, Νάπολη - Ελλάς. Δεν είµαστε Ετρούσκοι είµαστε Γραικοί!... Μέχρι που το σκορ στο Σαν Πάολο έφτασε το 5-0 και “Partenopei” και “Hellasiani gialloblu” έφυγαν από το γήπεδο όπως πάντα αλληλοβρίζοντας µαλωµένοι. Παρότι την προηγούµενη χρονιά η Βερόνα είχε κερδίσει για πρώτη φορά το πρωτάθληµα ταπεινώνοντας τους Ναπολιτάνους στο Βορρά και παίρνοντας ισοπαλία στο Σαν Πάολο αυτή τη φορά το αργεντινό ντουέτο Maradona - Bertoni είχαν πάρει αποτροπιαστική εκδίκηση από τους γρανιτικούς Marangon, Tricella και Briegel... Φάνταζε µια ακόµα µυθική µάχη µεταξύ Σπαρτιατών και Αθηναίων!

Για να πω την αλήθεια προσωπικά δεν υποστήριξα ποτέ - ζεστά - Ιταλική οµάδα, όχι από απέχθεια αλλά από ραθυµιά εξαιτίας του µισητού κατενάτσιου. Αλλά αν µε ρωτούσες πριν το συµβάν ποια οµάδα θα υποστήριζα από τις πολλές και παλιές ιταλικές δόξες των 80’ς δεν θα ‘ξερα να διαλέξω µεταξύ της Γιουβέντους του Platini, της Μίλαν του Paolo Rossi και του Maldini, της Ίντερ του Baresi ή της Φιόρε του Baggio και Passarela.

Τίποτε δεν παρέµεινε πια το ίδιο από τη στιγµή εκείνη που εγκατέλειψα το στάδιο του Σαν Πάολο... Η ταυτοποίηση των πάνω από πενήντα χιλιάδες ατόµων µε την ελληνική ιθαγένεια για παντιέρα µε είχε κερδίσει για πάντα.

Στην πραγµατικότητα δεν ήθελα να φλυαρήσω για δόξα του επισκύρου αλλά για την ιδεοληψία που έχουν οι Ναπολιτάνοι σε ό,τι αφορά την Παρθενοπική καταγωγή τους και που έφτασε στο ζενίθ της το 1799 µε την ανακήρυξη της εφήµερης “Repubblica Partenopea”. Αν και οι νεότεροι “Trasalpinos” έχουν «διορθώσει» σ´ όλες τις ιστορικές αναφορές τους τον όρο σαν Repubblica Napolitana η αλήθεια είναι ότι η προκήρυξη έγινε µε το αρχαίο όνοµα της πόλης Παρθενόπης.

Η ανακήρυξη της ρεπούµπλικας έγινε στις 23/1 1799 µε την κατάληψη του κάστρου του Σαν Τέλµο στις 20 του Γενάρη και κατέληξε τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου µετά την ήττα των ρεπουµπλικάνων στη µάχη της γέφυρας της αγίας Μαγδαλένας στη Νάπολη στις 13 του θεριστή. Η εφήµερη ρεπούµπλικα - που µόλις διαρκεί έξι µήνες σαν κατακλείδα της Γαλλικής επανάστασης -, εκπνέει µε την είσοδο στη Νάπολη στις 8 Ιούλη του 1799 του βασιλιά Φερδινάνδου πάνω στην συµπτωµατική φρεγάτα «Sirena». Δυστυχώς αυτή τη φορά δεν αφορούσε την σειρήνα Παρθενόπη και τον οδυνηρό της πεθαµό µετά την µεγαλόψυχη θυσία της! Στη θέση της στην πλατεία της κεντρικής αγοράς της πόλης των Χαλκιδαίων, θυσιάστηκε στην αγχόνη της δυναστικής µοναρχίας, η Ιταλοπορτουγκέζα ποιήτρια Leonor da Fonseca Pimentel, φιλελληνίδα και λάτρισσα της ελληνικής γλώσσας την οποία κατείχε και χρησιµοποιούσε στην καθηµερινή όταν διατελούσε χρέη δηµοσίων σχέσεων στο βασιλικό παλάτι του Φερδινάνδου αλλά κι υστερότερα όταν συµµετείχε ενεργά στην “Παρθενόπεια” επανάσταση εκδίδοντας την κυβερνητική εφηµερίδα της ρεπούµπλικας, “O Monitor”, - Il monitore di Napoli...

Το ελληνικό συναίσθηµα των «Ναπολετάνων» δεν είναι καινούργιο. Το 328 της α.ε οι κάτοικοι είχαν ζητήσει την βοήθεια των Ρωµαίων του Λάτιο, απέναντι στους Σαµνίτες που απειλούσαν τις Ελληνικές αποικίες. Η Ρώµα είχε εµπλακεί σε σειρά πολέµων που έλαβαν την ονοµασία “Guerras Samnitas”. Τόσο κατά τη διάρκεια όσο και µετά το τέλος των συρράξεων το 304 της α.ε που κατέλαβαν όλη τη νότια Ιταλία, σεβάστηκαν την επιθυµία των Παρθενοπαίων να διατηρήσουν τον χαρακτηρισµό της «Αρχαίας Ελληνικής πόλης» που διατήρησαν πολλά χρόνια µεταγενέστερα.

Ο Καίσαρας Αύγουστος θέσπισε τους πρώτους Ρωµαϊκούς αγώνες - ανάλογους µε τους την πιο Ελληνική πόλη της αυτοκρατορίας.

Αν και δεν φημίστηκε για την προέλευση σπουδαίων Ελλήνων προσωπικοτήτων της αρχαιότητος, παρ’ όλα αυτά έγινε ξακουστή για τη σχέση της με ορισμένους επιφανείς της κλασικής εποχής όπως ο Μελανκόμας -αρχαίος πυγμάχος και ολυμπιονίκης του 1ου αιώνα, που γεννήθηκε στην Καρία, γύρω στο είκοσι, και πέθανε στη Νάπολη το 70 της μ.ε.

O Πόπλιος Βιργίλιος Μάρων, έγραψε τα Γεωργικά κατά τη διαμονή του στη Νάπολη και εκεί πέθανε και ενταφιάσθηκε. Ο μεγάλος Λομβαρδός φιλέλληνας ποιητής ήταν μαθητής του επικούρειου φιλοσόφου Φιλόδημου ο οποίος πέθανε στο “Ερκολάνο”, κοντά στη Νάπολη το 35 της α.ε. Αν πάρουμε σαν αναφορά την ονοματοθεσία του Ercolano και τη παράδοση που το θέλει θεμελιωμένο από τον ήρωα Ηρακλή μπορούμε να μεταφερθούμε μέχρι κι ένα αιώνα πριν την παρουσία της Παρθενόπης στην Καμπανία…

Οι ιστορικοί του 4ου αιώνα Αντίδωρος και Δημόφιλος από την αρχαία Κύμη ήταν επίσης “Έλληνες Ναπολιτάνοι”!

Αλλά το πιο αναγνωριστικό στοιχείο των “PARTENOPEI” είναι εκείνο που εκατομμύρια “βάρβαροι” ψευδό-ινδοευρωπαίοι ανά το κόσμο επιθυμούν διακαώς… Να είχαν γεννηθεί Έλληνες! Με όλα τα κουσούρια μας, τη κακοδαιμονία μας, την αναδρομική παρακμή της χώρας και το φθόνο που εμπνέουμε στους συγχρόνους σταυροφόρους η περηφάνια που νιώθουμε για την αρχαία κληρονομιά μας δεν ανταλλάσσεται με υλικά τιμήματα. Γεγονός που οι Ναπολιτάνοι το φέρουν μαζί τους από γεννησιμιού. Το ‘χουν θεϊκά κληρονομήσει!

Mai quid pro quo! 

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 28/06/2018 

Γράφει ο
Rodi De Fuca

 

Γιορταζόταν τα Χριστούγεννα σ’ όλα τα σπιτικά και ξεπρόβαλλε ο καινούργιος χρόνος του 1938 - σιγά σιγά - ανάµεσα από τις ολµοστοιχίες και τη σκόνη που αφήναν πίσω τους οι δεκάδες απ’ τα βαριά άρµατα των δυο εχθρικών στρατευµάτων, όταν ο Πόντιος - κάπου απ’ τη µαύρη θάλασσα - µαχητής της δηµοκρατικής παράταξης, Μηνάς Θωµαΐδης µπήκε πρώτος και θριαµβευτής στη πόλη Teruel της Αραγονίας µε την ελληνική σηµαία στα χέρια.

Στη 15η ταξιαρχία είχε συστρατευτεί κι ο Γιάννης Καραγιάννης µε τον Κώστα Κόνιαρη, το Σωκράτη Οικονοµίδη, το Θανάση Υκέττα, τον Αντώνη Δούρη, και τον ναυτεργάτη Γιώργο Γεωργιάδη που χάθηκε πρόωρα στο Belchite. Οι ναυτικοί κι οι ναυτεργάτες ήταν το πιο πολυάριθµο “µπλοκ” των Ελλήνων εθελοντών στον εµφύλιο ισπανικό πόλεµο -στο πλευρό των νόµιµων δηµοκρατικών δυνάµεων απέναντι στους πραξικοπηµατίες στρατιωτικούς και φαλαγγίτες-. Έφταναν τους 400 και πολλοί δεν ξαναγύρισαν ζωντανοί, άλλοι ξενιτευτήκαν στην Αµερική, την Αυστραλία ή τον Καναδά ή κατέληξαν σε χώρες του ανατολικού µπλοκ. Μετά τη νίκη των στασιαστών και την υποχώρηση στη Βαρκελώνη πολλοί πέρασαν στη δηµοκρατική Γαλλία διασχίζοντας τα Πυρηναία όρη. Ο Λεόντιος Σπλίνης απ’ το Βροντάδο παρέµεινε να τους πολεµήσει στη Βαρκελώνη όπου κι έχασε τη ζωή του στα σοκάκια της πόλης µαζί µε χιλιάδες συνδικαλιστές της CNT.

Τον άλλο Καραγιάννη το Νικόλα, - λοχία της 129ης µεραρχίας -, τον βρήκε το 1938 κατάκοιτο στο νοσοκοµείο - στη Μούρθια - µε δυο σκλήθρες από µέταλλο βαθιά στο κορµί του. Πιο ελαφριά είχε λαβωθεί ο λοχαγός της 3ης µονάδας πυροβολικού, Αποστόλης Ζωγράφος κι είχε µεταφερθεί στο λαϊκό νοσοκοµείο της Denia - το οµηρικό Ηµεροσκόπειο - στο µεσογειακό λεβάντε. Στο στρατιωτικό νοσοκοµείο του Ματαρό -στη Καταλονία-, ανάρρωνε ο Κώστας Χρυσοστόµου. Στο διπλανό κρεβάτι ανάρρωνε ένας άλλος ναυτικός ο Κώστας Μακρόπουλος κι αυτός της 15ης.

Σ’ ένα ιδιαίτερο -αποµονωµένος ανάµεσα από µισοσχισµένες κουρτίνες που µισόκρυβαν το µπανταρισµένο κορµί του- ένας µεστωµένος άντρακλας πάλευε µεταξύ ζωής και θανάτου. Μια µέρα η ξερακιανή Εγγλέζα νοσοκόµα µε τη πλεξούδα ως τους γοφούς άνοιξε διάπλατα τις κουρτίνες και ξεσκόνισε τη κουκέτα στρώνοντας καινούργια άσπρα σεντόνια. Κανένας από τους τραυµατίες της 15ης δεν έµαθε ποτέ τι απογίνηκε ο, “el comandante Ziko”, Ζήκος ο Έλληνας! Μέχρι σήµερα.

