Αγγελίες    Επικοινωνία

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 21/03/2019

 

Γράφει ο Rodi De Fuca

Πιστεύω ότι έχετε ακούσει τη θρυλική φράση: « …πνίγει τον πόνο του στο κρασί». Έχουν γραφτεί στίχοι, ραβασάκια, τραγούδια…

Κάποιος που είναι βιρτουόζος άσσος στην κάρπωση ιστοριών την «δανείστηκε» από τις παραδόσεις για να την κάνει αποκύημα στο Game of Thrones. Κι όμως υπήρξε κάποιος θνητός που έκανε πραγματικότητα ολοσχερώς την έννοια της φράσης -τουλάχιστον έτσι λένε- και την έκανε ιστορία. Κάποιος που δεν έχει σχέση με την Ελλάδα -οπότε θα αναρωτηθείτε, τι μας ενδιαφέρει;- αλλά το «όχημα» του ταξιδιού του στον άλλο κόσμο είναι ιστορικά ελληνικότατο. Λέγεται μαλβάζια ή μαλβαζία, το ίδιο δεικνύει!

Ο Γεώργιος ο Πλανταγενέτης, δούκας του Κλάρενς ήταν αδερφός των Άγγλων βασιλέων Εδουάρδου Δ’ και Ριχάρδου Γ’. Πότης ολκής ο κακότυχος δούκας έπνιγε τον πόνο του στο φθορίζον κρεμεζί της γλυκόπιοτης μαλβάζιας που του ‘φερναν -άλλοι λένε από τις Κανάριους νήσους, άλλοι απ’ τη Μαδέιρα κι άλλοι απ’ την πλουσιοπαραγωγική βενετοκρατούμενη Κρήτη του 15ου αιώνα. Ο δέκατος από τα παιδιά του Ριχάρδου της Υόρκης παντρεύτηκε στα κρυφά -στα δεκαεννιά του-, και με γόνο ανταγωνιστικής οικογενείας, γεγονός που χάρισε στον αδελφό του βασιλιά Εδουάρδο την πρώτη πρόφαση για την μελλοντική έχθρα τους. Ύστερα ακολούθησε ο θάνατος της πρωτότοκης Άννας, και του στερνογέννητου Ριχάρδου. Δυο μήνες μετά τη γέννηση του βενιαμίν η επιλόχειος λοίμωξη πήρε στον σκοτεινό Άδη την αγαπημένη του Ισαβέλλα. Πολλές οι κακουχίες για να μην ψάξει παρηγόρια στο κρυστάλλινο μεθυστικό υγρό. Η εξέγερση εναντίον του αδελφού του Εδουάρδου έφερε την καταδίκη και την φυλάκισή του στον πύργο του Λονδίνου. Και παρότι η ιστορία σημειώνει ως αίτια του θανάτου του -στα είκοσι οκτώ του χρόνια- τον αποκεφαλισμό, όταν ύστερα από χρόνια πραγματοποιήθηκε η εκταφή του το κεφάλι του στηριζόταν ακόμα στους ώμους! Η τανίνη ή το φυλλικό οξύ -ποιος ξέρει- μπορεί να έδρασε σαν φυσική φορμόλη! Έτσι γεννή-θηκε ο θρύλος ότι η τελευταία επιθυμία του καταδικασμένου -και που του παραχωρήθηκε- ήταν να ...πνιγεί σε ένα βαρέλι κρασί μαλβαζίας! Ο λαϊκός μύθος έφθασε μέχρι τον δραματουργό Σαίξπηρ -ή πιο σωστά, τον υποκριτή του Μάρλοου-, έναν αιώνα αργότερα ο οποίος τον αναφέρει στο θεατρικό του δράμα Ριχάρδος Γ’. Ο φανατικός μεθοκόπος της ελληνικής μαλβαζίας δεν είδε ποτέ το τέλος των άλλων δυο παιδιών του. Της Μαργαρίτας και του Εδουάρδου που καταδικάστηκαν και αποκεφαλίστηκαν κάποια χρόνια αργότερα από τους εκάστοτε κέρβερους του αιματοσταγμένου αγγλικού στέμματος της εποχής. Λες κι ήταν υγιέστερο να πίνουν το αίμα των αλλουνών παρά δυο ποτηράκια βακχικού οίνου, κάθε μέρα…

Εκ παρένθεσης θα 'πρεπε να συμπληρώσουμε ότι -και να μας συγχωρήσουν οι επιλήψιμοι- πιθανώς, οι αγγλοσάξονες ήταν συνήθεις ύποπτοι της βαρελοποιίας γιατί μέχρι και το λείψανο του ναυάρχου Νέλσον μετά τον οικτρό του θάνατο στο Τραφαλγκάρ, το μετέφεραν στη γηραιά Αλβιών σφραγισμένο σε βαρέλι με παλιωμένο μπράντι, υποθέτω για την συντήρησή του, κι όχι για τη μεταθανάτια …αναγνώρισή του, ως επιτελούς μέθυσου!

Δεν γνωρίζω αν ο φημισμένος αλλά παράξενος Κινέζος ποιητής -του 7ου αιώνα της μ.ε-, Λί Πό μεθούσε με μαλβάζια ή με huangjiu. Ότι ήταν πότης αδιόρθωτος είναι πασίγνωστο. Μάλιστα θρυλείται ότι δεν έγραψε ούτε ένα στίχο νηφάλιος! Μεθυσμενάκι ήταν κι όταν προσπάθησε να αγκαλιάσει το αντιφέγγισμα του φεγγαριού στα καθάρια νερά μιας φυσικής λίμνης του ποταμού Γιανγκτσέ και χάνοντας την ισορροπία του χάθηκε για πάντα στα σωθικά της.

Πρόσφατα απεβίωσε, το 1983, ο μεγάλος θεατρικός συγγραφέας από το Κολόμπους του Μισισιπή, Τενεσί Ουίλιαμς, αυτουργός μεταξύ άλλων και βραβείο Πούλιτζερ για το «λεωφορείο ο πόθος» και τη «λυσσασμένη γάτα». Πνίγηκε! Πίνοντας φυσικά -εκτός των βαρβιτουρικών- απ’ τη θεά μποτίλια... Φαντάζομαι ουίσκι. Στην αυτοψία αναφέραν ότι η ασφυξία προήρθε από ένα πώμα από μπουκάλι φαρμάκων που κατάπιε από λάθος και του έκλεισε το λαιμό. Η αμφισβήτηση είναι στο ότι οι περισσότεροι θεώρησαν το πώμα με σχήμα και υλικό εκείνων που χρησιμοποιούν για να σφραγίσουν ερμητικά τα μπουκάλια που περιέχουν νέκταρ μέθης! Αυτός που μου το σφύριξε, μου εξομολογήθηκε ότι ο Αμερικανός δραματουργός ήταν χρόνια ερωτευμένος με την ελληνική μαλβάζια... Ηδύποτος ο θάνατός του, όπως προανάγγειλε το 1976! This Is (An Entertainment).

Πολλοί συγχέουν την μαλβαζία -ή την ταυτίζουν- με τη μαλαγουζιά μια άλλη ελληνική ποικιλία που προέρχεται από την Αιτωλία των ομηρικών χρόνων και που εξελίχθηκε στο μυρωδάτο κρασί που στη ρωμαϊκή εποχή λέγεται ότι πέρασαν οι Ρωμαίοι στο Λάτσιο, την Μάλτα, την Καταλονία, και το Λανγκεντόκ και την Προβηγκία στη νότιο Γαλλία, αλλά δεν θα ήταν παράλογο να πιστέψουμε ότι πολύ πιο πριν την μετέφεραν οι ίδιοι Αχαιοί και Ίωνες άποικοι, -Ρόδιοι, Κρήτες, Φωκαείς, Ελικώνιοι-..., στις μεσογειακές αποικίες τους, Σύβαρις, Μασσαλία, Αλαλίη, Ρόδας, Εμπόριον, Ημεροσκόπειον... Οι ποικιλίες macabeo, xarelo, viura, malvasia που ευδοκιμούν σήμερα στις ακτές της δυτικής μεσογείου αλλά και τα φημισμένα Madeira από malvasia branca ή malvasia candida, και το Oporto από malvasia fina ή malvasia preta, είναι συγγενικά και έχουν ελληνική προέλευση.

 

Το amandi blanco κρασί που αναφέρεται συχνά στην ιστορία της αμπελουργίας είναι ένα μίγμα της μαλβάζιας με την ιβηρική ποικιλία Mencia που προέρχεται από τη γαλλική cabernet franc.

Το 1416 ο Πορτογάλος πρίγκηπας και δούκας του Viseu D. Enrique de Avis έφερε από τα Χανιά της Κρήτης στη γενέτειρά του Οπόρτο καθώς και στο νησί της Μαδέιρας τη μαλβαζία με την οποία άρχισαν να φτιάχνουν τα φημισμένα πορτογαλικά κρασιά.

Στη βυζαντινή εποχή ο Μονεμβάσιος οίνος, -πιθανώς εκείνος ο ίδιος μαλβάσιος της ρωμαϊκής εποχής ή η ομηρική μας μαλαγουζιά-, εμφανίστηκε με καινούργιο γευστικό μπρίο στην ανατολική μεριά της Πελοποννήσου. Ξανά από μια ακόμη λανθασμένη βενετική τοπωνυμική εκτίμηση η αρχαιοαιτωλική και αργότερα Κρητική ποικιλία πήρε το όνομα της οχυρωμένης πόλης με το οποίο πλέον έμεινε από τότε γνωστή τόσο στη μεσόγειο όσο και στον υπόλοιπο κόσμο.

Μόλις πριν τέσσερις δεκαετίες στην περιοχή της παραχελωίτιδας έφεραν ξανά στην επιφάνεια την παρεξηγημένη και αυτόχθονα αιτωλοακαρνανική άμπελο της πολυευώδους μαλαγουζιάς μας.

Τo ερώτημα και η αμφιβολία που γεννάται...

Είναι η ομηρική Μαλαγουζιά η φημισμένη Μαλβαζία ή Malvasia;

Και...

Πώς μια ποικιλία λευκής βότρυος μπορεί να παράγει γλυκά αλλά και ξηρά κρασιά, λευκά αλλά και κόκκινα;

Η απάντηση μπορεί να κρύβεται ανάμεσα στις αποχρώσεις ενός "λευκού Οπόρτο" δέκα χρόνων με το όνομα «Cottas», από Gouveio (μια μακρινή παραλλαγή ρομπόλας με άσπρο savagnin), και Fina Malvasia… A sua saude.

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 14/02/2019

 

Γράφει ο Rodi De Fuca

 

Κατά τη διάρκεια 25 αιώνων οι πάντα πρόθυμοι δυτικοί “σύμμαχοι” είχαν προπαγανδίσει ότι οι Έλληνες και συγκεκριμένα οι Λακεδαιμόνιοι γκρέμιζαν τα παιδιά τους από την κορυφή του Ταϋγέτου αν είχαν γεννηθεί σωματικά ή διανοητικά ανάπηρα.