Χειρότερη τύχη περίµενε τον µαραγκό Γιάννη Παντελιά που καπετάνευε στο ελληνικό τάγµα Ρήγας Φεραίος όταν µπήκαν οι δηµοκρατικές δυνάµεις στη µάχη του Brunete τον Ιούλιο του 37. Άλλοι είπαν πως έπεσε νεκρός - ένα µήνα µετά - στο Belchite στην επιχείρηση για τη λευτέρωση της Zaragoza. Tη θέση του πήρε ο πρόσφυγας Αναγνώστης Δεληγιάννης από το Γάνο της Προποντίδας που εδώ τον ήξεραν σαν “Χουάν ο Σιγανός”, που απ’ το αρµάθιασµα και τη σκληρή δουλειά στα καπνά είχε τα χέρια µαύρα και ροζιάρικα. Ο Αναγνώστης επέζησε στον εµφύλιο για να εκτελεστεί εφτά χρόνια αργότερα από τους Γερµανούς στη Θεσσαλονίκη. Porca miseria!

Απ’ την άλλη, το επάγγελµα, η ιδεολογία - αλλά και τα “σιρίτια”-, τους έσµιξαν φαίνεται κι αποκτήσαν µεγάλη φιλία. Αυτός, κι ο άλλος αδικοχαµένος στο Belchite, ο καπνεργάτης τµηµατάρχης πυροβολικού από το Αγρίνιο ο Δηµήτρης Κατσικιώτης. Ο µόνος γνωστός Αιτωλοακαρνάνας σε τούτο τον εµφύλιο. Το απόσπασµά του από σχεδόν 80/90 άνδρες - από τους τετρακόσιους Έλληνες που αποτελούσαν τις ελληνικές δυνάµεις στον εµφύλιο ισπανικο πόλεµο - έχασε πάνω από τους µισούς... Εκεί µαζί τους πλάι πλάι έπεσε κι ο Χιώτης Μήτσος Ραπίτης.

Η επιχείρηση για την κατάληψη της Zaragoza έγινε ο τάφος δεκάδων Ελλήνων εθελοντών. Κάποιοι - αγνοούµενοι ακόµα - σίγουρα λησµονιούνται σε κοινούς τάφους στα χαντάκια των δρόµων. Δεκάδες αιχµάλωτοι  µετά την ήττα των δηµοκρατικών δυνάµεων - στήθηκαν στο τοίχο και εκτελέσθηκαν γιατί αρνήθηκαν να φωνάξουν ζήτω ο στρατηγός Φράνκο! Καθώς οι δωσίλογοι περιφέρονταν τριγύρω σαν τα κοράκια φτύνοντας και δέρνοντας τα άψυχα κουφάρια των απλοϊκών ιδεολόγων που ‘χαν διατρέξει τρεις χιλιάδες χιλιόµετρα για ν’ ανταµώσουν το χάρο…

Το σύνολο των νεκρών µεταξύ των Ελλήνων ανέρχεται σε 53 για ορισµένους, 58 για άλλους. Οι πρώτοι νεκροί αριθµήθηκαν στη µάχη του Jarama, το Φλεβάρη του 37. Οι περισσότεροι, Ελληνοαµερικανοί. Ο “µανιάτης” Γιώργος Καράτζαλης, o “κρητικός” Γιάννης Τσιρώνης κι ο δεκαεννιάχρονος Φίλιππος Παππάς ανάµεσά τους.

Πάνω από πενήντα ήταν οι εθνικότητες των εθελοντών που έτρεξαν την ίδια τύχη στον πιο αιµοβόρο εµφύλιο πόλεµο της Ευρώπης όλων των εποχών. Μέτρησα σελίδες και σελίδες µε το “MaC” ενδιάµεσα στα επωνύµατα Σκωτσέζων, Άγγλων, Αµερικανών, Αυστραλών και Καναδέζων και το “Van” στα σύνθετα των κεντροευρωπαίων. Εβδοµήντα καταλόγισα Κύπριους και πάνω από πενήντα Ελληνοαµερικανούς όπως ο τριανταεφτάχρονος Στέλιος Τοπολιανός, ο Γιώργος Παπακώστας, ο τριαντάχρονος Γιάννης Τσανάκας, κι ο Νικόλας Κόµµατος. Ο Γιώργος Τσάκος συνοµήλικος του Στέλιου ήταν Ελληνορουµάνος, και µε βρετανικό διαβατήριο, ο Μιχάλης Οικονοµίδης, νεαρότατος πολιτικός εκπρόσωπος της αγγλικής αριστεράς, µόλις είκοσι δύο χρόνων έµενε στο Λονδίνο. Όλοι στην 15η διεθνή ταξιαρχία. Βέβαια διασκορπισµένοι υπήρχαν και σε άλλα τάγµατα όπως ο Βασίλης Δούκας στο 12ο, ο Κρητικός Σταύρος Μαυρογιάννης στον 3ο λόχο, ο Γιάννης Παπαµιχαήλ στο 14ο τάγµα κι ο υπολοχαγός Ευάνθης Νικολαΐδης στο 18ο λόχο πεζικού. Πολλά είναι και τα γυναικεία ονόµατα που αναφέρονται στους καταλόγους των διεθνών ταξιαρχιών αλλά µόλις µπόρεσα να εντοπίσω ένα αµφίβολο όνοµα που αναφέρεται µε ελληνική προέλευση.

Εκεί, σε κείνη τη πύρινη κόλαση είχαν προστρέξει απ’ όλο το κόσµο πάνω από 50 χιλιάδες εθελοντές. Γιατροί και δάσκαλοι, εργάτες και νοσοκόµοι, δηµοσιογράφοι και συγγραφείς, ναυτικοί και άνεργοι ή µηχανικοί όπως ο βενιαµίν -µόλις εικοσάχρονος- Νικόλας Βασιλείου.

Ορισµένοι από τους Έλληνες χρησιµοποιούσαν ψευδώνυµα για να διαβούν τα σύνορα της Ελλάδας του Μεταξά, ή δήλωναν ψεύτικο επάγγελµα. Έτσι φαίνεται πως το χειρίστηκε κι ο Νικόλας Ζώτος που προσποιήθηκε τον ναυτικό και δήλωσε ότι πήγαινε να μπαρκάρει να βγάλει μεροκάματο κι ύστερα βρέθηκε στο υγειονομικό της διεθνούς ταξιαρχίας σαν νοσοκόμος.

Στο Albacete στη μικρή και άσημη πόλη όπου συγκροτήθηκε καταρχάς η διεθνής ταξιαρχία και που στρατολογηθήκαν οι περισσότεροι Έλληνες εθελοντές, υπάρχει ένα μνημείο στη μνήμη των πεσόντων.

Στο αντίστοιχο αρχείο της πόλης “Archivo de la Asociacion de Amigos de las Brigadas Interna-cionales” υπάρχουν μητρώα με ολοκληρωμένες λίστες όλων όσων συμμετείχαν στις διεθνείς δημοκρατικές ταξιαρχίες. Εδώ αντέγραψα - διακριτικά - μόνο μερικά ονόματα που είχαν να μου διηγηθούν κάποια ελάχιστη λεπτομέρεια της ύπαρξής τους. Όμως είμαι βέβαιος ότι πολλοί ακόμα θα είχαν να μας πουν ιστορίες και θρύλους από τον δραματικότερο εμφύλιο που εξελίχτηκε τον εικοστό αιώνα λίγα χρόνια πριν από τον επίσης τραγικό ελληνικό εμφύλιο που όμως είναι αλλουνού σπουδή…

Εγώ μόνο εχω μερικές απορίες - για τους περίεργους -...

Κάπου βρήκα ότι στους επιζώντες αναφέρονται ο Νίκος Αβραμίδης, ο Στέφανος Τσερμέγκας, ο Κώστας Μακρινός ή ο Σάββας Παλές και άλλοι πολλοί, αλλά δεν μπόρεσα να βρω απολύτως τίποτα για την τύχη του Σαμιώτη Κώστα Χαλεπή ή για τον Στέλιο Φωτολιό!

Είναι ο “comandante”, ο ίδιος Θανάσης Ζήκος που εκτέλεσαν οι Ναζί το 1944 στο αλβανικό μέτωπο;

Το δυσανάγνωστο όνομα LEUGROSS AMIE, στη 15η διεθνή brigada, - με ελληνική υπηκοότητα -, αναφερόταν σε άνδρα ή σε γυναίκα; Κι αν ναι, ποια ήταν αυτή η μυστηριώδης Ελληνίδα με το εξίσου μυστηριώδες όνομα; Υπήρξαν άλλα “θηλυκά” ελληνικής υπηκοότητας στην 15η διεθνή ταξιαρχία και γενικά στον Ισπανικο εμφύλιο;

Ήταν από τα μέρη της Αιτωλοακαρνανίας ο εικοσιπεντάχρονος τότε Νικόλας Ζώτος ή ήταν από την Ξάνθη απ’ όπου φαίνεται να προέρχεται το όνομα; Κι αν ναι είχε να κάνει με το ρομαντικό μας ποιητή απ’ το Νιχώρι;

Μολαταύτα ας ειν’ αλαφρό το ιβηρικό χώμα που σκεπάζει τους νεκρούς!

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 24/05/2018

 

Γράφει ο
Rodi De Fuca

Για πολλούς αιώνες, οι υποστηρικτές του Ινδοευρωπαϊσμού, οι ακούραστοι σταυροφόροι της ελληνικής κουλτούρας υποστήριζαν ότι τα έπη του Ομήρου, ήταν “fabulas” ή παραμύθια επιστημονικής φαντασίας, κι άλλες φορές ότι ήταν το συνονθύλευμα διασκευασμένων λογοτεχνικών έργων άλλων αυτουργών, ανωνύμων μυθοπλαστών, μετριοτήτων που σαν από μηχανής θεοί συνευρέθηκαν και συνέταξαν σαράντα οκτώ ασύλληπτες ποιητικές ενότητες, και εικοσιοκτώ χιλιάδες περίπου στίχους σε δακτυλικό εξάμετρο μόνο και μόνο για να πλανέψουν την κοινή λαϊκή γνώμη…

Την ίδια σχεδόν χρονιά με την κήρυξη της ελληνικής επανάστασης κατά των τούρκων, ο σκωτσέζος δημοσιογράφος Charles Maclaren, (που οι Άγγλοι τον υπογραμμίζουν σαν Άγγλο), υπέδειξε τη πιθανή τοποθεσία του λόφου όπου υπέθετε ότι βρισκόταν η αρχαία Τροία. Το ομηρικό Ίλιον. Στα μέσα του αιώνα ο Μαλτέζος Frank Calvert, (που οι Άγγλοι χαρακτηρίζουν σαν Άγγλο της διασποράς), στου οποίου το αγρόκτημα περιλαμβανόταν πλέον ο λόφος του Χισσαρλίκ, άρχισε τις ανασκαφές και ανακάλυψε τα πρώτα στρώματα των ερειπίων της πολύφημης αρχαίας πόλης. Παρόλα αυτά -κι όπως συμβαίνει τακτικά στις προπαγανδιστικές εποχές των “πιο ισχυρών”- ο Γερμανός αρχαιολόγος Ερρίκος Σλήμαν, που παρέλαβε τη σκυτάλη από τον “Άγγλο εκπάτριζα”, μνημονεύεται μέχρι και σήμερα σαν ο άνθρωπος που ανακάλυψε την Τροία. Μολαταύτα είτε ο Μαλτέζος, είτε ο Γερμανός έδρεψαν ανοίκειες δάφνες, το γεγονός είναι ότι η σκαπάνη, “in extremis”, με την αποκάλυψη της Τροίας, δικαίωσε τον Όμηρο, τα έπη και τους υποστηρικτές της πραγματικής ελληνικής ιστορίας! Πλέον κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι το Ίλιον δεν υπήρξε ή ότι βρισκόταν στα παράλια της… Γροιλανδίας!

Αντίθετα, ακόμα παραμένει το αγκάθι της αδυναμίας ως προς την επαλήθευση και την ιστορική αποκατάσταση της ομηρικής γεωγραφίας, όσον αφορά το έπος της Οδύσσειας! Η αρχαιολογική σκαπάνη εκτός ελαχίστων τοποθεσιών (Πελάνα, Πύλος, Μυκήνες) δεν έχει κατορθώσει ακόμα να επισημάνει, να οριοθετήσει, και να αποδείξει την ύπαρξη και ακριβή τοποθέτηση χώρων τόσο σημαντικών όπως η ομηρική Ιθάκη, το Δουλίχιο, το νησί των Φαιάκων, του Αιόλου, της Καλυψώς ή της Κίρκης, τη χώρα των λωτοφάγων, των Κικόνων, των Κυκλώπων ή των Λαιστρυγόνων και τόσες άλλες τοποθεσίες, πόλεις, ονόματα κάστρων και ηρώων. Με λίγα λόγια δεν μπορεί ακόμα να σχεδιαστεί χωρίς αμφισβητήσεις το ταξίδι του γυρισμού του Οδυσσέα στην Ιθάκη. Αυτό που ξένοι και οικείοι ερευνητές ονομάζουν, Geography of Odyssey…

Όμως ένα είναι να αμφισβητείται η απαράλαχτη πορεία που ακολούθησε ο ήρωας του νόστου και η ορθότητα όλων των περιπετειών του, κι έτερον οι παραλογισμοί ορισμένων “καλοπροαίρετων ινδοευρωπαίων” που με πρόσχημα την ιστορική έρευνα γκρεμίζονται στον Αχέροντα της παράνοιας, του ψεύδους, της ατοπίας, ή της βραδύνοιας, επινοώντας καινούργιους περίπλους

…Πρόσφατα ένας αγαπητός φίλος από το Μεσολόγγι μου ανέφερε ένα περιστατικό για κάποιον γνωστό του ο οποίος ακολουθεί - κι ασπάζεται - την θεωρεία του Γάλλου ιστιοπλόου Gilbert Pilliot, κι ο οποίος υποστηρίζει στο βιβλίο του με τίτλο: «Οι Έλληνες στον Ατλαντικό–Ο μυστικός κώδικας της Οδύσσειας» ότι: Η Ωγυγία (το νησί της Καλυψώς) συμπίπτει με την Ισλανδία. Οι Λωτοφάγοι βρίσκονταν στα νότια του Μαρόκου επί της ακτής του Ατλαντικού. Οι Κύκλωπες ζούσαν στην Τενερίφη των Καναρίων Νήσων. Το νησί του Αιόλου συμπίπτει με την Μαδέιρα (Πορτογαλία). Το λιμάνι των Λαιστρυγόνων βρισκόταν στην Δυτική Ιρλανδία, και το νησί της Κίρκης συμπίπτει με το νησί Μπάρα, το νοτιότερο των Εβρίδων! Τέλος, οι Κιμμέριοι βρίσκονταν στα Βόρεια παράλια της Ιρλανδίας στις εκβολές του ποταμού Φόϋλ (τα φημισμένα Εισόδια του Άδη!), και το νησί των Σειρήνων, η Σκύλλα, και η Χάρυβδη βρίσκονται στην νησιωτική περιοχή δυτικά της Σκωτίας… Φαίνεται δε ότι ο εν λόγω “συγγραφέας” διαθέτει ιστοσελίδα, τοίχο στο fb και έχει πουλήσει εκατοντάδες από το ακατανόητο ιαπετικό δημιούργημα του.

Και δεν είναι ο μόνος, γιατί συχνά συναντιούνται ιστορικοί μυσταγωγοί που τοποθετούν τους Φαίακες στη Συρία, τη Σκύλλα στο Γιβραλτάρ και την Ογυγία στις καναδικές ακτές, στο νησί της …Terranova!

Δεν θα υπήρχε κάτι άλλο που θα με έκανε τόσο περήφανο -σαν παγώνι-, αν δεχόμουν τέτοιες θεωρίες.

- Οι αρχαίοι προγονοί μας στις βόρειες θάλασσες και στην Αμερική πριν από τρεις χιλιάδες χρόνια!

Θα ‘μουν διατεθειμένος να ξεχάσω τις λέξεις λογική, συνέπεια, ταπεινότητα…

Κι ούτε - μ’ αυτό -, αρνούμαι ότι κάποτε -σε κάποια στιγμή- οι μινωικοί ή άλλες ελληνικές φυλές δεν προσπάθησαν υπερατλαντικά ταξίδια, δεν τόλμησαν την υπέρβαση.

Όμως στην περίπτωση της Οδύσσειας είναι ολοσχερώς αδύνατον. Φτάνει κάποιος να πάρει στα χέρια του το επώνυμο έπος του Ομήρου και να το μελετήσει αργά, σωστά και με κάθε λεπτομέρεια. Σίγουρα σε κάθε γραμμή του, σε κάθε σελίδα, σε κάθε περιπέτεια -αλληγορική ή πραγματική- θα βρει τον σωστό δρόμο, θα καταλήξει στην λογική πορεία, θα ανακαλύψει την αληθινή “Geography of Odyssey”… κι ας μην την αποκάλυψε ακόμα η αρχαιολογική σκαπάνη.

 Επιστρέφοντας στις ασυναρτησίες των “αντιομηριστών”. Πως είναι δυνατόν η Ωγυγία να βρίσκεται στην Ισλανδία και σε δεκαεπτά ημερονύχτια να φτάσει κάποιος με μια πενιχρή σχεδία στην Κέρκυρα; Μόνος! Γιατί είχε ήδη απωλέσει τους συντρόφους! Αν υποθέσουμε βέβαια ότι αποδέχονται ως σωστό τον ορισμό της Σχερίας/Κέρκυρας σαν το νησί των Φαιάκων!

Και οι Εβρίδες; Πως φιλοξενούσαν τη δόλια Κίρκη στα δυτικά της υπερβροχερής Σκωτίας; Πως σχετίζονται οι περιπέτειες του άνακτα της Ιθάκης μια στις θάλασσες του βορρά, μια στη μέση του Ατλαντικού και μια στα Αφρικανικά παράλια χωρίς λογική συνοχή, βιογεωγραφικά τεκμήρια και παντελή έλλειψη αρχαιολογικών πειστηρίων. Που είναι τα παλάτια της Καλυψώς στην Ισλανδία και πως μπορούν να συγκριθούν με τα απαράμιλλα πανάρχαια κτίσματα της Ġgantija στο Γκόζο της Μάλτας που ως είναι εύλογο αντικατοπτρίζουν περισσότερο την αντικειμενικότητα;

Αν η Madeira είναι το νησί του Αιόλου πως κατορθώνει “ο Θιακός” κι οι σύντροφοί του να φτάσουν στο καταφύγιο των Λαιστρυγόνων - στην μακρινή Ιρλανδία -, σε μόνο 6 μέρες - κι αφού πριν έφτασαν τόσο κοντά- ώστε να ατενίσουν τις τσιμινιέρες από τα γιατάκια τους στην πολυπόθητη Ιθάκη!

Πιστεύω ότι μετά τις σειρήνες και τα άλλα ξωτικά που βρισκόταν στα δυτικά της Σκωτίας να ’χαν μήνες μπροστά τους για να φτάσουν στο νησί του ήλιου, την Τρινάκρια, εκτός κι αν το αρχαίο όνομα της Σικελίας είναι κι αυτό μια φαντασία.

Ο πρώτος σταθμός των πλοίων του Οδυσσέα και των συντρόφων του -μετά την επίθεση στους Κίκονες και την αλλαγή της πορείας από κακοκαιρία στο Ταίναρο-, ήταν στη χώρα των λωτοφάγων. Αν αυτή ήταν στις Αφρικάνικες ατλαντικές ακτές του νοτίου Μαρόκου, πως δεν αναφέρεται προηγουμένως άλλος σταθμός, ούτε το πέρασμα από το στενό του Γιβραλτάρ. Για τους φωστήρες να προσθέσουμε ότι είναι αδύνατο το πέρασμα από το στενό χωρίς να το αισθανθείς… Ύστερα από τόσο ταξίδι ούτε που σκέφτηκαν να πλησιάσουν την ακτή, να φρεσκαριστούν και να γεμίσουν εφόδια τα πλοία, αλλά το μόνο που είχαν στο μυαλό τους ήταν να προφτάσουν τις ακτές της Αφρικάνικης Σαχάρας ψάχνοντας, τι;

Κι αφού έφτασαν τις ακτές, τι τους έφερε στα απέναντι νησιά των Καναρίων, -αγγίζοντας το Chenet (Tenerife), δίχως να αντιληφθούν πριν στη πορεία τους το Maoh (Fuerteventura), το akaet (Lanzarote), ή το μεγανήσι Tamarant (Gran Canaria) -, που είναι αδύνατο να αποφύγεις, πλέοντας από το νότο του Μαρόκου ως την Τενερίφη. Και ύστερα ακόμα πιο βαθιά, ως το Leiname (Madeira), έχοντας όλη την ευχέρεια να τραβερσάρουν προς τα πάνω ή προς τα κάτω; Γιατί λογικό είναι με τις πεντηκότερος και τριαντακότερος που διέθεταν -ακριβώς όπως θα φερόταν σήμερα αν ιστιοδρομούσαν-, το πιο συνετό θα ‘ταν η ακτοπλοΐα παρά η αυτοκαταστροφή ψάχνοντας μεσοπέλαγα.

 Επειδή όμως έχουμε ασχοληθεί πολλές φορές με το ίδιο θέμα και όλες οι θεωρίες είναι σεβαστές -αν και όχι αποδεκτές- θα ‘ταν απέραντη η επιθυμία, τέτοιοι άνθρωποι, με όρεξη, ενεργητικότητα, εφόδια και φαντασία να βοηθούσαν περισσότερο στην ανακάλυψη της πιθανής πορείας του νόστου στην Ιθάκη παρά να περιπλανιούνται σε ατέρμονα πελάγη όπου το μόνο που μπορούν να προσφέρουν στην ιστορία είναι, παραπάνω αμφισβητήσεις από τις -δυστυχώς- μυριάδες που τη ζώνουν.

Και μια τελευταία διερώτηση.

- Γιατί πάντα οι ινδοευρωπαίοι σφάλουν εις βάρος της Ελληνικής εύκλειας αυθαιρετώντας υπέρ των αγγλοσαξόνων;

Όπως ο φίλτατος ιστιοπλόος, κι άλλοι τόσοι που θέλουν να αντικαταστήσουν την Μεσόγειο, τη Μάλτα την Magna Graecia, την Κέρκυρα, το Δουλίχιο ή την Ιθάκη -όπου και να βρίσκεται κάτω από τη σκαπάνη της ιστορίας του ελλαδικού χώρου-, με τον Ατλαντικό, τη γηραιά Αλβιώνα, και τα νησίδια της, τους σταυροφόρους, τις βόρειες θάλασσες ή την παγωμένη Ισλανδία…

Κι αναρωτιέται κάποιος. Δεν λυπήθηκαν τη δόλια Καλυψώ, που αντί να τη ντύσουν με μεταξωτό μανδύα και να την χαρούν να λούζεται στα ζεστά νερά της ζεστής μεσογείου έμελλε να τη ντύσουν με δέρματα αρκούδας, παίρνοντας το μπάνιο της στους 60 βαθμούς -κάτω του μηδενός-, σε μια γούβα στο πάγο, περιτριγυρισμένη απ’ τις θειώδεις αναθυμιάσεις των υπερβόρειων ηφαιστείων, λες κι άξιζε η πεντάμορφη, την πνευματική μαστίγωση που δικαιούνται άλλοι…

 

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 19/04/2018

 

Γράφει ο
Rodi De Fuca

Σήμερα στα μοντέρνα πλοία λέγεται Log-book, Cuaderno de puente ή “Ημερολόγιο Γεφύρας”. Εκείνα τα χαώδη χρόνια που οι ξυλιασμένες καραβέλες περιπλανιόνταν σε ωκεανούς δίχως όνομα και δίχως τελειωμό, λεγόταν “bitacora”. Στα ισπανικά των θαλασσοπόρων bitacula και derrotero...