Σήμερα έχει εξακριβωθεί ότι όχι μόνο δεν θυσίαζαν τα μωρά αλλά αντίθετα τα πρόσεχαν και τα αγαπούσαν ιδιαίτερα. Κακή τη μοίρα, την πιο αξιόπιστη πηγή μας προσφέρει ο Ηρόδοτος στην αναφορά του στον καταδότη του Λεωνίδα, Εφιάλτη, όταν αναφέρει ότι ο πατέρας του Ευρύδημος ο Μαλιέας και η σύζυγος του δεν τον ξεφορτώθηκαν επειδή γεννήθηκε με πολλές δυσμορφίες αλλά τον ανάθρεψαν με στοργή και αφοσίωση. Ο Εφιάλτης το 480 της α.ε έγινε γνωστός στην ιστορία σαν τον πρώτο προδότη της πατρίδας του, τον πρώτο δωσίλογο της κλασικής ιστορίας, τόσο όσο το όνομα του -έκτοτε- να σημαίνει τον κάθε πουλημένο αρνησιπάτριδα. Το τέλος του, όπως για κάθε εξωμότη, κάθε καταδότη δεν μπορούσε να ήταν διαφορετικό από την αποτρόπαια πράξη του. Δολοφονήθηκε στα μέσα του δρόμου από συμπατριώτη του στην ίδια τη γενέτειρά του, δίχως λόγο!

Η ιστορία της προδοσίας του Αλκιβιάδη, είναι τόσο γνωστή σε όλους που δεν χρήζει επανάληψης. Όπως και εκείνη του βυζαντινού πειρατή και εξωμότη Λέοντος του Τριπολίτη που έμεινε γνωστός με το αραβικό, Αl-Rasiq Wardami.

Κανείς δεν ανέφερε ποτέ τον τρόπο και την ημέρα που πέθανε ο αποστάτης Dali Mami, γεννημένος Έλληνας, αλλαξοπιστώντας σε μουσουλμάνο. Ο αρνησίθρησκος “Αλγερινός” πειρατής έγινε πασίγνωστος στα τέλη του 16ου αιώνα όταν αναδείχθηκε σε πατρόνο του Μιγκέλ ντε Θερβάντες μετά την αιχμαλώτισή του ανοιχτά του Καδακές από έναν άλλον Αλβανό γενίτσαρο τον Αρναούτη Μαμί! Κι ούτε που ερεύνησε κανένας πού γεννήθηκε, πού μεγάλωσε, πώς αποστάτησε και πώς κατέληξε να έχει τέτοια επιρροή στο Αλγέρι μετά τον Ramadhan ή τον Αζάν baja. Με την ευκαιρία παλιών ερευνών πάνω στο πρόσωπο του Ντον Μιγκέλ, είχα καταλήξει ότι ο ξακουσμένος κουρσάρος Dali Mami -κι όχι Mami Dali Arnaut όπως αναφέρουν πολύ συμπτύσσοντας το όνομά του με εκείνο του υποτακτικού του Αρναούτη Μαμί- ήταν από κάποια από τις δυο περιοχές της Ελλάδας: Θράκη ή Αιτωλ/νία. Γιατί είναι σχεδόν σίγουρο ότι το επώνυμο του “Dali” δεν προερχόταν από το Μαγκρέμπ, τους Βέρβερους ή τους μορίσκους της Ισπανίας. Ήταν ελληνικό, παραφρασμένο επώνυμο.

Ο σουρεαλιστής Ισπανός ζωγράφος Σαλβαδόρ Νταλί -που κάποια ταπεινή συναδέλφισσά του ισχυριζόταν από πάντα ότι κουβαλούσε την ίδια κουρλαμάρα με τους Έλληνες- υποστήριζε πάντοτε -και ιδιαίτερα στο βιογραφικό βιβλίο "Η μυστική ζωή του Σαλβαδόρ Νταλί"- ότι ήταν αραβικής γενιάς και ότι καταγόταν από τον ίδιο πολύφημο πειρατή. Απέδιδε μάλιστα συχνά την προτίμησή του για τα χρωματιστά, τα πλουμιστά και τα εξωτικά στην προέλευσή του από τον αραβικό κόσμο. Κρίμα που δεν υπήρξε η ευκαιρία να του μεταδώσουμε την υποψία ότι μάλλον καταγόταν από την Ελλάδα και όχι από την "Μαυριτανία"! Μπορεί να τον ικανοποιούσε ή να τον απογοήτευε, ποιος ξέρει. Το επώνυμο λοιπόν Νταλής -απ’ ό,τι τουλάχιστον ανακάλυψα ως τώρα-, υπάρχει μόνο στην ελληνική ονοματοποιία. Και το παράγωγο Δαλής επίσης! Φίλοι Άραβες και Οθωμανοί μου απέρριψαν την ύπαρξη κάποιου σχετικού ονόματος στα αραβικά ή στα τουρκικά. Τελικά στα αρβανίτικα ανακάλυψα μια παραπλήσια λέξη, “dalë” που σημαίνει πολυταξιδεμένος. Στην ελληνική ετυμολογία φαίνεται ότι το επώνυμο Νταλής ή Δαλής μπορεί να έχει σχέση με το ρήμα μένω, μετοικώ, δηλαδή γίνομαι Μέτοικος! Δηλαδή αυτός που αποδημεί θεληματικά από την πατρίδα του για μια άλλη χώρα!

Και για να ολοκληρώσω με το πρώτο μέρισμα: Η πρώτη περιοχή με το επώνυμο Νταλής στην Ελλάδα είναι η Θράκη και δεύτερη η περιοχή της Αμβρακίας στην Αιτ/νία.

Περνώντας στο δεύτερο συστατικό το λήμμα Μάμι ή Μαμί είναι πιθανόν να αναφέρεται σε ένα είδος τίτλου. Ήδη αν προσέξουμε περισσότερο στους απαγωγείς του Θερβάντες το φέρουν τόσο ο Νταλί όσο και ο Αρναούτης. Ομολογώ ότι δεν βρήκα απολύτως τίποτα σχετικά. Απλές υποψίες. Ακριβολογώντας, επειδή τον Αρναούτη Μαμί τον έλεγαν επίσης Μοχάμεντ της Αλβανίας, μπορεί να δεικνύει υποκοριστικό του ονόματος του προφήτη που είναι λογικό να έπαιρναν “έξτρα” όσοι προσηλυτιζόταν το Ισλάμ. Και τι σαρκαστική που είναι η ιστορία! Ο πληρωμένος εξωμότης πειρατής ήταν κι αυτός -όπως ο Εφιάλτης- “σακάτης”... Γι’ αυτό οι Ισπανοί σ’ όλες τις διασυνδέσεις που έκαναν μαζί του για την απελευθέρωση του μαέστρου Cervantes τον ανέφεραν πάντα ως, “El renegado griego Cojo”... ο κουτσοπόδαρος, και φύλαγε σκλάβους στο παλάτι του εκατοντάδες αιχμαλώτους των οποίων είχε ακρωτηριάσει τα αυτιά, τη μύτη ή τα άκρα!

Το μόνο θετικό της εξιστόρησης είναι ότι -αντίθετα από τον Εφιάλτη- δεν κατόρθωσε να μας αποστερήσει από τον μέγιστο δραματουργό της Ισπανικής γλώσσας.

Αφού όμως είμαστε τοποθετημένοι στην Ισπανία του 16ου αιώνα ας περιπλανηθούμε μέχρι την Καστίγια και το μνημειώδες Τολέδο αμφιτρύωνα του μεγάλου μας ζωγράφου και φιλομαθούς Δομίνικου Θεοτοκόπουλου, Ελ Γκρέκο... για να ψαρέψουμε τον επόμενο Έλληνα εξωμότη!

Στα χρονικά του Τολέδου του 1582 (Documento n. 27 Legajo 1693 del Archivo Histοrico Nacional Inquisicion), αναφέρεται ότι o σπουδαίος διαφυγών του οθωμανικού ζυγού -αφού διετέλεσε τσαούσης και κυβερνήτης στο Καφφά της Κριμαίας, τη σημερινή Θεοδοσία,- Δημήτριος Φωκάς, αφού πέρασε από τη Ρώμη, τη Φλωρεντία, και τη Γένοβα, έφτασε στο Τολέδο, κύριος σταθμός της πορείας του προς το Santiago de Compostela, όπου θα διεκπεραίωνε τη “διαδρομή του Αγίου Ιακώβου της Κομποστέλα” ακολουθώντας την “comitiva” της αυτοκράτειρας Μαρίας της Αυστριακής, ...και συνάμα θα έκανε προπαγάνδα και έρανο για την ελληνική απελευθέρωση και για οικεία πρόσωπα που ήταν σκλαβωμένα στην Τουρκία. Ο διακεκριμένος γόνος βυζαντινών που είχε προσποιηθεί σ’ όλη του τη ζωή ότι είχε ασπασθεί την ισλαμική δοκτρίνα και κατόρθωσε να πείσει τις επιτακτικές τοπικές αρχές, είχε βρει επιτέλους την μεγάλη ευκαιρία να δραπετεύσει και να ηγηθεί των πολυπόθητων κινήσεων για την απελευθέρωση της πατρίδας του. Σ’ αυτόν τον ηρωικό περίπλου έφερε μαζί του από το πέρασμά του από την Ρώμη -και μετά από παρέμβαση του θείου του Μακάριου-, τον δεκαοκτάχρονο πιστό του ακόλουθο Μιχαήλ Ρίζο Χαλκοκονδύλη και έναν αδέσποτο υπηρέτη που είχαν γενναιόψυχα συμμαζέψει κατά τη παραμονή τους στην Ιταλία. Τον Νικόλα τον Έλληνα δίχως λοιπά στοιχεία.

Όταν ο Δημήτρης Φωκάς έφτασε στο Τολέδο βρέθηκε προ εκπλήξεως όταν ο αχάριστος υπηρέτης κατήγγειλε τον ακόλουθό του σαν συνεργό για την απόκρυψη των μουσουλμανικών συνηθειών του πατρόνου τους Δημητρίου Φωκά, τον οποίο κατηγορούσε για εξωμότη και δωσίλογο της οθωμανικής πίστης. Στο δικαστήριο όπου παρουσιάστηκε ο διαβλητός “scrivano”, μπρος στον ιεροεξεταστή Gaspar de Quiroga, εμφανίζεται για πρώτη φορά ως μεταφραστής ο μεγάλος μας ζωγράφος Δομίνικος Θεοτοκόπουλος.