Το ιστολόγιο ή ημερολόγιο γέφυρας είναι και προπομπός του μοντέρνου blog. Λίγοι γνωρίζουν ότι ένα από τα πιο φημισμένα ιστολόγια του μεσαίωνα είναι γραμμένο από το χέρι ενός από τους πρώτους Έλληνες θαλασσοπόρους, μέλους των αποστολών στην εξερεύνηση του νέου κόσμου. Και δεν εννοούμε το μεγαλύτερο Έλληνα θαλασσοπόρο όλων των εποχών, τον Ιωάννη Βαλεριάνο ή Χουάν ντε Φούκα στην υπηρεσία του Ισπανού αυτοκράτορα Φίλιππου Β...

 Ο Juan de Fuca εξερευνητής του Φιλίππου Β Ο Francisco Albo ή Φραγκίσκος Άλμπος όπως αναφέρεται αλλού, - (το πιο πιθανόν είναι - κατά την ελληνική ονοματοποιία - να ονομαζόταν, Κάλβος) -, Χιώτης που ζούσε στην ιπποτική Ρόδο, ήταν ο ναύκληρος του πλοίου Trinidad στην αποστολή του μεγάλου θαλασσοπόρου από την Πορτογαλία Fernao de Magalhaes, που στις διαταγές του Καρόλου Α, ανακάλυψε εκτός των άλλων το ομώνυμο στενό στα νότια της Αργεντινής και της Χιλής και συμπλήρωσε τον πρώτο “περίπλου” της γης από την Σεβίλλη της Ισπανίας στη Βραζιλία, την Παταγονία, τη νήσο Γκουάμ, και τις Φιλιππίνες έως την επιστροφή στην Ιβηρική χερσόνησο που δυστυχώς δεν ολοκλήρωσε μιας και δολοφονήθηκε σε σύγκρουση με τους ιθαγενείς της νήσου Μακτάν.

Η πρώτη αυτή αποστολή περιελάμβανε πέντε καραβέλες που απέπλευσαν από το Sanlucar de Barameda της νότιας Ισπανίας, την 10η Αυγούστου του 1519. Μαζί με την “Trinidad”, στην "San Antonio" που κυβερνούσε ο Juan de Cartagena μπάρκαρε ναύτης ο Σίμωνας από τη Χίο. Στη “Victoria” το μοναδικό πλοίο που ολοκλήρωσε την αποστολή και επέστρεψε στην Ισπανία, με 18 επιζώντες επέβαινε ο Μιχαλάκης ο Ρόδιος, λοστρόμος που ήταν απ’ τους πιο νέους, μόλις 32 χρόνων. Όταν η Βικτώρια πήρε το δρόμο της επιστροφής στις 6 Νοεμβρίου του 1521 ο Φραγκίσκος πέρασε από την “negra” Trinidad στην καινούργια ναυαρχίδα σαν πιλότος -και δεξί χέρι του Juan Sebastian Elcano- και ονόμασε αρχιναύκληρό του τον Μιχάλη. Στο ίδιο πλοίο αναφερόταν τρεις ακόμα Έλληνες ναύτες. Ο Φίλιππος - (επίσης απ’ τη Ρόδο και συγγενής των αλλωνών) -, και δυο Ναυπλιώτες, ο σαραντάχρονος Νικόλας κι ο Γιαννάκος ο ελληνάρας όπως τον προσφωνούσαν τα τακίμια. Ο Μικέλης Σάντσεθ -ο ξεπεσμένος πενηντάχρονος- από ιπποτική ισπανική γενιά ήταν κι αυτός κάτοικος Ρόδου και είχε ακολουθήσει τους φίλους του απ’ το νησί τελώντας τους και τον διερμηνέα. Οι Ρόδιοι - που αντίθετα από τους περισσότερους νεοσύλλεκτους στην αποστολή του Μαγγελάνου που ήταν ατάιστοι και φυγάδες- είχαν προσφύγει στην ισχυρή Ισπανία να αναζητήσουν την τύχη τους μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1515 - και την απώλεια των περιουσιών τους -, στο σμαραγδένιο νησί.

Ο Μαθιός ο Κερκυραίος μπάρκαρε εξ αρχής μαζί με το μαέστρε J. S. Ελκάνο στη "Concepcion" του Gaspar de Quesada, και μετά την πυρπόλησή της πέρασε μαζί του στη Βικτώρια. Δυστυχώς δεν αναφέρεται σαν επιζών μετά το πέρας της αποστολής. Όμως οι πληροφορίες μου συμπίπτουν ότι ο Μαθιός με την συμπαράσταση του Γιαννακού απέδρασε κατά την άφιξη στη νήσο Βόρνεο στις 25 Ιουλίου του 1521 και από τότε αγνοείται η τύχη τους. Ο Συμεών λέγεται ότι εγκατέλειψε την αποστολή στη νότιο Αφρική και γύρισε στην Εξτρεμαδούρα όπου ζούσε. Στη nao “Santiago” που χάθηκαν τα ίχνη της στα νερά της Παταγονίας δεν είχε μπαρκάρει κανένας από τους Έλληνες θαλασσινούς.

Στη Βικτωρία που έπιασε λιμάνι στη Σεβίλλη στις τέσσερις -κατ’ άλλους στις έξι-, Σεπτεμβρίου του 1522 ανάμεσα στους 18 επιζώντες από τους 256 που ξεκίνησαν, ξεχώριζαν οι πλοηγοί Φραγκίσκος Άλβος και Μιχάλης ο Ρόδιος, ο Ναυπλιώτης ναύτης Νικόλας, κι ο Ελληνοισπανός Μικέλης Σάντσεθ. Τέσσερις Έλληνες στους 18! Χωρίς να υπολογίσουμε τους τρεις διαφυγόντες...

Τεράστια επιτυχία που όμως δεν αναφέρεται πουθενά! Από το ημερολόγιο γέφυρας του Φραγκίσκου και την αφήγηση των γεγονότων του Λομβαρδού αυτόπτη απ’ τη Βιτσέντσα Antonio Pigafetta έχουμε σήμερα ανέπαφες τις πληροφορίες της πρώτης αποστολής του γήινου περίπλου. Να σημειώσουμε επιπλέον ότι μόνο τέσσερις επιβίωσαν από τους 55 επιβαίνοντες στην πρώτη ναυαρχίδα, τη nao “Trinidad”.

Το ημερολόγιο γέφυρας του Francisco AlboΤο μοναδικό ιστολόγιο, "Derrotero del viaje de Magallanes desde el Cabo de San Agustin en el Brasil, hasta el regreso a Espana de la Nao Victoria", φυλάσσεται στο “Archivo de Indias” της Σεβίλλης. Καμιά επίσημη αναφορά δεν υπάρχει ως προς την αυθεντικότητα του αυτουργού! Αντίθετα μοντέρνοι “πολυμαθείς” καταφρονούν τον Έλληνα θαλασσομάχο.

Μόλις λίγα χρόνια μετά τον κατάπλου της “Victoria” σε ισπανικά νερά, ο Πέτρος ο Χανιώτης, δεξί χέρι του Πιθάρρο στην κατάκτηση της αυτοκρατορίας των Ίνκα έγινε ο πρώτος κυβερνήτης (gobernador), της πρωτεύουσάς της, Κούζκο (Cuzco), με συγκυβερνήτη το πρωτοπαλίκαρο και συμπολίτη του Γιωργάκη απ’ το Χάνδακα. Η ιστορία τους μπλέκει με τον Πέτρο Μαρτίνο απ’ τον χάνδακα που ακολούθησε στην ανακάλυψη του Περού τον Pedro de Valdivia. Στην ίδια εποχή περίπου γύρω στα 1527 έγινε γνωστός ο Θόδωρος ο Ρωμιός που συνόδεψε την αποστολή του don Panfilo de Narvaez στην κατάκτηση της Φλώριδας στις σημερινές USA.

Το έχουμε πει πολλές φορές, έχουμε επιμείνει, ...Η αμφισβήτηση είναι ένας τρόπος κουλτούρας, πολιτιστικής αναζήτησης, ιστορικής ανησυχίας... αλλά δυστυχώς πολλές φορές βάλλεται στο πλάι των σταυροφόρων που έχουν βάλει στόχο την εκμηδένιση ή την κάθειρξη της ελληνικής πολιτιστικής και ιστορικής ανάδειξης...

Σήμερα πολλοί απ’ αυτούς τους σταυροφόρους αμφισβητούν την πατρότητα αυτού του πρώτου “bitacora”, ένα από τα πρώτα ιστολόγια του μεσαίωνα και της θαλασσοπορίας. Ισχυρίζονται ότι δεν γράφτηκε από τον Φραγκίσκο Άλμπο, αλλά από τον “αγράμματο” Χουάν Σεμπαστιάν Ελκάνο. Λες και ο αξέχαστος Ισπανός ψαράς, φυγάς και σφετεριστής της δόξας του Φερδινάνδου Μαγγελάνου ήταν πιο επάξιος της συγγραφής του ημερολογίου παρά ο ευκλεής Ρόδιος ναυτικος!

Αλλά μπορεί και να ‘χουν δίκιο... Χιλιάδες είναι οι σελίδες για τους Ιβήρους και Αγγλοσάξονες “μπουκανέρος” του μεσαίωνα, ιδίως στην αλχημιστική wikipedia. Για τους Έλληνες θαλασσοπόρους τέσσερις γραμμές και μισό μάτια μου.... Τέσσερις και μισό! Κι όμως από τον πρώτο περίπλου της γης όπου συμμετείχαν οκτώ Έλληνες, όλοι ή τουλάχιστον οι επτά από δαύτους επέζησαν στα τρία αυτά χρόνια ακραίας θηριωδίας και επιβίωσης! Όσο για το ημερολόγιο γέφυρας - του περίπλου του Μαγγελάνου - ΑΥΤΟ είναι τεκμηριωμένο ότι γράφτηκε από τον Φραγκίσκο Άλμπο ή Κάλβο, ή Άλβο, μολονότι υπήρξε ο Χουάν Σεβαστιαν Ελκάνο… εξάλλου...

Εμείς οι για μια ακόμη φορά ποδοπατημένοι Έλληνες τι θα δεχτούμε; Ότι ο Βάσκος φυγόδικος Ελκάνο έγραψε το φημισμένο “derrotero” ή ότι ο Φραγκίσκος Κάλβος του έβαζε γυαλιά όταν εκείνος δεν έβλεπε ούτε τη μύτη του. Εγώ στοιχηματίζω το τελευταίο!

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

60 χρόνια ιστορία

 

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 21/12/2017

 

Επιµέλεια: Rodi de Fuca

Η έγχρωμη εποχή του Τρίκαρδου! Απόμεναν δυο - τρεις δόξες και τα παιδαρέλια του "δασκάλου". Η πραγματική δόξα είχε γραφτεί πολύ πριν  σε ασπρόμαυρο. Αυτο το αφιέρωμα ειναι για κείνουςΜόλις κόντευα να γινώ δυο χρονών μωρουδέλι... κι είχε μπει για τα καλά το 1958!

- Με τέτοια κεφάλα ξουρισμένη, θα γίνει σπουδαγμένο το κουτσούκ’ μας, εξηγούσε η γιαγιά Αναστασία από μια μεριά...