Δέκα μήνες μετά από τη στέρηση της λευτεριάς του νεαρού ακόλουθου, και μετά την απόφανση του δικαστηρίου της υψηλής ιεροεξέτασης που δικαίωσε τον Μιχαήλ Ρίζο Χαλκοκονδύλη, η πομπή συνέχισε τον δρόμο της για το Σαντιάγο κάτω από την ανακούφιση του μεγάλου Έλληνα ζωγράφου. Αυτή τη φορά η ρετσινιά του εξωμότη είχε ξεφύγει ξώφαλτσα από τον αθώο Ρίζο! Αντίθετα έφερε στην επιφάνεια την αξιοζήλευτη χροιά του μεγαλόκαρδου Δομίνικου. Ο ψευδομάρτυρας και καταδότης Νικόλας ή Νικολός..., -δυστυχώς κι αυτός Ελληνόφρων-, παρέμεινε τιμωρημένος στα κάτεργα της ισπανικής ιεροεξέτασης του Τολεδου! Αυτός ήταν ο πραγματικός καταδότης!

Όπως είναι αναφερόμενο το επώνυμο του Μιχαήλ στα ισπανικά χρονικά, Calcandil -επαναλαμβανόμενο δυο φορές-, θα μπορούσε κάποιος να θεωρήσει ότι αναφερόταν στο επώνυμο Καλκανδής, αλλά το σωστό είναι το βυζαντινό Χαλκοκονδύλης παρότι ο νεαρός Ρίζος είχε γεννηθεί στην Αθήνα.

Υπάρχουν στα αρχεία του Τολέδου πάμπολλες πληροφορίες τόσο για τα δικαστικά της υπόθεσης όσο και για τη ζωή και το βίο του Ρίζου, του Φωκά και ιδίως του μεγάλου Ντομένικου αλλά αυτό είναι ιδιαίτερο κεφάλαιο και εδώ αυτό που μας απασχολεί είναι οι Έλληνες εξωμότες και δωσίλογοι, γι' αυτό θα προσπαθήσουμε να κλείσουμε το θέμα με κάποιες πιο πρόσφατες ιστορίες…

Αλλά! Είναι τόσο πρόσφατη η εξιστόρηση, είναι τόσο ευαίσθητη η μνήμη, είναι τόσο δύσκολο να ξεχωρίσεις αν ο σύγχρονος Ρίζος, ή ο Φωκάς, ή ο Δημήτριος της Λεπάντο που αναφέρει ο Κάρο Μπαρόχα, ή ο Εφιάλτης του Ηροδότου, παρέχουν ικανά τεκμήρια ενοχής, και δεν μπορούν να αμυνθούν ή να αντικρούσουν, που φοβάμαι μήπως ερίσω συνειδήσεις.

Γιατί μέσα μας κάποιοι “Γραικοί” εσωκλείουμε κάποτε έναν γενναίο πατριώτη κι άλλοτε -όπως συμβαίνει και στον υπόλοιπο κόσμο-, συνημμένα, έναν λιλιπούτειο Eφιάλτη! Χωρίς καν να το γνωρίζουμε και πάντα πολεμώντας να τον αποβάλουμε απ’ τη συνείδησή μας….!

Εξάλλου δεν είμαστε και οι πρώτοι στο “ράνκινγκ” των διάσημων καταδοτών, παγκοσμί-ως... Ιδού υποδείγματα αποφυγής.

Ο Ρωμαίος Βρούτος πρόδωσε την εμπιστοσύνη του και δολοφόνησε τον μεγαλύτερο αυτοκράτορα της Ρωμαϊκής ιστορίας, τον Ιούλιο Καίσαρα. Αλλά, η Ρώμη -ποτέ- δεν πληρώνει προδότες...

Ο τέσσερις φορές Γάλλος πρωθυπουργός του Vichy, Pierre Laval ήταν δωσίλογος των Γερμανών και σαν τέτοιος καταδικάστηκε και τουφεκίστηκε το 45, ο δε Αμερικανός στρατηγός Μπένεντικτ Άρνολντ πούλησε την αμερικάνικη ανεξαρτησία για 10 χιλιάδες μισερές λίρες -από τις οποίες πήρε μόνο τις μισές- και αποστάτησε στο Λονδίνο ύστερα από την τελική ήττα, καταλήγοντας να ζήσει στη μετριότητα σαν αγοραίος έμπορας! Για τους Αμερικάνους μέχρι σήμερα θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους προδότες της ιστορίας τους. Κι απ’ τους σύγχρονους δικούς μας; Τι έχει λεχθεί;...

Επιλέγοντας κι επιλογώντας… Λέγεται ότι μέλος ηγετικής πολιτικής οικογένειας και εξά-δελφος πρώην πρωθυπουργού ήταν δωσίλογος των Γερμανών και πέρασε τη δική του μεταπολεμική ιερά εξέταση καταφεύγοντας εξόριστος στη Γερμανία. Έτερος εξάδελφος τους προτίμησε να γίνει καλόγερος αντί να τον κρεμάσουν για δωσίλογο! Πριν από λίγους μόνο μήνες διάφορα άρθρα εμφάνισαν τον ίδιο πρώην πρωθυπουργό, ως συνεργάτη των Ναζιστών.

Εφιάλτης ή Ρίζος; Θήτες ή Θύματα κατηγόρων; Ίδωμεν! Η ιστορία θα κρίνει.

Ο παππούς άλλης πολιτικής οικογένειας, -ανδρείος Κρητικός- ειπώθηκε ότι ήταν ένα από τα απόλυτα στοιχεία της κυβέρνησης Τσολάκογλου, “καταγγέλλοντας” τη δολοφονία εκατοντάδων Ναζιστών αλεξιπτωτιστών κατά τη χιτλερική επίθεση στο Μάλεμε και τη Θερισό!

Βαρύς ο ζυγός γι’ αυτούς που μένουν!

Από γνωστή εφοπλιστική σοσιαλδημοκρατική οικογένεια προέρχεται παλιός υπουργός ο οποίος δικάστηκε μετά την απελευθέρωση ως γερμανόφιλος και δωσίλογος.

Δεν ξεπληρώνεται πάντα η αισχύνη με τον πλούτο! Θείος ακαταμάχητης Ελληνίδας και απαράμιλλης ηθοποιού, γιος ιστορικού δημάρχου της πρωτεύουσας, και αδελφός βουλευτή της αριστεράς ίδρυσε ναζιστική παράταξη κατά εικόνα και ομοίωμα του χιτλερικού κόμματος. Πέθανε -αποκηρυγμένος από την ιστορία- μεσοπόλεμα...

Σίγουρα υπήρξαν από όλες τις πολιτικές αντιλήψεις και ιδέες άτομα που εξωμόθησαν, συναλλάχτηκαν και πρόδωσαν την πατρίδα τους αλλά η απορία είναι...

...Για τους υπόλοιπους... Υπερισχύει στο τέλος πάντα η ελληνική φιλοπατρία; Ο πολιτικός σπαραγμός του σήμερα, δηλώνει αρνητική απάντηση... Κάπου κάπου η ιστορία χρειάζεται ένα... ελαφρό ξεσκόνισμα! Κι ας πληγώνει…

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 03/01/2019

 

Γράφει ο Rodi De Fuca

 

Λένε ότι ο πρώτος ισπανοφιλέλληνας υπήρξε ο τελευταίος βασιλιάς των ταρτησίων -µιας φυλής στην δυτική Ανδαλουσία-, Αργανθώνιος (Αrgantonio), εκεί κάπου στον 7ο και 6ο αιώνα της α.ε.

Βέβαια αν είναι έτσι δεν θα ‘ταν ιδιαζόντως περίεργο µιας και ήταν µυθικός γόνος Ελλήνων καταγόµενος από τον Άβιδο, τον Αρισταίο και τον Γηρυόνη -το γιο του Χρυσάωρα και εγγονό της Μέδουσας-… Ο ένδοξος βασιλιάς του Gadir -σηµερινό Cadiz-, που το όνοµά του σήµαινε “ο άνδρας του ασηµιού”, αποδεικνύοντας τον απέραντο σεβασµό και την αγάπη που έτρεφε για τους Έλληνες, έστειλε από τα πέρατα του κόσµου, -τις φηµισµένες στήλες του Ηρακλή-, πλοία φορτωµένα µε ασήµι και µπρούτζο στους Φωκαείς για να οχυρώσουν την πόλη τους που απειλούσαν οι Πέρσες επιδροµείς.

Στη ρωµαϊκή εποχή ο ισπανορωµαίος αυτοκράτορας Ανδριανός (Publio Elio Adriano), 2ος της δυναστείας των Αντωνίνων που προερχόταν από την ιβηρική χερσόνησο έγινε πασίγνωστος -εκτός της υπερέκτασης των ορίων του ρωµαϊκού κράτους- για τον φιλελληνισµό του. Ο καλλιεργηµένος και ευρυµαθής αυτοκράτορας ήταν ένθερµος οπαδός της ελληνικής στωικής φιλοσοφίας και του Έλληνα φιλοσόφου Επίκουρου.

Ο Αδριανός γεννήθηκε στο Santiponce (Σεβίλλη) της ρωµαϊκής “Italica”, από Λατίνους προγόνους από την Πικεντίνη του Μάρκε. Γιος του Afer και ψυχογιός του Τραϊανού από τη µητέρα του Παυλίνα - µια “gaditana” ισπανορωµαία-, που ύστερα από το θάνατο του πατέ-ρα του τον ονόµασε ἔέπαρχο των πραιτωρίων (pretoriano prefetto).

Τέτοια ήταν η αγάπη και ο θαυµασµός του για την Ελλάδα που έµεινε γνωστός σαν Adriano il Graeculus (το ελληνόπουλο). Το χίλια εκατόν έντεκα σε ταξίδι του στην Ελλάδα γνωρίζει τον στωικό φιλόσοφο Επίκτητο µε τον οποίο δηµιουργεί βαθιά φιλία. Πιθανολογείται ότι ο φιλόσοφος επιδρά τόσο στην προσωπικότητα του που υιοθετεί συνήθειες και φερσίµατα τόσο ελληνικά όπως η διατήρηση πλούσιας γενειάδας όπως συνήθιζαν οι τότε κλασικοί φιλόσοφοι. Η γενειάδα και το µούσι σήµαινε ακραίο φιλελληνισµό που υστερότε-ρα από το παράδειγµα του Αδριανού την ανασπάστηκαν διάφοροι αρχαιολάτρες σ’ όλο τον κόσµο.

Επί σειρά ετών µέχρι το 129 της µ.ε ο ιβηρικός καίσαρας λαµβάνει τον τίτλο του επίτιµου άρχοντα πολίτη, εκ µέρους των Αθηναίων και του µαντείου των Δελφών, επισκεπτόµενος σχεδόν κάθε χρόνο τα ελευσίνια µυστήρια. Οι ποιητικές του συλλογές αναφέρονται πρώτα στα ελληνικά και µετά στα λατινικά. Μια νεοΐδρυθείσα πόλη στην ελληνική επικράτεια -πλησίον του Βοσπόρου- βαφτίζεται µε το όνοµά του, Αδριανούπολις!