Εγώ είχα τρυπώσει μπουσουλώντας πίσω από το τεράστιο κομοδίνο και έρποντας αρπάχτηκα απ’ το γείσο, ανασηκώθηκα και έριξα μια ματιά στη ξυλοκουζίνα με το χωμάτινο δάπεδο και το πλίθινο τζάκι οπού η κυρά Γιαννιού - όπως την έλεγε χωρατεύοντας ο “παππούς”-, έπλαθε φύλλο για τη σπανακόπιτα που για τους κατέχοντες ήταν το βραβείο Νόμπελ της σεριάς μας. Πρώτα η γερόντισσα που το ‘χε φέρει απ’ τη Μπρούσα - το ραβασάκι με τη ρετζέτα -, μετά η Γιανιού, η Ασπασώ κι η Πατρούλα, κι ύστερα πολύ ύστερα - όταν γίνανε τσούπες της παντρειάς και πιάνανε τα χεράκια τους, τα αποδέλοιπα, οι δυο χάριτες, οι αδερφές μου που με περνούσανε σχεδόν μια χούφτα χρονάκια κι ας μη το δείχναν.

Σε μια τέτοια στάση, - που δεν πάει πολύ καιρός, συνέλαβε κι η μαμά του σε απίστευτη πόζα το βαφτιστήρι μας, το μικρό Δάντη -, με αποθανάτισε η εκπληκτική είδηση που στα χαδιάρικα αυτιά μου ακούστηκε σαν κάτι θεσπέσιο και μελιτοφόρο...

- Εβίβα! Είμαστε νόμιμοι!

Σε ένα από τα πρώτα γήπεδα, πριν την είσοδο της ομάδας σε κατηγορία. Μεταξύ άλλων "Τυρινός" και "Πρόεδρος"Μπλεγμένος στη νέοκυοφορία μου δεν καταλάβαινα ακριβώς τι σήμαινε το γεγονός αλλά παρ’ όλα αυτά ήμουν πρόσχαρος. Ήταν ότι κι αν ήταν δεν μπορούσε παρά να ήταν κάτι θετικό. Άρχισα να μετράω - στην άνηβη ηλικία που ήμουν υποχρεωμένος να παραταχθώ -, τα υπέρ και τα κατά μιας είδησης που ακόμα δεν είχαν αφομοιώσει ούτε οι πιο προχωρημένοι...

- Νόμιμο ποιο;

- Είμαστε νόμιμο σωματείο, αθλητικός όμιλος, εξωραϊστικός, ...μνννν κάτι ακόμα, και εντάξει αυτό μετράει...

Αν πω ότι αποτραβήχθηκα μπουσουλώντας θα βγουν οι ορθόδοξοι να πουν ότι δεν μετράει γιατί ήσουν δυο χρονών νήπιο. Αν πω ότι ήταν εκείνη ακριβώς η στιγμή που ονειρεύτηκα με τα μάτια ολάνοιχτα σαν πιάτα τον πρώτο τρικαρδιώτικο ύμνο, οι ρεαλιστές που θεωρούν τον ρομαντισμό ξεπερασμένο θα το περιγελάσουν, ... κι όμως παραμένει ρυθμικά στο μυαλό μου...

... Είσαι της μπάλας “βασιλιάς”

 η φούρια της παληκαριάς

 μαύρα και κόκκινα φοράς

 με τρεις καρδιές
στο μέρος της καρδιάς!

Η μεγάλη ομάδα των 60's που έκανε ρουτίνα το 7-2...κι αν πω ότι αναστηλώθηκα εκεί μπροστά ολόκορμα - όσο έφτανε το ελάχιστο μπόι μου - για να ζητήσω εξηγήσεις και να καταγράψω τα μελλούμενα θα πουν ότι το παρακάνω και καλλίτερα να ξεκινήσουμε ξανά την ιστορία από την αρχή!

Από σεβασμό και μόνο στους προγεννήτορες, θα το κάνω. Κι όχι επειδή συμπλήρωνα μόνο δυο χρόνια ηλικίας και μετρούσα ογδόνταπέντε πόντους! Όχι, από σεβασμό και μόνο...

Λίγα χρόνια μετά κι αφού είχα μάθει πρώτα να μπουσουλάω με στυλ, αργότερα να κρατιέμαι όρθιος, να περπατάω και να περιφέρομαι, να παίρνω τη σχολική τσάντα παραμάσχαλα κι ύστερα πολύ ύστερα να διαβάζω και να συντάσσω, συνειδητοποίησα την σπουδαιότητα εκείνης της είδησης που πλέον είχε παραμείνει σαν νεφέλη αλαργινή στη παιδική μου μνήμη...

Είχε ιδρυθεί, έτσι δίχως πολύ θόρυβο, δίχως τυμπανοκρουσίες και πυροτεχνήματα αλλά με συναίσθημα και κορυβαντικά ρίγη ο πρώτος ποδοσφαιρικός σύλλογος του χωριού. Κάποιος από τους κτήτορες ανέλαβε και την ευθύνη του βαπτίσματος. Ο σύλλογος πήρε το όνομα του μυθικού βασιλιά των Οινιαδών. Τρίκαρδος. Τρίκαρδος... τρι τρι τρι καρδος ολέ και τελείωσε...

- Άκου, εσύ δε είχες ούτε γεννηθεί κι εγώ δεν ήμουνα ακόμα παιδαρέλι, αλλά η πρώτη ομάδα του χωριού δεν ήταν ο Τρίκαρδος αλλά η ΑΕΚ, έκοψε τον ενθουσιασμό μου με το μαχαίρι ο μπάρμπα Στέφανος φέρνοντας βόλτα το ρακοπότηρο με την ιδιόχρωμη ρετσίνα στα ροζιασμένα από το μόχθο χέρια του.

Τα τελευταία χρόνια της πιο ένδοξης εποχής! Δεξιά όρθιος ο Δ. Μπέτσος που ίδρυσε τον Τρίκαρδο από την ψυχή της ΑΕΚ όπου είχε διαπρέψει σαν ποδοσφαιριστής.- Ποια ΑΕΚ; διχογνώμησα στη ξαφνική και πρωτάκουστη είδηση.

- Όπως τ’ ακούς. Ρώτα και κάποιον μεγαλύτερο. Ξέρεις ότι εγώ δεν ασχολούμαι με κλο-τσοσκούφια...

Πήρα τις ρούγες και τα σοκάκια αλαφιασμένος και φυλακίζοντας τον ιδρώτα στη παλάμη πριν τον στύψω και στερέψω στην έτσι κι αλλιώς πνιγμένη στον ιδρώτα φανέλα της αγαπημένης μου ομάδας που δεν αποχωριζόμουν παρά μόνο όταν αμετάκλητα έπαιρνε μέρος στη βδομαδιάτικη λάντζα της θείας Σοφίας που ήτανε βάγια μας και κουβερνάντα.

Στο κεντρικό κουρείο που ήτανε και επίσημο ποδοσφαιρικό στέκι της εποχής θρονιάστηκα στο ξεθωριασμένο σκαμνί λαχανιασμένος κι έριξα μια ματιά στους θαμώνες που ήταν αραχτοί στο στενόμακρο καναπέ σιγομιλώντας.

- Ξούρα ή με φράντζα, ψωμογέλασε σαν κάτι να ψυλλιάστηκε ο μπάρμπα Παντελής.

- Ότι θες, αλλά να ξέρεις δεν ήρθα για κούρεμα! Σιγομουρμούρισα χαϊδευτικά.

 Οι νέοι ετοιμάζονται να πάρουν τη θέση των  φημισμένων ποδοσφαιριστών του χωριού που  αναζητούν τη δόξα σε άλλους συλλόγους.Ο μεσόκοπος ψαρομάλλης μπαρμπέρης έμεινε με το ψαλίδι μετέωρο.

- Αγόρι μου εδώ είναι κατάστημα, δεν ξομολογούμε...

Οι τρεις τέσσερις που καθόταν στο καναπέ ξεφυλλίζοντας την αθλητική εφημερίδα έβαλαν τα γέλια συνωμοτώντας κεφάλι με κεφάλι.

- Εντάξει. Αλλά θα σε πληρώσει ο μπάρμπα Γιάννης, δεν φέρνω λεφτά μαζί μου.

- Γι’ αυτό μη νοιάζεσαι αγόρι μου έχω ανοιχτό λογαριασμό μαζί του, αποφάνθηκε ο χωρατατζής μπαρμπέρης. Αλλά πες μου αν δεν ήρθες για κούρεμα γιατί ήρθες;

- Μπάρμπα Παντελή εσύ έπαιζες μπάλα, έτσι μου ‘χουν πει.

- Καλά σε πληροφορήσαν γιε μου, αλλά από τότες πάει καιρός.

 - Πως τη λέγαν την ομάδα στο καιρό σου.

Αναπολώντας την μοναδική νίκη με αντίπαλο  τον αείμνηστο Α. Παπάζογλου! Η ενδεκάδα αναγνωρίζεται και επαναλαμβάνεται σε όλα τα στόματα σαν ποίημα.- ΑΕΚ. Αλλά με το πόλεμο δεν είχαμε ούτε τόπι με κουρέλια να παίζουμε. Άλλα τόπια παίρνανε τότες φωτιά…

- Θες να πεις ότι ήδη υπήρχε και πριν τον πόλεμο η ομάδα;

- Αμέ, απ’ το τριανταέξ! Αθλητική Ένωση Κατοχής. Έτσι ήταν το όνομα της ολόκληρο.

- Α, για μια στιγμή νόμισα πως είχε να κάνει με τη μικρά Ασία και την μεγάλη ΑΕΚ. Το δικέφαλο…

- Μπορεί. Ποιος ξέρει. Συνωνυμία ή όχι μεγάλη η χάρη της. Αν δεν υπήρχε η ΑΕΚ ποτέ δεν θα γινόταν ο Τρίκαρδος. Τότε τα σωματεία ήτανε εντελώς ερασιτεχνικά και μέχρι το εξήντα τόσο δεν μπήκε ούτε κι ο Τρίκαρδος σε πρωτάθλημα. Τα παιδιά ξενιτευόταν να παίξουνε λίγη μπάλα με ενδιαφέρον. Άλλοι στο Αιτωλικό, άλλοι στο Μεσολόγγι κι άλλοι πέρα απ’ τα σύνορα.

- Μέχρι πότε αυτό μπάρμπα Παντελή;

- Εγώ παιδί μου, έπαιζα με την ΑΕΚ και να σου πω και με ποιους. Για το Τρίκαρδο ξέρουν άλλοι καλύτερα. Εμένα μου φαίνεται ότι ιδρύθηκε το 1058ώ αλλά καλύτερα να πληροφορηθείς από κάποιον πιο όψιμο.

 1972. Η καινούργια "φουρνιά" δεν φτάνει για να ξεχαστεί η ένδοξη προηγούμενη. Αλλά η τεχνική τους έχει καλυτερέψει. Ύστερα ήρθαν καλλίτερα χρόνια με τίτλους και έντεχνους ποδοσφαιριστές αλλά αυτή η ιστορία ακόμα δεν έχει γραφτεί.- Ευχαριστώ πολύ μπάρμπα, θυμάσαι κανέναν συμπαίχτη σου;

Και πριν καν προλάβει να μου απαντήσει είχα σηκωθεί μισολαμπυρισμένος κι έβαζα πλώρη για την εξώπορτα.

- Αυτοί που παίζανε τότες στην ΑΕΚ ή τη ζήσανε από κοντά φτιάξανε μετά και το Τρίκαρδο. Ο Μπέτσος, Ο Μητράκης ο Μαχαλιώτης, ο Κρασσάς ο Χρήστος, ο Κ. Διαμαντόπουλος (ο Ραματζής) που 'χε ‘ρθει απ’ το Μεσολόγγι, οι Γκασουκαίοι... έφτανε μακρινή η φωνή του γκριζομάλλη κουρέα στ’ αυτιά μου καθώς απομακρυνόμουν.

 - Μπάρμπα Παντελήηηηή, φώναξα στρίβοντας τη γωνιά και πλέκοντας κοχύλι τα χέρια στο στόμα. Τι χρώματα είχε η ομάδα;

- Τέτοιο ξύπνιο παιδί και καμία φορά αποβλακώνεσαι! Βγήκε ο μπάρμπα Παντελής στο κατώφλι... Μαυροκίτρινα βρε, τι άλλο θα ‘τανε. Μαυροκίτρινα!...