Και ένα περίεργο. Πολλοί ισχυρίζονται ότι εξήντα τρία χρόνια προηγουµένως ένας άλλος Ρωµαίος αυτοκράτορας -αν και όχι “hispanico”- υπήρξε ελληνικότερος του Αδριανού. Ο Λούκιος Δοµίτιος Αχενόβαρβος, κοινώς ονοµαζόµενος Nero Claudius Caesar. Augustus Germanicus, ή απλώς, Νέρων.

Όµως ο "ελληνικότερος" των Ελλήνων υπήρξε ο πέµπτος “καλός αυτοκράτωρ”, Μάρκος Αυρήλιος, του οποίου και τα 12 συγγραφικά του έργα γράφτηκαν και τυπώθηκαν εξ ολοκλήρου στα Ελληνικά!

Ο πρωτοπρεσβύτερος Juan Ruiz, γνωστός ως “el arcipreste de Hita”, έζησε στα τέλη του 13ου αιώνα και πέθανε στα µέσα του 14ου. Έµεινε γνωστός για το µακροσκελές έµµετρο βιβλίο του µε τον τίτλο “el libro de buen amor” µε ορατές ελληνικές και λατινικές επιρροές. Γνωρίζει άπταιστα ελληνικά από την εποχή που διατηρεί ως πρέσβης στη Βενετία και εκφέρει καθηµερινά την αρέσκειά του ως προς τον ελληνικό πολιτισµό.

Ο Ναός του Δία στην Αθήνα που
ολοκλήρωσε ο αυτοκράτωρ Αδριανός

Έναν αιώνα µετά ο µεγάλος ποιητής της ισπανικής αναγέννησης Garcilaso de la Vega παίρνει τη σκυτάλη. Λάτρης της ελληνικής κουλτούρας, του Αριστοτελισµού και του κλασικισµού σπουδάζει τα ελληνικά και λατινικά. Παρουσιάζεται εθελοντικά σε µια στρατιωτική αποστολή προς βοήθεια της ιπποτικής Ρόδου όπου και τραυµατίζεται βαριά… Το µεγάλο του πάθος, για οτιδήποτε ελληνικό, µεταβιβάζει στον ανθρωπιστή και φλογερό υποστηρικτή της ελληνικής, Benito Arias Montano και στον ήρωα της ναυµαχίας των Εχινάδων και µεγάλο φιλέλληνα Μιγκέλ ντε Θερβάντες Σααβέδρα.

Περνώντας στην εποχή της ελληνικής επανάστασης του '21, βρίσκουµε τον µόλις 23 χρόνων κουβανό ποιητή José Maria Heredia να εκδίδει το 1823 ένα από τα πρώτα φιλελληνικά ποιήµατα στα ισπανικά. Στο µακροσκελές ποίηµά του από 231 στροφές εξυµνεί τους κλασικούς ήρωες όπως ο Λεωνίδας ή ο Θεµιστοκλής. Εµπνέεται από το θάνατο του λόρδου Βύ-ρωνα για να αφιερώσει µια ανθολογία στην Ελλάδα -γραµµένη στα γαλλικά-, που πολλοί απέδωσαν σε έναν σύγχρονο Τυρταίο, εγείροντας την σκλαβωµένη Κούβα µε το παράδειγµα της επαναστατηµένης Ελλάδας.

Τον Ισπανό “Βύρωνα” Jose de Espronceda πρόλαβε η “υµενογόνος κυνάγχη” στα τριαντατέσσερα. Παραδέχοµαι την “διαβολική” στρυφνότητα που περιβάλλει την ποίηση του εξόριστου από το Almendralejo αλλά και την τεράστια αγάπη που έθρεφε για τον Ελληνισµό. Η µετάφραση κάποιων ποιηµάτων του που τόλµησα, γυρολογάει απ’ την ύλη στο ασώµατο κι απ’ το ροµαντισµό στην αισθηµατική άβυθο του, όπως αναφωνεί στο “El diablo mundo”, στο µισοτελειωµένο έπος του, όπως παρήλθε κι η ίδια του η ζωή: «Todo es mentira y vanidad, locura!» Όλα ψέµατα και µαταιοδοξία, παραφροσύνη! Το “Βυρωνικό” του πνεύµα αποκορυφώνεται µε το ποίηµα του “Αποχαιρετισµός του Έλληνα πατριώτη στην κόρη του αποστάτη!”

Ο φιλόσοφος και ακαδηµαϊκός Marcelino Menéndez Pelayo που γεννήθηκε και έζησε στο Σανταντέρ τον 19ο αιώνα και προτάθηκε για το βραβείο Νόµπελ υπήρξε για µένα -σαν ένας από τους στοχαστές του ελληνισµού-, κίνητρο για τις ανησυχίες µου στη λογοτεχνία και τη “filologia hispanica”. Ιδιαίτερα µε συνεπήρε για την λατρεία και το σεβασµό του προς την ελληνική ιστορία και φιλοσοφία. Αν και ποτέ δεν επισκέφτηκε την Ελλάδα, µελέτησε και ασχολήθηκε ιδιαίτερα µε τις επιρροές των κλασικών στο µοντέρνο µυθιστόρηµα και ασχολήθηκε µε την επιρροή της ελληνικής ποίησης στην ιβηρική, στο βιβλίο του, Estudios poéticos.

Ο σύγχρονός του Πελάγιο, ελληνοισπανός ποιητής µας, Λορέντζος Μαβίλης ο µαέστρος του σονέτου, γεννήθηκε στις 6 Σεπτεµβρίου του 1860 στην Ιθάκη. Ο παππούς του -Ισπανός πρόξενος στην Κωνσταντινούπολη και την Κέρκυρα όπου κατέφτασε το 1804- καταγόταν από την γαλλοιταλική οικογένεια διπλωµατών “Mabilli -Bouligny”, που είχαν εγκατασταθεί στο Alicante της Ισπανίας. O παππούς Λορέντζο “Il console presso nel governo della Repubblica delle Sette Isole Unite”, παντρεύεται το 1807 την αριστοκράτισσα βενετοκερκυραία Sofia Pieri η οποία πεθαίνει πρόωρα -τον ίδιο χρόνο- στην Πάντοβα από φθίση. Ο Ισπανός διπλωµάτης ξαναπαντρεύεται τον Ιούνη του 1809 µε άλλη “κορφιότισσα” την κοντεσίνα Κατερίνα Δουσµάνη κόρη του κόντη Γιαννησπύρου Δουσµάνη, µε την οποία αποκτά µια κόρη και έναν γιο. Ο δευτερότοκος, Παύλος Μαβίλης που γεννιέται το 1814 ήταν ο πατέρας του λυρικού µας ποιητή. Η κοντέσα μητέρα του Ιωάννα Σούφη ήταν ανιψιά του κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια.

Αλλά ο ρομαντικός στιχοποιός και αρχιτέκτονας του ιδανικού σονέτου δεν είναι μόνο πνευματικός φιλέλληνας αλλά και σαρκικά ταγμένος στην πατρίδα του, παίρνοντας μέρος στον πόλεμο της Κρήτης και εκπνέοντας καταληκτικά για την αγαπημένη του Ελλάδα στο Δρίσκο, κατά τη διάρκεια των βαλκανικών πολέμων. Μιλούσε Ισπανικά, Αγγλικά και Γερμανικά, φρούτο των πολυετών σπουδών του στη χώρα των Βαυαρών όπου και έκανε το διδακτορικό του.

Εραστής των αρχαίων ελληνικών, ασχολήθηκε βαθιά με την ελληνική αλλά και την ινδική φιλοσοφία. Αυτή η ανησυχία του τον συνέδεσε με μεγάλη φιλία με τον νεαρό και ανήσυχο Φαίακα, Ντίνο Θεοτόκη, έναν άλλο ξεχωριστό σκεπτικιστή και εύψυχο άνδρα. Διετέλεσε ακόμα, ο “ισπανός” Lorenzo, βουλευτής Κέρκυρας και μας πλούτισε με μεταφράσεις έργων του Βύρωνα και του Σέλλεϊ μεταξύ άλλων μεγάλων φιλελλήνων. Αν και στη περίπτωση του δεν μπορούμε να μιλήσουμε απόλυτα για ένα ισπανόφωνο φιλέλληνα λόγω του ότι γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ελλάδα η υπερβολική αγάπη του για τη χώρα, η ανδρεία του και η επτανήσια παγκοσμιότητα που εκφράζει απεριόριστα στα ποιήματά του, τον καθιστούν σαν έναν από τους πιο “ανένδοτους”, ΕΛΛΗΝΕΣ, φιλέλληνες.

Αλήθεια υπάρχουν πολλοί τέτοιοι στη χώρα μας έστω κι αν έχουν γεννηθεί από γενιές και γενιές αυθεντικών Ελλήνων στη χώρα του Ομήρου;

 

 


Lorenzo Mabily

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 27/12/2018

 

Γράφει ο Rodi De Fuca

 

Μου φαινόταν πως σ’ οποιαδήποτε στιγμή (τη κάθε στιγμή) θα μου ερχόταν λέξεις για να εκφράσω εκείνο που ποθούσα: το πιο ενδιαφέρον, που μόνο του θα 'φτανε να ιστορήσει όλο το μόχθο της γης μου.

Αλλά για κάποιο λόγο παράξενο θυμόμουνα μονάχα μικροπράματα, ασήμαντες ιστορίες κι άχαρες λεπτομέρειες, πρόσκαιρες, που ούτε καν κατορθώνανε να πλαστούν μ’ εκείνα τα στιφρά φλόγινα δάκρυα, και να διηγηθούν ό,τι πραγματικά ήθελα εγώ στους άλλους να διηγηθώ, δίχως να τα καταφέρνω…»

Έφερναν γύρους στο μυαλό μου εκείνα τα λόγια που με συνέπαιρναν από μια μετάφραση που πάσχιζα να τελειώσω -με αποσπάσματα απ’ το παραμύθι «Η λέξη» του Vladimir Nabokov- και συναντιόντουσαν με λόγια παραπλήσια απ’ την ανοιχτή συνομιλία πάνω σε κοινωνικά και πολιτιστικά του τόπου μας, που είχαμε ανοίξει εδώ και ώρες κάτω απ’ τη νεκταρική ώσμωση ενός λευκού ρομπόλα, με τον εκδότη μιας μικρής αλλά δυναμικής εφημερίδας του Μεσολογγίου που εγώ τότε αγνοούσα. Η εφημερίδα λεγόταν «ΑΙΧΜΗ» κι ο εκδότης -ένα νέο παιδί με χίλια όνειρα και σιδερένια θέληση- Σωκράτης Στέλλιος.

Η αλήθεια είναι πως ενώ εγώ προσπαθούσα να τον πείσω πως ήταν πιο ή το ίδιο σημαντικό η προβολή της αστείρευτης ιστορίας του τόπου μας, εκείνος επαναλάμβανε μια κι άλλη μια φορά πως η πρώτη και κύρια υποχρέωση του δημοσιογράφου είναι πάνω απ’ όλα να προωθεί τα γεγονότα του τόπου και να πληροφορεί όσο πιο σωστά κι αμερόληπτα γίνεται τους συμπολίτες του. Κι ύστερα ερχόταν όλα τα άλλα ασφαλώς. Τότε, δεν ήμουν σίγουρος αν το εννόησα σωστά. Σήμερα είμαι απόλυτα πεπεισμένος πως αυτό ακριβώς είναι η κινητήρια δύναμη για μια εφημερίδα μιας πόλης που δεν φτάνει τις είκοσι χιλιάδες κατοίκους και που παλεύει σαν τον Προμηθέα κάθε βδομάδα για να μη σβήσει εκείνη η φωτιά που ο γιος του Τιτάνα Ιαπετού είχε κλέψει από τον αγροίκο Ήφαιστο για να δωρίσει στους ανθρώπους. Αυτή τη φλόγα της ενημέρωσης και της αλήθειας που η ΑΙΧΜΗ προσπαθεί να διατηρήσει αναμμένη παρ’ όλες τις αντιξοότητες και μ’ αντάλλαγμα ένα ασήμαντο αντίτιμο.

Αργότερα, όταν συνεχίστηκαν εκείνες οι "ζουρναλίστικες" φλυαρίες, μου εξιστόρησε βιώσιμα αποσπάσματα, επεισόδια κι ανέκδοτα που είχαν συμβεί στο παρελθόν γύρω απ’ αυτή την μικρή εβδομαδιαία εφημερίδα από τότε που δημιουργήθηκε απ’ τον Γιώργο Στέλλιο στις αρχές του 1995 έως σήμερα. Για τις κλεμμένες ώρες τις δικές του, της αδελφής του και των άλλων προμάχων της εφημερίδας. Πως οι ώρες -ιδιαίτερα απ’ όταν εγίνηκε καθημερινή μετά το 2000- δεν έφταναν για τη σχολή, το διάβασμα, την προετοιμασία της ύλης, την έκδοση, τη διανομή… Πως από κάπου θα ‘πρεπε να δανειστεί το χρόνο και συνήθως το πλήρωνε το πρωινό, το γεύμα ή ο δείπνος, το διάβασμα, η διασκέδαση ή η σχόλη του σαββατοκύριακου και της γιορτής.

- Τότε, αλλάζω ήρωα! Του είπα, σε κάποια στιγμή εγκαρτέρησης.

Όπως είχε διαβεί καιρός από την τελευταία μας συνάντηση, απόρησε.

- Δεν καταλαβαίνω...

- Είχα μιλήσει για τον Προμηθέα... τώρα όλα μου θυμίζουν το Σίσυφο! Τεράστιο το βάρος κι είναι κρίμα να πλακώνει τις πλάτες σου δίχως σταματημό.

- Α, αυτό δεν με πειράζει, -μου απάντησε ήρεμα. Μ’ ενοχλεί που δεν ΤΟΝ Θωρούν! Και πιο πολύ που δεν τον εκτιμούν όσο θα ‘πρεπε. Που δεν τον νοιώθουν… αυτόν τον παράδοξο βράχο που κουβαλάω! Που δεν τον νοιώθουν. Το 2011 αναγκάστηκα να ξαλαφρώσω, ανεβαίνοντας κάθε μέρα στην κορυφή και ξανά, δίχως ανάσα. Θεώρησα πως θα συντρόφευα πιο ενεργά τον αναγνώστη επιστρέφοντας στην εβδομαδιαία έκδοση. Πιο πλούσια, πολυσέλιδη και ποιοτική. Όλες οι οικονομίες μου θυσιάζονται ακατάπαυστα στο βωμό της εξαιρετικότητας. Και φρόντισα να βρω κι ένα υπόβαθρο για ν’ ακουμπήσω τον βράχο. Αλλά δεν με πειράζει. Είμαι ταμένος από καιρό. Αντί στον άγιο… στην Αγία Δημοσιογραφία. Εκείνη που αγιάζει την καθημερινότητα των χωριανών μου.

Μετά το 2007 και με το Σωκράτη στο πηδάλιο η εφημερίδα είχε αρχίσει τη θήρα αγνών αρθρογράφων, σχολιαστών κι ερευνητών που αγαπούσαν τον τόπο και ήταν ικανοί να δυναμιτίσουν την κοινή γνώμη. Καθένας με τη δεξιοσύνη του, τη συναισθηματικότητά του, την ιδιαιτερότητά του, την ευαισθησία και την διαθεσιμότητά του, αλλά με κοινό στόχο την ανάδειξη του τόπου, προσφέρονται να συνεργαστούν όπως κι όπου η εφημερίδα τους καλούσε. Εκ των έσωθι, οι συντάκτες, με επικεφαλής μια κοπελιά που υπέγραφε /ΒΒ/και που υιοθέτησε την πόλη σαν δικιά της, κι εκ των έξωθι, έννοες συνεργάτες σπουδαίου αναστήματος όπως ο συγγραφέας Νάσος Κοντοπάνος, o αθλητικογράφος Νάσος Γκούβας, κι ύστερα o Φiλιππόπουλος, ο Γ. Γεωργόπουλος, κι ιδιαίτερα η ερατεινή κα Σπυριδούλα Αλεξανδροπούλου. Καλλιεργημένη, ευγενική, ανεπιφύλακτη. Θυμάμαι πως την μοναδική φορά που μπόρεσα να μιλήσω με την Κα Σπυριδούλα -έστω και μέσω τηλεδιάσκεψης- μου ‘ψαλλε τον εξάψαλμο μόνο και μόνο γιατί σε κάποιο ιστορικό κείμενο τόλμησα να χρησιμοποιήσω το λατινικό χαρακτήρα ενός τοπωνυμίου: Ζάντε αντί Ζακύνθου! Της ζήτησα βέβαια συγγνώμη εκ μέρους μου κι εκ μέρους της ΑΙΧΜΗΣ που είχε την τύχη να καρπώνεται τέτοιας μουσοτραφούς συνεργάτιδας! Γι’ αυτό, και προς τιμής της, τόλμησα επιτέλους ν’ αναφέρω την teleconference ως τηλεδιάσκεψη. Όπως της ταιριάζει!

Δεν ήταν η κα Σπυριδούλα πολιτικός, αλλιώς θα ‘μπορούσε να γίνει ο έκτος Μεσολογγίτης -Μεσολογγίτισσα για την ακρίβεια- πρωθυπουργός της χώρας. Έτσ’ είν’ η πόλη αυτή που σπάζει ρεκόρ αναλογίας. Πέντε πρωθυπουργοί για ένα άστυ μόλις 17 χιλιάδων, ένα νομό παραμερισμένο, είν’ άθλος που μόνο Αθήνες συναγωνίζονται, Κωνσταντινουπόλεις ή η πλάση ολάκερη. Λίγες πόλεις στον κόσμο αναμετριούνται με την αλμυρή ομορφιά της, λίγοι φθονούν την ανδρεία της, την θυσία και την οικουμενικότητά της. Δεν υπάρχουν τόποι πολλοί για να γεννηθούν Παλαμάδες ούτε να διαιωνισθούν οι Βύρωνες. Πάνω απ’ την πόλη αιωρούνται λυχνάρια μαγικά σαν του Αλαντίν κι όμορφες ροές σαν των Ωκεανίδων. Τότε γιατί μια πόλη σαν αυτή να μην γαλουχήσει μια εφημερίδα όπως η ΑΙΧΜΗ;

Ο Νάσος Γκούβας ήταν για αρκετό διάστημα αθλητικογράφος στην εφημερίδα. Μια μέρα έγινε ένα λάθος σε κάποια αποτελέσματα αγώνων... Έτρεξαν όλη τη μέρα, πήρανε πίσω τις εφημερίδες από το τυπογραφείο και βάλθηκαν να τις διορθώσουνε με τα στυλό... Τους πήραν τα χαράματα... Όμως εκείνο το χαμόγελο, κρυμμένο πίσω απ’ την εξάντληση και την αγρύπνια δεν μετριόντανε με χοϊκούς οβολούς.

Κι είναι γιατί αυτό το πνεύμα, το ίδιο πνεύμα διακατέχει όλους, τους δέκα περίπου υπαλλήλους που μοχθούνε ώστε η εφημερίδα να φτάνει σ’ όλες της γωνιές του δήμου κάθε Πέμπτη. Κι όπου δεν φτάνει, βρίσκεται εκεί στο διαδίκτυο η ηλεκτρονική της παρουσία -από το 2003- αποσκοπώντας να φέρει πιο κοντά στη πόλη τους, στη χώρα, στο νόστο, όλους τους Αιτωλούς και τους Ακαρνάνες, καλώντας τους να επικοινωνήσουν με τον τόπο τους, να μεταφέρουν τις ανησυχίες του στόμα με στόμα και να συνδράμουνε στη θύμησή του.

Πιο πρόσφατα, μου εκμυστηρεύτηκε ο Σωκράτης πως «κάποια όνειρα κοστίζουν ακριβά και κλέβουν ευκαιρίες απ’ τον βιοπορισμό, απ’ τις καθημερνές ανάγκες της οικογένειας, και μερικές φορές έστω κι απ’ τα ελάχιστα καπρίτσια των παιδιών». Όπως πάντα είν’ ανθρώπινη η σύγκριση των ονείρων με την πραγματικότητα και της ουτοπίας με τη δόξα, γι’ αυτό είναι απερίγραπτα δύσκολο να νουθετήσεις σωστά κάποιον που σ’ ενδιαφέρει, σε τέτοιες καταστάσεις. Όμως ποιος είσαι εσύ που θα στήσεις στον τοίχο κάποιον που θυσιάζει την καλοπέραση μόνο και μόνο για να μην αφήσει τους αναγνώστες του κρεμασμένους;

-Μετά το 2010 ξαναθυσίασα την ευημερία της οικογένειας, -πλέον εμπλουτισμένη με καινούργιο μέλος-, για την βελτίωση της εφημερίδας. Προσθέσαμε την ΑΙΧΜΗTV, υιοθετήσαμε τα social media… Είχα και την συμπαράσταση της Γεωργίας. Αλλιώς μόνος μου δεν ξέρω αν θα το άντεχα!

-Ήταν η στιγμή να ελευθερωθείς από το βράχο που κουβαλούσε ο Σίσυφος για πάρτη σου.

-Δίχως αμφιβολία έφυγε εκείνο το βάρος από πάνω μου. Ένοιωσα ελεύθερος, ακμαίος, με καινούργιο μπρίο. Φτάσαμε να γίνουμε το πρώτο μέσο ενημέρωσης στο νομό. Ήταν ό,τι πιο παρόμοιο με τ’ όνειρο...