- Ώστε μέχρι το χίλια εννιακόσια πενήντα οκτώ δεν ιδρύθηκε η ομάδα; Ρώτησα αθέλητα τον “πρόεδρο” κάνοντας τον ανυποψίαστο.

 - Ορίστε; Όλοι κάνετε το ίδιο σφάλμα. Η ομάδα ιδρύθηκε ακριβώς στις εννιά έκτου του χίλια εννιακόσια πενήντα επτά. Άσχετα αν δεν δηλώθηκε νόμιμα μέχρι τον επόμενο χρόνο όταν παρουσίασε το καταστατικό.

- Παρ’ όλα αυτά στη φανέλα αναφέρεται αυτή η τελευταία χρονολογία. Αλήθεια σε ποια κατηγορία άρχισε;

- Μέχρι το εξήντα έξη ναι μεν ήταν αναγνωρισμένη αλλά έπαιζε μόνο φιλικά. Το εξήντα έξη και εξήντα εφτά έπαιξε γ’ και β’ Πατρών. Μετά από δυο χρόνια - το 68-  εντάχθηκε στην ΕΠΣ του νομού όταν και ανεξαρτητοποιήθηκε από την ΕΠΣ Πατρών.

- Ήταν η εποχή που εσύ κι ο Αρίστος είχατε “μεταναστέψει” στον Άρη Αιτωλικού;

 - Αν ήθελες να παίξεις σε πρωτάθλημα δεν υπήρχε άλλος τρόπος.

- Όταν ανέφερα τη φανέλα, σούφρωσες τα χείλη. Τι πέρασε απ’ το μυαλό σου;

 - Μίλησες για τη χρονολογία που διαφέρει κατά ένα χρόνο από τη χρονολογία ίδρυσης... Και με συγκινούσε περισσότερο το παλιό έμβλημα στη φανέλα της ομάδας. Τρεις καρδιές! Τρεις καρδιές, η πιο μεγάλη ακριβώς στο ύψος της καρδιάς. Γι’ αυτό είμαστε ο Τρίκαρδος, όχι μόνο απ’ το πριγκιπόπουλο...

 - Τρεις καρδιές σε λευκό φόντο;

- Καλά σου ‘λεγε ο μπάρμπα Ξούρας ότι πολλά λες και χάνεις το νήμα... Κοκκινόμαυρη ήταν η φανέλα μας αγόρι μου. Μαύρο και κόκκινο, ποτέ δεν άλλαξε στο βάθος όσα χρόνια κι ας περάσουν. Μαύρο και κόκκινο και τρεις καρδούλες στο μέρος της καρδιάς. Κι αν θες τη γνώμη μου εγώ θα ‘βαζα 09/06/1957 στη λεζάντα.

Α! Να επιτέλους που είχα το πρώτο βασικό στοιχείο για να συνεχίσω την ερευνά μου σχετικά με τον επίσημο ποδοσφαιρικό όμιλο του χωριού. Όσον αφορά αυτό το κατά πολλούς αγγλόφερτο και δημοφιλέστατο παιχνίδι που όμως στην πραγματικότητα κατάγεται από το ελληνικό αρχαίο άθλημα του Επίσκυρου κι όχι από την ψευδοπαρακαταθήκη των αγγλοσαξόνων, ο “πρόεδρος” είναι - και παραμένει - στο τοπικό ποδόσφαιρο, ότι η εγκυκλοπαίδεια Λαρούς στην παγκόσμια ιστορία. Έτσι έμαθα ότι η ομάδα στη πραγματικότητα ιδρύθηκε το καλοκαίρι του πενήντα επτά οπότε οι ιαχές που πάντα κρατούσα στο δίχρονο μυαλό μου για την νόμιμη αναγνώριση των καταστατικών της είχαν έρθει ένα χρόνο σχεδόν αργότερα. Αλλά όμως έμαθα πως άνθρωποι που δεν είχαν ειδικό ζήλο με τη μαγική σφαίρα αλλά αγαπούσαν το χωριό με άλλους που ήταν λάτρες του παιχνιδιού κάθισαν και αποφάσισαν την ίδρυση του Τρικάρδου χωρίς ανταλλάγματα. Μια ομάδα απλών πολιτών μεταξύ των οποίων ένας εστιάτορας, ένας παντοπώλης και κάποιοι αγρότες.....

Όταν ρώτησα τον συνομιλητή μου να μνημονέψει αυτά τα ονόματα μπόρεσα να κατα-γράψω μόλις τρία τέσσερα - αν και υποψιάζομαι ότι θα ‘ταν περισσότεροι οι φταίχτες και τα οποία παραθέτω συμβολικά: Δημήτρης Μπέτσος, πρώην πανελληνιονίκης στο στίβο, Μάκης Κοκοτός, Μήτσος Ράπτης, Μητράκης Μαχαλιώτης... Ας με συγχωρέσουν αν κάποιοι άλλοι θα ‘πρεπε να αναφερθούν μαζί τους κι από άγνοια δεν αναφέρονται, όμως η θύμηση μας και η ευγνωμοσύνη αφιερώνεται και σε αυτούς - τους γνωστούς ανώνυμους -, με την ίδια σπουδαιότητα... Γιατί η πρόθεση μας είναι η αναθύμηση της - για πολλούς - άγνωστης ιστορίας της ομάδας του χωριού μας και όχι η προσωπικές αναδείξεις. Αφετέρου θα θέλαμε με αυτή ακριβώς την παρότρυνση να ενδιαφερθούν οι νέοι του χωριού και να ανατρέξουν στην πραγματική ιστορία του ομίλου μέσω των παραδόσεων και των εξιστορήσεων που σίγουρα οι μεγαλύτεροι τους θα θυμούνται καλύτερα. Εγώ για την ιστορία θα παραθέσω εδώ - εκτός των αναφερομένων - μόνο κάποια άλλα ονόματα που χρονολογικά από την ΑΕΚ έως τον Τρίκαρδο των "60's", έμειναν στη μνήμη των περισσοτέρων σαν αξέχαστοι μύθοι που υποστηρίξαν τα χρώματα των ομάδων του χωριού: Δ. Τρούπος - Γ. Χριστοδουλής, - Μ. Μπαρμπέρης - Γ. Διαμαντής - Χ. Κρασσάς - Π. Ρόμπολας - Γ. Ρόμπολας - Ν. Λαχανάς - Γ. Μεταξάς - Μ. Πλαστήρας, Γ. Γαρμπής... και τόσοι άλλοι.

Ακόμα νοιώθω την ηχώ από της φωνές της μάνας μου όταν χανόμουν με τις ώρες στην κάτω αλάνα - εκεί στις λάκκες - παλεύοντας ως το σούρουπο με τη ξεφτισμένη από τις κλωτσιές μπάλα, μπας και απ’ τη κούραση καθίσει να τη κοντρολάρω, να τη ζαλίσω αριστεροδεξιά ή να την καρφώσω με το στανιό στα αόρατα δίχτυα που φάνταζαν κρεμασμένα από τα δυο στραβά λιόκλαδα που παρίσταναν το τέρμα. Λίγα χρόνια μετά έβαλαν και δοκάρια - ξύλινα - αλλά αυτό δεν εμπόδισε τις χαμηλές αγριελιές να φυτρώνουν ακόμα και μέσα στον αγωνιστικό χώρο.

Εκείνα τα χρόνια και ακόμα παλιότερα τα ωράρια ήταν “ηλιακά” σαν τα αρχαία ρολόγια. Οι προπονήσεις άρχιζαν με το μεταμεσήμερο και τέλειωναν με τη δύση του ήλιου, γιατί ούτε λαμπιόνια έφεγγαν, μήτε προβολείς, "μάιδε" φωτιστικά μοντέρνα, κατά τη δημοφιλή φράση της θείας Καίτης. Αλλά άμα υποστηρίξω ότι δεν έζησα - μέρα με τη μέρα -, σιλουέτες να κινούνται αδιάκοπα κάτω απ’ το φως του φεγγαριού κυνηγώντας ένα τόπι από σκληρό πετσί εκεί κάτω στις λάκκες ή στις άλλες αλάνες του χωριού θα με βγάλουν ψεύτη όλοι όσοι το ζήσαν πριν από μένα. Αν και - για να πω τη μαυραλήθεια -, κάποιος μου σφύριξε ότι μερικοί ερωτιάρηδες από εκείνους τους βιρτουόζους λεβέντες - αμούστακα παιδιά ακόμα -, παρατείναν την προπόνηση στο μισόφως, απ’ το σούρουπο μέχρι αργά τη νύχτα, γιατί αντιλαμβανόντανε τα μάτια από τις γειτονοπούλες καρφωμένα με θαυμασμό επάνω τους. Έτσι αθώα γεννήθηκαν ουχί ολίγα αρραβωνιάσματα από "ζογκλέρ" και μοδιστρούλες, που λίγο λίγο πλήθαιναν τον ποδοσφαιρικό πληθυσμό του χωριού. Βέβαια τα παιδαρέλια - που με τους μεγάλους ξεχνιόντανε στα περιθώρια του γηπέδου σκαρώνοντας διτέρματα και μεσογήπεδα -, εξαφανίζονταν με τις πρώτες καμπάνες των εσπερινών γιατί έβγαιναν οι κυρούλες στα προαύλια και στις κατηφόρες με άγριες προυποθέσεις και με τη σκούπα στο χέρι, και τη φέτα το ψωμί με ζάχαρη και λάδι στο άλλο, να τους συναπαντήσουν. Οι μεγαλύτεροι καθόταν ως αργά να ξελακώσουν τις άγριες κληματαριές, λιγιές και βούρλα που φύτρωναν ασύδοτα στο ποτισμένο από τις συχνά πλημμυρισμένες “λάκκες” εδαφος, το επίσημο τότες γήπεδο του οινιαδίτικου Τρικάρδου!

Μόνο απ’ τους παλιότερους είχα ακούσει για το πρώτο γήπεδο στο παλιοπήγαδο. Ύστερα ήρθε η ώρα των “Ντανέικων” εκεί στις λάκκες και το γηπεδάκι στον αλευρόμυλο του Καραβιά. Όταν το γήπεδο μεταφέρθηκε στην σημερινή του θέση παρέμεινε θαρρείς εκεί για πάντα. Μέχρι το χίλια εννιακόσια εξήντα έξη δεν επανδρώθηκε μια ισχυρή πρώτη ομάδα, κι υστερότερα ενισχύθηκε οριστικά από τους “αποδημήσαντες”, που γυρίσαν με ενθουσιασμό και όνειρα στην ομάδα της καρδιάς τους. Μάλλον των τριών καρδιών με τη μεγάλη στο μέρος της καρδιάς τους...

Τόσο σ’ εκείνη την εποχή αλλά και στις προγενέστερες δύσκολα εύρισκες κάποιον ποδοσφαιριστή της ομάδας να τον φωνάζουν με το όνομά του. Οι πιο ταλαντούχοι και φημισμένοι ποδοσφαιριστές της έσερναν χαιδευτικό κουσούρι και τα “πολεμικά” τους ονόματα...

O Κανάγιας στο τέρμα αλλά κι ο Παγούρας. Ο Μάναρος δεξί μπάκ ή πιο αργότερα ο Νίκος ο Άγριος. Ο Γκιούγκιος ο παίδαρος κι ο Μπέμπης ο καρδιοκλέφτης, κεντρικοί αμυντικοί. ο Γόμπρας θεωρούσε πιο σωστό τον όρο “σέντερ μπάκ”, ο βιρτουόζος Τυρινός στο κέντρο έκανε διαβολιές μέσα έξω όπως κι ο “υποατομικός” Καβάτσας έξω αριστερά. Ο Μπαστούνας..., δεν θυμάμαι τι ακριβώς έπαιζε αλλά μάλλον είναι εύκολο να μαντευτεί από το παραγκώμι. Κι αν πρέπει να απολογηθώ για την άγνοια μου σχετικά με τις θέσεις αλλουνών - στην επίθεση ή στην άμυνα-, τουλάχιστον μπορώ να τους ονομάσω όπως τους είχα ακούσει ή τους είχα ζήσει ορισμένους από κοντά. Κάποιον τον λέγαν Φαγοπούργη απ’ το Λεσίνι, αλλά δεν ξέρω αν ήταν επώνυμο ή παρατσούκλι. Το ίδιο μου συνέβηκε με τον Μανώλη τον Σβιτζούρη ή τον αστακιώτη Κουρκολιό. Ένας από τους ποιο ξεχωριστούς “Μακραίους”, έμεινε γνωστός ως Στρογγύλης και τον Παντελή τον Μάτσικα πολλοί τον έλεγαν “έμπορο” αντί με τ’ όνομα του... Ξεχωριστή θέση θα ‘πρεπε να δοθεί στον πιο υστερογενέστερο τρικαρδιώτη, το Γιώργο Γαλανό, τον “θρυλικό“ κουκουβάγια που έφτασε να παίξει στη πρώτη εθνική με τον Παναιτωλικό και δεν πήγε παραπάνω γιατί ήταν τόσο δεμένος με τη θεά μπάλα όσο κι ερωτευμένος με τον θεοπόταμο Αχελώο! Τόσο ο Γιώργος όσο κι ο “Πρόεδρος”, ή ο γέρο Μπέτσος αλλά κι άλλοι από τους επιφανείς ποδοσφαιριστές της ομάδας διετέλεσαν και διέπρεψαν μετά σαν προπονητές ή διευθύνοντες του συλλόγου. Ολοι απο υπερβολική αγάπη κι όχι γιατί είδαν ποτέ ένα γρόσι, νομίζω.

Κι όχι μόνο τα “χαϊδευτικά” είχαν την μικρή αστεία ιστορία τους αλλά και διάφορες κωμικοτραγικές καταστάσεις που διαμορφωθήκαν με τον καιρό σε τοπικά ανέκδοτα. Εξηγούσε λοιπόν ο διαλεγόμενος μου ότι μια μέρα εμφανίστηκε στο νοσοκομείο -όπου είχαν εισάγει το πατέρα του το μπάρμπα Στάθη -, ο Μπάμπης ο Μακρής του Ιωάννη - για όσους δεν τον θυμούνται με το όνομά του, ο αείμνηστος Τυρινός - και για να παρηγορήσει τον συμπαίχτη του που θα ‘χανε εκείνο το σπουδαίο παιχνίδι, με την αφέλεια που χαρακτηρίζει όλες τις μεγάλες “καρδιές” του Τρικάρδου του πετάει με στόμφο...

- Αδερφέ, μη στεναχωριέσαι. Θα λείψω μόνο δυο ώρες. Εσύ κάθισε εδώ, εγώ καθαρίζω. Πάω τους βάζω τρία, τέσσερα γκολ κι έφτασα. Έλα σου λέω. Ανεβαίνω, τους βάζω τρία τέσσερα γκολ και ξαναγυρίζω!

Το ‘πε και το ‘κανε ο Μπάμπης. Πήγε στο Μποχώρι, έβαλε τρία γκολ, ανέβασε το σκορ στο επτά - δυο, και ντύθηκε στα γρήγορα να γυρίσει στο νοσοκομείο να κάνει παρέα στο “μικρό” αδερφό, όπως είχε τάξει στον συμπαίχτη του. Η μια απ’ τις τρεις καρδούλες στο στήθος του - καθώς λέει ο Γιώργος-, έλαμπε κατάφωτη ή ήταν δακρυσμένη!

Σ’ αυτό το δεύτερο που θα αναφερθώ ήμουν μπροστά κι ακόμα γελάω όταν το θυμάμαι. Ήταν εκείνη την εποχή που τα παιδιά έπαιζαν “σε κατηγορία αλλού”, επειδή ακόμα δεν είχε μπει ο Τρίκαρδος επίσημα σε κατηγορία. Ένα τσούρμο παιδαρέλια περιμέναμε το λεωφορείο που έφερνε πρώτα τους δικούς μας στο χωριό και μετά - σαν πλανόδιο γαλατάδικο - έσπερνε ψυχές στα άλλα χωριά μέχρι να φτάσει στο προορισμό του, στο γήπεδο του Αιτωλικού... Αφού κατέβηκαν οι τρεις δικοί μας με κατσουφιασμένα πρόσωπα και φανερό άχτι, σέρνοντας τα σακβουαγιάζ στην άσφαλτο, κατέβηκε κι ο βλάμης ο έφορας να τους παρηγορήσει και να τους ξεπροβοδίσει ίσαμε τα σπίτια τους.

- Μάκο, ε φιλε Μάκο... - Του σφύριξε ένας μπόμπιρας που δεν έχανε ευκαιρία να ακολουθεί το ποδοσφαιρικό καραβάνι όπου κι αν βρισκόταν. Πόσο πήγατε βλάμη;

Ο κοντογείτονας τον κοίταξε καλά καλά και σκέφτηκε: Η θα του ‘ριχνε θεϊκή κατραπακιά ή θα τον αγνοούσε γιατί τα νέα έφταναν ποιο πριν κι απ’ το λεωφορείο κι εκείνο το μυξιάρικο σίγουρα θα ‘ξερε ότι είχαν χάσει με 8-1! Αλλά αντί να αποφασίσει το ένα ή το άλλο, και με μια απίστευτη σοβαρότητα γύρισε στον παιδικό όχλο και τους μίλησε με τρυφερότητα.

- Η αλήθεια - παιδιά - είναι ότι είχαμε ατυχία! Χάσαμε ένα πέναλτι κι είχαμε ένα τακουνάκι κι ένα κόλπο!

 Το παιδομελισσολόι σκόρπισε στα γέλια...

 - Ναι βρε Μάκη μου αλλά πόσο πήγε το αποτέλεσμα; Βγήκε συνήγορος του παιδόκοσμου ο μπάρμπα Τζώρτζης που είχε φήμη ανεκδίκητου χωρατατζή.

 - Α στο διάολο μυξιάρικα! Και συ μπάρμπα άντε να βρεις κάνα άλλο λαγό από κείνους που ξέρεις… εκδικήθηκε το γέρο Τζώρτζη για μια ανδραγαθία που ‘χε σκαρώσει στην ίδια τη κουνιάδα του και της πάσαρε γατί ξεγυριστό για κούνελο,... αλλά αυτό είναι άλλου παπά ευαγγέλιο, και άλλης εποχής...

 -Έλα, έλα Μάκη μου και μας πήρανε χαμπάρι, τον αποτράβηξε ο κιτρινόμαυρος πρόεδρος. Δε λες που χάσαμε οκτώ ένα...

Ανέβηκαν στο λεωφορείο και μουκάνισε η μηχανή του ξεχαρβαλωμένου “Σκάνια”, παίρνοντας το δρόμο για τ’ Αντελικό...

Για την δοξασμένη ΑΕΚ το μόνο ανέκδοτο που μου διηγήθηκαν κάποιοι παλαίμαχοι τότες, ήταν όταν σε μια μετακίνηση στη Ρίγανη με τρακτέρ και ρυμούλκες (σύνηθες φαινόμενο για την εποχή) η ομάδα μας που ψηφίζονταν απ’ όλους σαν ακλόνητο φαβορί άρχισε στα πρώτα λεπτά του αγώνα με ένα γκολ κόντρα! Τότε αρχίσαν οι καμπάνες της εκκλησιάς της Ρίγανης να χτυπούν ασταμάτητα πανηγυρίζοντας σαν να 'χε τελειώσει μόλις ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος. Παρεξηγημένοι και γινατιασμένοι οι Κατοχιανοί άρχισαν να τρέχουν σαν δαιμονισμένοι πάνω κάτω, σχεδιάζοντας κινούμενα σχέδια πάνω στο χαλίκι μέχρι να σπατσάρουν το παιχνίδι με ένα σκανδαλώδες 7-2, φαίνεται το νούμερο τοτέμ των μεγάλων σκορ της ομάδας. Η υπεράνθρωπη προσπάθεια, τους τους έφερε στο απεριόριστο και σ' όλο το δρόμο της επιστροφής από τον ιδρώτα και την εξάντληση ζητούσαν στα τρακτέρ να σταματήσουν κάθε τόσο για να κατέβουν και να κορέσουν τη δίψα τους ρουφώντας από τις θερισμένες σταριές που 'χαν κρατήσει νερό απ' την βροχή της προηγούμενης μέρας.

Αν θεωρήσουμε ότι ο ιστορικός ΠΑΣ Γιάννινα ιδρύθηκε μόλις το χίλια εννιακόσια εξήντα έξη, την ίδια ημερομηνία που ο Τρίκαρδος έμπαινε σε επίσημη κατηγορία, μπορούμε να αναλογιστούμε την αρχαιότητα και το κύρος της οινιαδίτικης ομάδας. Κι αν ακόμα ανατρέξουμε πιο πίσω, στο προγόνι του, την ΑΕΚ τότες σιμώνουμε σε δόξες τέτοιων συλλόγων που έχουν σηκώσει τρόπαια και τρόπαια στην πρώτη εθνική κατηγορία.

 - Οι κληρούχοι μου, μου ‘λεγε ο “μπάρμπα Γιάννος”, - που αν και δεν τον ενδιέφερε ποτέ το ποδόσφαιρο δεν ξεκόλλαγε από το γήπεδο ούτε σε αγώνες ούτε σε προπονήσεις μπας και στριμώξει κάποιον να του παραδώσει “το γράμμα” απ’ τα αγαπημένα του πρόσωπα και να ψαρέψει το πενηντάλεπτο για χαρτζιλίκι-. ...Ο Φραγκο-Νάσος, με το γέρο Μπέτσο, τον Χρήστο Καραβιά και το Μάναρο ήταν αυτοί που σώσανε την ΑΕΚ στη κατοχή. Α κι ο Φάντης κι ο Μάκιας... μετά όμως, πιο ύστερα...

- Θες να πεις στη γερμανοκρατία όταν λες κατοχή...

- Όπως στα λέω, θυμήσου τα. Ήταν γενναίος κόσμος, κάθε ένας με τα κουσούρια του, αλλά σταχωμένοι όλοι τους… και δεν είχανε τότες με τι να διασκεδάσουν παρά το ποδόσφαιρο.

Είχε μείνει στην ιστορία η επική σύγκρουση ενάντια στον μεγάλο Αριστείδη Παπάζογλου που ‘χε έρθει στο χωριό να παίξει φιλικό με ένα συνονθύλευμα παικτών από την Αθήνα. Ο άτυχος και τεχνικά πολυπροικισμένος εξτρέμ του Ολυμπιακού άφησε το ποδόσφαιρο και τη ζωή στα τριάντα του από την επάρατο νόσο.

Παρ’ όλο που η ομάδα έφτασε σε τελικούς, πήρε πρωταθλήματα - τη δεκαετία του 80 - και το κύπελο το 86/87, διετέλεσε ακόμα και στη δ’ κατηγορία το 93/94, η μνημειώδης εμφάνιση απέναντι στον αδικοχαμένο διεθνή παίχτη έμεινε πάντα σαν ένα από τα κατορθώματα του ποδοσφαιρικού Γκιούλιβερ του χωριού. Για τους προεστούς και τους αιώνιους παλαίμαχους του χωριού οι νέοι παίχτες δεν ξεπερνούσαν τους χαρακτηρισμούς όπως παιδαρέλια κι αμούστακα κουτσούβελα ενώ οι παλιοί ήταν πάντα στην καρδιά τους και την υπόληψη τους σαν παλληκαράδες, μάγκες και τζιμάνια της θεάς εκείνης που λέγεται μπάλα. Γι’ αυτό και για μένα υπεξαιρώντας ακόμα και την προσωπική φιλαυτία η “παλιά” ιστορία, - η πραγματική -, του Τρίκαρδου απογειώνεται και τελειώνει εκεί κάπου στο 1975. Ελπίζω οι μεταγενέστεροι να γράψουν το επόμενο -μακάρι πιο δοξασμένο- κεφάλαιο.