Αλλά τα ονείρατα δεν είναι μόνο για τους ονειροπλάστες, μα γι’ αυτούς που τα ‘χουνε ανάγκη. Κι ο Αιτωλικός λαός διψασμένος για σωστή και δίκια πληροφόρηση τ’ αναζητούσε με εμμονή και κάποιος θα ‘πρεπε να συνεχίζει δίχως αναπαμό και να κρατάει γερά τα γκέμια. Κι αυτό ήταν κάτι που πάντα άγχωνε τον νεαρό εκδότη. Όλο το μήνα αγώνας κι άγχος, Δευτέρα με Πέμπτη πόλεμος... Και δυο μέρες μετά -δίχως ανακωχή- ξανά στον ίδιο αγώνα. Για να καταλογίσεις στο τέλος του μήνα τα κέρδη και τις απώλειες. Κι ούτε που βγαίνει το μεροκάματο. Το δίκιο απλό μεροδούλι, γιατί τ’ άλλο, το απατηλό, δεν θες να το πλησιάσεις. Είναι εφήμερο κι αδιάλλακτο, κι αν για ανάγκη τ’ αποδεχτείς το ξέρεις πως κάποια μέρα θα το πληρώσεις ακριβά, θα το επιστρέψεις με τόκους, θα διακινδυνέψεις την υπόληψη, την αμεροληψία και την ουδετεροφιλία της εφημερίδας αλλά και του προσώπου σου. Γιατί πάντα βγαίνει κουρεμένος ο “φτωχός” αμνός, ενώ ο άλλος, ο στυγνός ψαλιδωτής, αυτός ποτέ. Αλλά πώς επιζείς ανάμεσα στους λύκους όταν έχεις ένα απέραντο ποίμνιο απλών ανθρώπων που περιμένουν να μην τους απογοητεύσεις… έστω κι αν η φτωχή μονέδα που κοστίζει αυτή η ταπεινή εφημερίδα δεν φτάνει ούτε για να θρέφεις τ’ όνειρο; Αλλά εσύ, σφίγγεις τα δόντια κι επιμένεις στην ΑΙΧΜΗ… Είναι κομμάτι απ’ τ’ όνειρό σου, ένα θαλερό μέλος της ύπαρξής σου, της οικογένειάς σου… της πολιτείας.

Είχα γνωρίσει έναν εκδότη στα Χανιά, εγκάρδιο φίλο του ξενοδόχου όπου πολλές φορές καταλύσαμε ευχαρίστως κι είχαμε χτίσει μια όμορφη φιλία πριν χρόνια πολλά. Η εφημερίδα του ήταν ότι πιο κοντινό μ’ αυτή της ΑΙΧΜΗΣ αν και για να πούμε την αλήθεια της έλειπε χρώμα, κάποιες περίσσιες σελίδες, ακόμα κι εκείνη η εμπλοκή τόσων αφιλόκερδων συνεργατών που συνήθως πλημμύριζαν τις σελίδες της Αιχμής. Πριν λίγα χρόνια και σε μια από τις τελευταίες μας επισκέψεις στο νησί πληροφορήθηκα πως η αγαπημένη εφημερίδα είχε βάλει σφραγίδα και τέλος! Η καλύτερη εφημερίδα της πόλης του Αλέξη Μινωτή κατέβασε τα ρολά μετά από πάνω από ένα αιώνα ενημέρωσης! Η σκέψη μου πέταξε στο Μεσολόγγι, στην ΑΙΧΜΗ, στους αναγνώστες... Αναλογίστηκα. Τι καλότυχοι που ‘μαστε. Και πως λίγοι στ’ αλήθεια το γνωρίζουμε. Γιατί πολλές φορές παραδέχεσαι την απώλεια από κάτι ανεκτίμητο μόνο όταν το έχεις χάσει για πάντα.

Επειδή είχαμε κάποια διαφορά στην ηλικία, κι όπως λένε πάντα: «κάτι ξέρει παραπάνω ο διάολος σαν γέρος παρά σαν διάολος», μια ορμήνια ή μια γνώμη ποτέ δεν χάνεται, αν αναβλύζει απ’ την εκτίμηση και την εμπιστοσύνη σε κάποιον. Κι επειδή ο Σωκράτης εκτός της εφημερίδας έχει και τις “ελιές” του, κάποιες φορές χρειάστηκε η χρήση μιας πιο σχετικής παραβολής.

- Πρόσεχε το δάκο. Τον είχα προειδοποιήσει μερικές φορές δειλά.

Είναι το έντομο δίπτερο και μικροσκοπικό αλλά το νύγμα του είναι ό,τι πιο βλαβερό για τον λιόκαρπο. Είναι η κεντιά του σαν εκείνων των παράσιτων που πεταρίζουν γύρω απ’ την ορθότητα του λόγου, και προσπαθούν να διαφθείρουν την αλήθεια της πληροφόρησης που ‘ναι δικαίωμα αναμφισβήτητο κάθε ελεύθερου ανθρώπου. Πόσο μάλλον αν είσαι πολίτης της Ιερής Πόλης του Μεσολογγίου.

- Ο δάκος που διανοείσαι, το ξέρω, μπορεί να βλάψει εμένα κι έχω σκεφτεί πολλές φορές να τα παρατήσω, όμως ποτέ δεν θ’ αφήσω να προσβάλλει την εφημερίδα. Γιατί δεν είναι μόνο δικιά μου, της οικογένειας ή της πόλης. Είναι φόρος τιμής στο δήμο ολάκερο αλλά και στο νομό μας. Στην υπηρεσία της δημοσιογραφίας. Κι αν υπήρξαν και υπάρχουνε αιχμές και άδικες επιθέσεις από ορισμένους που εκπροσωπούν το αρνητικό πολιτικό σύστημα, εμφανίζονται απ’ την άλλη πραγματικοί πολιτευτές, ατόφιοι άνθρωποι, μεγάθυμοι πολίτες, που προάγουν την “πολιτική” και τη δημοκρατία όπως ο Μάκος Νεστοράτος. Ένας άνθρωπος που ένωνε τις καλλιτεχνικές ευαισθησίες του με την πολιτική και διατέλεσε δήμαρχος Οινιαδών για οκτώ χρόνια. Άφησε τα χνάρια του σε τούτη την περιοχή αλλά και στην εφημερίδα. Γι’ αυτούς κρατάω μετερίζι και κάθε μέρα προσπαθώ να γίνει η ΑΙΧΜΗ καλύτερη, ανανεωμένη, δημοκρατική. Για τον Κώστα Χονδρό που αγνίζει τη φιλία και τη συνεργασία μας εδώ και είκοσι τρία χρόνια, για τη Μάγδα Βελτσίστα που προσφέρθηκε μ’ όλη την αιτωλική επίνοιά της, για το Χρήστο Βλαχογιάννη, που όπως και με τις νότες του, καιροφυλακτεί, να μας προστατεύσει από τα πιο ανεπαίσθητα ορθογραφικά ή συντακτικά λάθη του τυπογραφικού μας δαίμονα.

- Όμως η πολιτική σ’ έχει πικράνει. Το βλέπω στα λόγια σου. Φαίνεται πως ο ρομαντισμός δεν συνάδει με την ακαμψία της πολιτικής αποικίας.

- Όντας ρομαντική η ΑΙΧΜΗ, προέβαλλε στην αρχή κάθε πρώτο πολίτη αυτού του τόπου, ελπίζοντας και πιστεύοντας ότι θα κάνουν πράξη την ανάπτυξη της πόλης και του ευρύτερου χώρου.

 - Κι ύστερα;

 - Στη συνέχεια βάσει των αποτελεσμάτων και των πεπραγμένων τους γινόταν πολύ αιχμηρή και ενοχλούσε.

- «Η δημοσιογραφία είναι τόπος πολιτικής πάλης... Αναπόφευκτα». -Όπως όμορφα διατύπωσε η Judith Butler. Τι κρίμα να σου κηρύξουν πόλεμο οι ίδιοι που την έχουνε ανάγκη.

- Δέχθηκε η εφημερίδα μήνυση από δήμαρχο, κι από νυν βουλευτή απειλές δίχως αιτία. Κι όλα αυτά γιατί προσπαθεί να παραμείνει αδέσμευτη και θέλουν να την ψαλιδίσουν.

- «Αν είχε ασκηθεί λογοκρισία στην αρχαία Ρώμη δεν θα είχαμε σήμερα ούτε τον Οράτιο, ούτε το Γιουβενάλη, ούτε τα φιλοσοφικά συγγράμματα του Κικέρωνα»...

- Μ’ αρέσει η τοποθέτηση.

- Δεν είναι δική μου αλλά του Voltaire!

Μπορεί πολλοί να θεωρούν την δημοσιογραφία μια όμορφη απασχόληση, μια οκνηρή ευαρέσκεια, μια τέρψη ασώματη, πνευματική. Ένας λεπτουργικός κομπασμός που ηλεκτρίζει και ανατροφοδοτεί εγωισμούς. Που θρέφει ματαιοδοξίες… Όμως είναι τόσο αδιάλλακτη η συναλλαγή της, έχει τόση σκληρότητα τ’ απόσταγμα της, τόση ειλικρίνεια σταλάζει η συνεπαγωγή της. «Είν’ ένας λαός που μιλάει στον εαυτό του», κι ένα γυμνό κορμί που αντέχει σ’ όλες τις κακουχίες.

Ώρες ατελείωτες στα τυπογραφεία, ξενύχτια πάνω στο χαρτί για να βγει σωστή η εκτύπωση, ρεπορτάζ σε κάθε χωριό, σε κάθε πόλη του δήμου. Στην ΑΙΧΜΗ ο εκδότης όταν χρειαζόταν γινόταν διανομέας κι έτρεχε την εφημερίδα από σπίτι σε σπίτι. Πικρές στενοχώριες, ατέλειωτο άγχος, κι ανάμεσα κάποιες στιγμές ελπιδοφόρες και μικρές ανέλπιστες χαρές. Κάποιες βραβεύσεις από συλλόγους, φορείς και διακρίσεις. Ένα τηλεφώνημα από καθηγητή του τμήματος ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών για να δηλώσουν την έκπληξή του για την ποιότητα μιας τέτοιας μικρής εφημερίδας. Ανασασμός για να συνεχιστεί η προσπάθεια με τον ίδιο ζήλο με την ίδια αφοσίωση. Μια διαρκής προσπάθεια στήριξης αυτής της πόλης που επιβιώνει ανάμεσα απ’ τ’ αλίπεδα και τη λαγκούνα, μια διαχρονική πάλη για την ανάδειξη των ζητημάτων της. Μ’ ένα δόγμα πάντοτε στο μυαλό: «Να διασωθεί ο καλώς νοούμενος «Μεσολογγιτισμός»!

Εγώ θα ‘θελα να το ολοκληρώσω. Να του αποδώσω μαζικό χαρακτήρα, να το διευρύνω. Γιατί κάθε -ισμός είναι οικουμενισμός. Γιατί το μέγεθος της είδησης δεν μετριέται με τον αριθμό των σελίδων ή την περιοδικότητα της έκδοσης μιας εφημερίδας. Ούτε με την ευρύτητα της πόλης ή του κράτους. Ή με την δύναμη των "τραστ" που κρύβουν πίσω τους οι πιο φημισμένοι τίτλοι. Μετριέται με την ισχύ του λόγου και την ΑΙΧΜΗ της λέξης. Με την ελευθερία της έκφρασης. Με την αμερόληπτη μετάδοση των γεγονότων και το σεβασμό που θρέφει αυτή στη γνώμη των πολιτών της. Κι αποζητάει ανεπίβουλα την στήριξή τους! Γι’ αυτό ας μην αφήσουμε ποτέ να μας παρατήσουνε γυμνούς απειλώντας την ανεξαρτησία του τοπικού Τύπου για δυο πινάκια “παραταξιακής” φακής. Η ελευθερία της ειδησεογραφίας είναι ολονών. Κι έτσι πρέπει να παραμείνει ο Λόγος! ΑΔΕΣΜΕΥΤΟΣ, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ, ΑΙΧΜΗΡΟΣ.

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

 

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 04/10/2018

Επιμέλεια: Rodi de Fuca

Έτος 1586! Δεκαπέντε χρόνια µετά τη µεγάλη ναυµαχία των Curzolari που εκθείασε σ’ όλο τον κόσµο τον Ισπανό πρίγκιπα και µέγα στρατηλάτη της εκστρατείας κατά των Οθωµανών.

Στην πόρτα του µοναστηριού της Nuestra Senora de Gracia, στο Madrigal, ένα “νεαρό κορίτσι” –ούτε δεκαπέντε χρόνων– χτυπούσε την βαριά εξώπορτα να της ανοίξουν. Μέσα απ’ τα ψηλοτείχια της µονής ένα τσούρµο από καλογριές τρέχουν να συντρέξουν την άγνωστη οδοιπόρο. Η σκούρα σιλουέτα, τυλιγµένη µε ένα µανδύα προσκυνητή παρακαλεί µε κλάµατα να την δεχτεί η µοναχή Dona Ana de Austria y Mendoza.

- Έρχοµαι από πολύ µακριά. Απ’ το Χερέζ, εκεί στη Γρανάδα. Πρέπει να δω οπωσδήποτε την αδελφή Άννα.

 - Δεν ήρθα µόνη µου, ο ντον Χουάν ντε Μεντόζα µε συντροφεύει. Όµως είναι ανάγκη να δω την Άννα! Μόνο σ ’αυτή θα πω το µυστικό µου.

Η Ana de Austria y Mendoza, κόρη του πρίγκιπα Juan de Austria παραµόνευε πίσω απ’ τις βαριές κουρτίνες του σαλονιού. Είχε περάσει πολλά για να εµπιστευτεί τώρα ένα βυζανιάρικο που ήρθε απ’ το υπερπέραν να αναταράξει την ηρεµία της, Σίγουρα είχε εφεύρει το όνοµα αυτουνού που την συνόδευε για να την σχετίσει µε την ένδοξη οικογένεια των Μεντόζα. Έκλεισε τα µάτια, ανασήκωσε τα ιµάτιά της κι αποσύρθηκε στα ιδιαίτερά της δίχως να αναγνωρίσει τον χαµένο της αδελφό κάτω απ’ τον κοριτσίστικο µανδύα.

Η νεαρή σιλουέτα µε δάκρυα στα µάτια έκλεισε πίσω της τη βαριά εξώπορτα και κατηφόρισε ως τη πλατεία του Madrigal de las Altas Torres. Ο γηραιός κύριος µε τα άσπρα µαλλιά και την ασήκωτη κάπα στους ώµους, έτρεξε να την παρηγορήσει.

 - Μίλα!

 - Είναι µάταιο θείε Χουάν. Δεν θέλει να µε δεχτεί... Ξέσπασε το νεαρό αγόρι ξεσκεπάζοντας το πρόσωπο του κι αφήνοντας να φανεί το ελάχιστο χνούδι που κάλυπτε τα µαγουλά του.

 - Λυπάµαι Φραγκίσκο! Λυπάµαι πολύ, απάντησε µε δάκρυα στα µάτια ο γέρος στο νέο αγόρι. Πέταξε από πάνω σου αυτόν τον άβολο µανδύα και παίρνουµε το δρόµο του γυρισµού. Κανένας πια δεν θυµάται το γιο του Don Juan de Austria!

Ο ήρωας της δοξασµένης ναυµαχίας των Curzolari (Εχινάδων Νήσων) Juan de Austria στα είκοσιδυό του είχε “ξελογιάσει” την Μαρία ντε Μεντόζα µια ντελικάτη αριστοκράτισσα -Ισπανίδα- γόνος της σηµαντικής οικογένειας του καρδινάλιου Μεντόζα. Με τη Μαρία απέκτησε µια κόρη κι ένα γιο. Η κόρη του, Άννα, γεννήθηκε το 1569 στο σπίτι της φηµισµένης µονόφθαλµης Πριγκίπισσας του Έµπολι, που ‘ταν κι αυτή µια Μεντόζα, και που έγινε πασίγνωστη από το µυθιστόρηµα της Almudena de Arteaga και ακόµα περισσότερο από την κινηµατογραφική ταινία του Terence Young µε πρωταγωνίστρια την Olivia de Havilland. Την µικρή Άννα γαλούχησε η ίδια η παραµάνα που είχε µεγαλώσει και τον Χουάν, η dona Magdalena de Ulloa. Σε µικρή ηλικία την έστειλαν στο µοναστήρι του Μαδριγάλ. Εκεί αναµείχτηκε στο φηµισµένο “σκάνδαλο του ζαχαροπλάστη” και γι’ αυτό το λόγο παρέµεινε έγκλειστη για τρία χρόνια πριν της δοθεί χάρη από τον γιο του Φιλίππου και πάρει τη θέση της πρεσβύτιδας. Εγκατάλειψε εκείνο το µοναστήρι αφήνοντας δωρεά 55 τόνους σιτηρά το χρόνο για να µοιράζονται στους φτωχούς κάθε άνοιξη και πήρε θέση στο µοναστήρι της Santa Gracia de las Huelgas, στο Μπούργκος, σαν Ηγουµένη. Εκεί πέθανε το 1629. Σ’ αυτό το ίδιο µοναστήρι είχε αφήσει την τελευταία της πνοή -σε τρυφερή ηλικία- µια άλλη κόρη του Χουάν λεγόµενη Juana, από ένα εφήµερο δεσµό του µε µια άγνωστη παλατιανή. Η Άννα είναι το µόνο παιδί του Αυστριακού που αναγνωρίστηκε από τα ανάκτορα µετά το θάνατο του, σαν µέλος της βασιλικής οικογένειας.

Από την Μαρία ντε Μεντόζα είχε αποκτήσει το δεύτερο παιδί, ένα αγόρι που ονόµασαν Φραγκίσκο, όταν η νεαρή ερωµένη ακολούθησε τον πρίγκιπα στη Γρανάδα. Από κει και πέρα χάθηκαν τα ίχνη του παιδιού που αναθράφηκε στο Xerez de Marquesado στους πρόποδες της Alpujara στη Γρανάδα κι είχαν απαγάγει Moriscos -Σαρακηνοί- σε παιδική ηλικία. Ο µύθος µε τον οποίο αρχίσαµε για την πιθανή παρουσία του στο µοναστήρι του Μάδριγαλ ψάχνοντας την αδελφή του δεν επαληθεύτηκε ποτέ.

Πριν ακόµα από τη σχέση του µε την “γαλαζοαίµατη” Μαρία είχε σαγηνέψει ο έφηβος Αυστριακός την παιδική του φίλη Αυγουστίνα ντε Ρόµπλες, γειτονοπούλα στο σπίτι της Άννας Μεδίνα, όπου είχε µεγαλώσει ο Χουάν. Απ’ αυτή τη σχέση είχε γεννηθεί ο πρώτος του γιος που επέζησε για ελάχιστο χρόνο.

Μια από τις πιο φηµισµένες ερωµένες του Χουάν ήταν η προκλητική Άννα ντε Τολέδο, κόρη του αντιβασιλέα της Σικελίας Garcia Alvarez de Toledo και σύζυγος του µαρκησίου και κυβερνήτη της Νάπολης, Gonzalo Gomez de Avila. Στην ίδια Ναπολιτάνικη περίοδο από το 72 έως το 76 γεννήθηκε από την ευνοούµενή του, Ζηνοβία Σαρατόσιο, ο µικρός Ιερώνυµος για τον οποίο γνωρίζουµε ελάχιστα µιας κι αυτός πέθανε επίσης πρόωρα. Πολλοί αγνοούν πως το πραγµατικό όνοµα του πρίγκιπα ήταν Ιερώνυµος και µε το ίδιο βάφτισαν το µωρό της Ζηνοβίας.