Περνώντας το ποτάμι, κι ύστερα τη Μπούζα, τ’ Αντελικό και μέχρι το Μεσολόγγι και τ’ Αγρίνιο, - αν και ποτέ δεν χυθήκαν οι δάφνες της ενδοξοτάτης “Σφαίρας” να στεφανώσουν τους ένδοξους -, υπήρξαν και θριάμβευσαν ομάδες σαν την ΑΕΜ, το Παναιτωλικό, τον Όμηρο ή τον Άρη... Αλλά νομίζω ότι καμιά δεν έφτασε να σαϊτεύσει τόσο βαθιά τις καρδιές των οπαδών, όσο ο Τρίκαρδος. Θες να ‘ταν το ένδοξο όνομα του πριγκιπόπουλου, οι τρεις καρδιές στην ευθεία της καρδιάς, το ασήμαντο τρόπαιο της χωρικής ποδοσφαιρικής ηδονής, η ανέμελη συνουσία του άυλου εναγκαλιζόμενη με την ποδοσφαιρική απονήρευτη υλοποίηση, ή ο ποτάμιος σφετερισμός της βιρτουόζας κληρονομιάς που ‘χε αφήσει ο άγαρμπος ποταμός στις όχθες της οινιαδοκληρονόμου Κατοχής...

...Όπως και να ‘ναι εγώ έτυχε να ζήσω λίγο - πολύ λίγο - από το πριν, λίγο - πολύ λίγο - από το έπειτα, ελάχιστα από το μετά και σχεδόν καθόλου απ’ το μετέπειτα αυτού του υπερβολικού ποδοσφαιρικού συλλόγου…

Αλλά θα τον φέρνω πάντα στη καρδιά μου, εκειδά που κατοικούν οι τρεις καρδιές του, πάνω κάτω... στο μερος της καρδιας!    

 Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

Σηκώνω το γάντι...

 Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 19/10/2017

 

Toυ Rodi de Fuca

Γιατί αν δεν το έκανα θα ήμουν αγνώμων! Τέτοιες προκλήσεις/προσκλήσεις είναι που με κάνουν να επιμένω σε καταστάσεις κατά καιρούς ουτοπικές, άκοπες και ορισμένες φορές υπερβολικές. Βρίσκομαι λοιπόν στη διάθεσή σου από σήμερα για την έστω αμυδρή συμμετοχή μου σε οποιαδήποτε ενέργεια που αποσκοπεί στην προβολή του τόπου μας.

Αλλά πριν θα ήθελα να αποσαφηνίσω στον φίλτατο και αγαπητό συνομιλητή Κο Φιλιππόπουλο -με λίγες φράσεις - την ενδεχόμενη σύγχυση με κάποια άδολη αλλά και δεκτή παρατήρησή του... Τη χρησιμοποίηση του αμφιλεγόμενου παρωνύμιου, και δη την παρένθεση του κτητικού συνδέσμου - (preposiciοn genitiva) -, DE στο εκλεγόμενο alias.

Είμαι σιγουρότατος για την έλλειψη ουδεμιάς σκωπτικότητας και για την ειλικρινέστατη υποσημείωση του, αλλά μόνο για του “λόγου το αληθές” όπως πολύ σωστά υπογράμμισε, θα ‘θελα να απολογηθώ. Αν και τετελεσμένου τούτου θα επιθυμούσα -όπως νομίζω- να αφοσιωθούμε ΟΛΟΙ σ’ αυτό που πραγματικά ενδιαφέρει, σ’ αυτό που πραγματικά ο τόπος μας επιβάλλει, σ’ αυτό που μας πονάει χρόνια τώρα, βλέποντας τους άλλους δίπλα μας- και χωρίς προνόμιο- να τα οικειοποιούνται.

Dicho esto!

Από τα παλιά χρόνια στις Λατινογενείς χώρες -όπως η Ισπανία- χρησιμοποιούνταν η πρόθεση DE -μεταξύ επωνυμιών- για να προσδιορίσει τα πρόσωπα και να καθορίσει την ιδιαιτερότητά τους. Δεν έχει καμιά απολύτως ομολογία -η αυθεντική ερμηνεία της- με το VON των Γερμανών. Το Ισπανικό DE δεν είναι ενδεικτικό -εκ γένεσής του-, της αριστοκρατίας ή της ιδαλγίας.

Η πραγματική ερμηνεία του ισπανικού DE στην ελληνική γλώσσα θα ήταν, “...είμαι του...”, και αναφερόταν ή στην πληθυσμιακή ονομασία της οικογένειας π.χ ...είμαι από τους Στελλάτους (της Κεφαλονιάς...), ή ...είμαι ο Γεράσιμος του Στελλάτου.

Οι αριστοκρατικές οικογένειες άρχισαν να χρησιμοποιούν την πρόθεση-σύνδεσμο, με διχαστική σημασία, βάζοντας το DE πριν από τον ΤΙΤΛΟ του οίκου ή της δυναστείας για να ενδύσουν την αριστοκρατική γενεαλογία τους, που στην περίπτωσή μας δεν ενδείκνυται. Π.χ Carlos DE Tamarit, που σημαίνει ο Κάρολος ο μαρκήσιος του Ταμαρίτ. Οι τελικές τοπωνυμίες εδείκνυαν σ’ αυτή την περίπτωση, κάστρα, δουκάτα, Κομητείες, Βαρονίες κλπ... 

Δεν θα μακρηγορήσω περισσότερο πάνω σ’ αυτό, νομίζω ότι είναι αιτιολογικά σαφές και ο “κακόμοιρος” πρόγονός μου κάθε άλλο παρά VON ήταν, αλλά απλό παιδί των Φωκάδων, γεννημένο και γαλουχημένο στην ενετοκρατία.

Όσο για την επικαρπία του ονόματος που είναι μια εντελώς συμβολική κίνηση - χωρίς απαιτήσεις πιστεύω-, το εκφράζω ξεκάθαρα στον σταθερό πρόλογο του bilinguay.con - τόσο στα ελληνικά όσο και στα ισπανικά-, και τον οποίο πρόλογο παραθέτω και εδώ για όσους δεν είχαν την ευκαιρία να διαβάσουν...

...Τώρα αν είχα την ατυχή ιδέα να υπερβάλω το ζήλο και μ’ αυτό να πικάρω ορισμένους... ζητώ τη μείζονα απ’ τις υπάρχουσες συγγνώμες...

 

Ο πρόλογος και η απολογία μου... (από το www.bilinguay.com)    

Το χρέος

by Rodi de Fuca

Ερευνώντας εδώ και χρόνια στα Βενετσιάνικα και Ισπανικά αρχεία τη ζωή και τα έργα του μεγάλου Ελληνοϊσπανού θαλασσοπόρου και εξερευνητή Juan de Fuca, έτυχα της μεγαλύτερης έκπληξης όταν ανακάλυψα με πρωτόγονη συγκίνηση ότι ο πρόγονός μου και συγκαιρινός του, Rodi de Fuca ήταν πρώτος εξάδελφός του. Μετά από κάποια χρόνια διασταύρωσα τις πληροφορίες από το Livre d´Ore Ionienne του Ευγένιου Ρίζου Ραγκαβή. Τέτοια ήταν η συγκίνηση που δίχως χρονοτριβή υιοθέτησα το όνομά του και το έκανα συνώνυμο για το πρώτο μου και αποτυχημένο blog. Δεν το θεώρησα ως παρωνύμιο, ούτε σαν ψευδώνυμο αλλά σαν υπογραφή δωρεάς στους προγόνους. Γιατί πάντα πίστευα ότι είναι επιταγή και οφειλή για τον καθένα η αναζήτηση της προέλευσής του. Η ενδημική επικοινωνία με τις ρίζες.

Η παροδικότητά μας απ' τη ζωή και η ματαιότητα του πρόσκαιρου κάνουν πιο έντονη την αυθόρμητη επιθυμία της γνωριμίας των προγενέστερων. Έτσι λοιπόν από μια σύμπτωση, ευχάριστη σύμπτωση ανακάλυψα σε κάποιες σελίδες, συνάντησα μέσα από κάποιες λέξεις, τον άσημο αυτόν μου προπάτορα και από αυτόν τον προπάτορά του και τον προπάτορα αυτουνού, που στα μέσα του 15ου αιώνα είχε έρθει από το Βυζάντιο να αποικήσει στο βενετσιάνικο τότε νησί. Και έτσι ενδύθηκα τη λεοντή τους. Αναρριχήθηκα στο γενεαλογικό τους δέντρο /που τώρα πλέον θα ήταν και δικό μου/ και ξεκρέμασα τελεσίδικα το “Ρόδι” που θα συνόδευε πλέον τις συγκυριακές συγγραφικές μου προσπάθειες. Γιατί την ίδια εποχή ο άλλος μου εαυτός είχε πέσει με τα μούτρα στο προς το ζην επιζητώντας ασθμαίνων το Ευ ζην!

Κι όπως χαριτολογεί η κόρη μου Εύα, από τότε... Ο μπαμπάς δουλεύει, ο Rodi παιζω-γραφεί.

Dicho esto...

Επαναλαμβάνω, και προσκαλώ/προκαλώ, ΟΛΟΥΣ, όσους ενδιαφέρονται για τον τόπο μας, όσους τον αγαπούν, όσους “πικάρουν” οι παράνομες ιστορικές επικαρπίες αλλουνών προς τα οικεία, όσους έχουν ένα δευτερόλεπτο ελεύθερου ΑΔΕΣΜΕΥΤΟΥ χρόνου, όσους ο παραγκωνισμός του νομού μας ερεθίζει και αγανακτεί!.... να υιοθετήσουν ενεργό ρόλο σε οποιαδήποτε πρωτοβουλία έχει να κάνει με τα ΚΑΛΩΣ κεκτημένα! Τα δικά μας. Αυτά που μας ανήκουν. Που ανήκουν στην Αιτωλία και στο Δουλίχιο…

ΥΓ. Έχω την εντύπωση ότι ορισμένοι νέοι και ανήσυχοι άνθρωποι από την περιοχή μας έχουν από καιρό αρχίσει να σχεδιάζουν την ίδρυση ενός πολιτιστικού συλλόγου για την άμυνα και αξιοποίηση των θησαυρών του Δουλιχίου, της Αιτωλίας, των Εχινάδων, του Νεωρίου, της αιτωλικής ενοποίησης, της κλεμμένης ναυμαχίας μας... και σύντομα θα το ανακοινώσουν μέσω της "Αιχμής" και θα το κάνουν πραγματικότητα.

Μέσα απ’ αυτές τις λίγες γραμμές προσκαλώ/προκαλώ τους συμπατριώτες να συνδράμουν, να προσφέρουν όσο και ό,τι μπορούν για να υλοποιηθεί αυτή η προοδευτική κίνηση, που μαζί με τις ήδη υπάρχουσες θα μπορέσει να επιστρέψει στην δοξασμένη αλλά και παρεξηγημένη γη της Αιτωλίας και του Δουλιχίου την αίγλη που δικαιούται.

....Εγώ, είμαι στη διάθεσή τους!  

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

Σελίδα 1 από 7

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Η ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας ΑΙΧΜΗ, πρώτης σε κυκλοφορία και αναγνωσιμότητα στο νομό Αιτωλοακαρνανίας. Ειδήσεις, σχόλια, ρεπορτάζ, κοινωνικά, αθλητικά, μικρές αγγελίες

Η Αιτωλοακαρνανία