Υπήρξε κι άλλο “εξώγαµο” γνωστό από την εφηβεία του Juan de Austria που η ύπαρξή του και ή ιστορία του είναι τουλάχιστον περίεργες. Δεν είµαι γνώστης του ονόµατος της µητέρας αυτή τη φορά και το µόνο που ανακάλυψα ήταν το όνοµα του νεαρού που ονόµασαν Πύραµο η Κονράδο. Ο Χουάν έστειλε κρυφά τον νεαρό στη Γαλλία σε δικούς του ανθρώπους για να σπουδάσει. Μετά τον θάνατο του πατέρα του ο Πύραµος παράτησε τις σπουδές και κατέληξε στα καταγώγια ξοδεύοντας όσα του είχε αφήσει κληρονοµιά ο Χουάν, µπλέκοντας σε καυγάδες και σε µεθύσια. Στο τέλος κατέληξε στις φυλακή ξεχασµένος απ’ όλους. Όταν ο θείος του Alejandro Farnesio άρχισε να εξερευνάει την τύχη και την κατάληξη καθενός από τους νόθους του Αυστριακού για λογαριασµό του αυτοκράτορα Φιλίππου Ε’ και αδελφού του πατέρα τους -που υποτίθεται αγνοούσε την ύπαρξή τους- ανακάλυψε τον δύστυχο Πύραµο στα κάτεργα της Βουργουνδίας. Ο αυτοκράτορας έστειλε να πληρώσουν την ελευθερία του και τον έστειλε να στρατολογηθεί στα tercios της Φλάνδρας. Μετά από κάποιο καιρό µεσολάβησε για να του δώσουν βαθµό αξιωµατικού και του παρεχώρησε πάγιο µισθό 50 χρυσών σκούδων το µήνα. Για την περαιτέρω τύχη του Πυράµου δεν υπάρχουν άλλες πληροφορίες… Όµως βαδίζουµε στα χνάρια µιας ακόµη πιο περίεργης ιστορίας που µιλά για την πραγµατική ίσως ταυτότητα του µικρού Πυράµου. Η υποτιθέµενη µητέρα του Χουάν, Μπάρµπαρα Μπλοντµπεργκ που δωροδοκήθηκε από το παλάτι του Καρόλου για να µην ξεσκεπαστεί η αληθινή ερωµένη του αυτοκράτορα που υποτίθεται ήταν πριγκίπισσα από µεγάλη κούνια, παντρεύτηκε λίγο καιρό µετά την γέννηση του Χουάν µε τον παιδαγωγό του πρίγκιπα κι αργότερα κοµισάριο στα Tercios του αυτοκράτορα, Jerοnimo Piramo Kegell! Λέγεται λοιπόν πως αυτός ο Πύραµος που άλλοι θέτουν σαν γιο του Χουάν ήταν στην πραγµατικότητα γιος της Μπάρµπαρα και του Ιερώνυµου Kέγκελ. Όµως αν ήταν έτσι και γνωρίζοντας ο Φίλιππος την πραγµατικότητα σχετικά µε τη µητρότητα του Χουάν για ποιο λόγο θα ασχολούνταν µε τέτοιο ζήλο για έναν άγνωστο. Μήπως ο νεαρός Πύραµος όντως ήταν γιος του Αυστριακού και παραδόθηκε στη Μπάρµπαρα να τον µεγαλώσει; Εξάλλου η χρονική εξέλιξη των γεγονότων δεν συντρέχει µιας και η ανακάλυψη και το ενδιαφέρον του Φιλίππου για τον νεαρό υπήρξε αρκετά µετά τον θάνατο του Χουάν. Άλλες πληροφορίες που αναφέρουν πως ο εν λόγω Πύραµος υπηρέτησε σαν coronel στη Φλαµανδίa και νυµφεύθηκε τη Μαρία ντε Αλgόrα, µαρκησία του Σαν Μάρτιν πριν το θάνατο του Χουάν το 1578 (ανάλογα µε µαρτυρίες πως εθεάθησαν στο Σανταντέρ το 1577) είναι αντίθετες µε την ασυλία του Φιλίππου στο πρόσωπό του αρκετά χρόνια µετά το 1578! Όπως και να ‘χει, η ιστορία του Conrado o Piramo είναι µια άλλη αλλά ενδιαφέρουσα περιπέτεια!

ΛΕΖΑΝΤΕΣ:

Πάνω δεξιά: Χρονικό της Ναυμαχίας των Εχινάδων (Curzolari) του 1576. Είναι από τα λιγοστά ιταλικά χρονικά που δημοσιεύουν ξεκάθαρα την τοποθεσία της Ναυμαχίας.

Αριστερά: Η αρχή της "ορίτζιναλ" λίστας των γαλερών που πήραν μέρος στη Ναυμαχία. Ξεχωρίζει στον τίτλο το όνομα των CURZOLARI!

Κάτω δεξιά: Ένας από τους λανθασμένους χάρτες που έδωσαν αφορμή για την ονομασία της Ναυμαχίας. Φαίνεται ξεκάθαρα η παντελής έλλειψη των ακτών από το Αντίρριο έως τις εκβολές του Αχελώου και η αναδίπλωση της Πάτρας προς το Νότο. Αυτές οι λανθασμένες τοποθετήσεις των Πορτολάνων σημάδεψαν την αληθινή ιστορία.

 

Ο πρίγκιπας Juan de Austria, είχε αναχωρήσει οδικώς από τη Μαδρίτη για τη Βαρκελώνη όπου τον περίµενε η ναυαρχίδα “La Real” στις 6 Ιουνίου του 1571. Στη πρωτεύουσα της Καταλονίας κι αφού συναντήθηκε µε τους πιο στενούς του συνεργάτες σαλπάρισε για τη Γένοβα όπου έφτασε ύστερα από δυο εβδοµάδες, στις 26 Ιουνίου. Η προετοιµασία στη Γένοβα και τη γειτονική Λα Σπέτζια κράτησε µέχρι τις 2 Αυγούστου. Ύστερα έβαλαν πλώρη για τη Νάπολη.

Ξηµέρωνε η ενάτη Αυγούστου και η πρωτεύουσα της “Ιταλικής” Αραγονίας δέχτηκε µε πανηγυρισµούς τον πρίγκιπα της Καστίλης, µε επικεφαλής τον καρδινάλιο Γκρανβέλα. Ο “ζηλωτής” κληρικός πριν αναχωρήσει η “αρµάδα” παρέδωσε στον νεαρότατο ναύαρχο της αρµάδας τον θυρεό της συµµαχίας. Έτσι στις 20 του µήνα έβαλε πλώρη για τη Μεσσήνη, τον τελευταίο σταθµό πριν την άφιξη στα Ελληνικά ύδατα, εκεί που τον περίµενε ο θρίαµβος και η δόξα, στις Εχινάδες νήσους.

Απ’ αυτή την παράνοµη ένωση µε την αριστοκράτισσα από το Σορρέντο γεννήθηκε η κόρη του Juan de Austria, Χουάνα, το Φλεβάρη του 1573. Καθ’ όλη την περίοδο της εγκυµοσύνης είχε παραµείνει η όµορφη Ντιάνα αποµονωµένη στο µοναστήρι της Σάντα Κλάρας στη Νάπολη όπου γεννήθηκε η Χουάνα. Το µωρό παραδόθηκε στη θεία του Χουάν, την Μαργαρίτα της Αυστρίας και δούκισσα της Πάρµας για να το αναθρέψει βασιλικά. Σε τρυφερή ηλικία αφιερώθηκε η µικρή Χουάνα στο µοναστήρι της Σάντα Κλάρα της Νάπολης και πια σε προχωρηµένη ηλικία για την εποχή, παντρεύτηκε τον Σικελό πρίγκιπα της Butera και κόντη του Mazzarino, Φραγκίσκο Μπρανσιφόρτε. Από αυτή την κόρη ο Χουάν απέκτησε µια εγγονή, την Μαργαρίτα που παντρεύτηκε τον Federico Colonna, τρίτο πρίγκιπα του Pagliano, αντιβασιλέα της Καταλονίας και της Βαλένθιας, που πέθανε στην Taragona το 1641 υπερασπίζοντας την πόλη κατά τον δεύτερο χρόνο της εξέγερσης των θεριστών στην Καταλονία. (Guerra dels Segadors). O Φεντερίκος ήταν δισέγγονος του πιο εµπίστου φίλου του Αυστριακού, Μαρκαντώνιο Κολόννα, τρίτου δούκα και πρώτου πρίγκιπα του Παλιάνο στη περιοχή του Λάτσιο, και ήρωα της ναυµαχίας των Εχινάδων. Η πριγκιπική προέλευση του Μαρκαντώνιο, η διαφορά ηλικίας, και η φιλία του µε τον Φίλιππο, µαζί µε την “αδυναµία” του Πάπα Πιο στο πρόσωπο του Αυστριακού είχαν γίνει µοχλός στην επικείµενη φιλία των δυο αριστοκρατών. Ο ίδιος ο Μαρκαντώνιο µε τον επίσκοπο Odescalco είχαν καταφέρει τον νόθο πρίγκιπα να δεχτεί την αρχηγία της αποστολής της Ιεράς συµµαχίας στην πάλη κατά των Τούρκων.

Αν προσθέσουµε ακόµη πως χάρη στην επέµβαση του Μαρκαντώνιο -στη συµπλοκή της Ισπανικής ναυαρχίδας, La Real, απέναντι στη “Σουλτάνα” του Αλή Πασσά και η µετέπειτα εµβόλιση της- θα έκλιναν τη ζυγαριά υπερ των συµµάχων. Από αυτό και µόνο το γεγονός µπορούµε να συµπεράνουµε την απόλυτη συνεργία των δυο φίλων στην τελική νίκη.

 

Η εφήµερη ζωή της πιο δοξασµένης ναυαρχίδας της ναυµαχίας των Εχινάδων

Ο Πάπας Πιο Ε’ ήταν πεπεισµένος πως ο Χουάν ο Αυστριακός, µελα δελφός του αυτοκράτορα της Ισπανίας Φιλίππου Β’ ήταν απεσταλµένος του Θεού και ο εκλεκτός για να οδηγήσει στην νίκη τους χριστιανούς συµµάχους κατά την µεγάλη ναυµαχία των CURZOLARI (Εχινάδων Νήσων). Όπως φηµολογείται στις τελευταίες λιτανείες στη Ρώµης επαναλάµβανε κοπιωδώς, “...και θα ‘ρθει ένας άνδρας σταλµένος απ’ τον Θεό ονόµατι Χουάν να µας οδηγήσει...”

Το προµήνυµα του Πάπα, η ανάγκη συµµαχίας και η απαίτηση του πιο ισχυρού βασιλιά της εποχής για την αρχηγία της επιχείρησης στη Μεσόγειο κατά των Οθωµανών, έφερε τον νεαρότατο Χουάν, µόλις 26 χρονών (για άλλους, εικοσιτετράχρονος), επικεφαλής της έως τότε -σ’ όλη την Οικουµένη- µεγαλύτερης ναυτικής εκστρατείας. Η συµµαχία Βενετών, Παπιστών και Ισπανών µε την ελάχιστη υποστήριξη άλλων ελεύθερων εθνών της εποχής υπογράφτηκε την εικοστή τετάρτη Μαΐου του 1571.

Τελικά ορισµένες γαλέρες ούτε καν έφτασαν στην ώρα τους ή χάθηκαν πρόωρα αλλά οι “φάντηδες” ξεπέρασαν κατά πολύ τις 50 χιλιάδες κι αυτό χάρη στην τεράστια αλλά και σιωπηµένη συµµετοχή των ελεύθερων Ελλήνων µαχητών, που συµπαραστάθηκαν µε πάνω από δέκα χιλιάδες στρατιώτες και κωπηλάτες και δεκάδες γαλέρες συντεταγµένες κυρίως στις βενετσιάνικες γραµµές. Τα Ιόνια Νησιά και η Κρήτη ήταν οι κυριότεροι προµηθευτές των Ελλήνων ηρώων της ναυµαχίας των Curzolari. Δυστυχώς εκείνη την εποχή η περιοχή µας ήταν ακραία τουρκοκρατούµενη µε καίρια σηµεία το Αντελικό και τη ΝΑΥΠΑΚΤΟ. Αυτή η τελευταία, η δοξασµένη LΕPANTO, εκείνη ακριβώς τη στιγµή, ήταν ο ΝΑΥΣΤΑΘΜΟΣ της περιοχής για τους ιµπεριαλιστές Οθωµανούς. Τέτοια κλεµµένη δόξα ποιος την ορέγεται;

Η είδηση για την οδυνηρή πτώση της Αµµοχώστου και ο σφαγιασµός χιλιάδων υπερασπιστών αφήνιασε πιο πολύ τη δίψα για εκδίκηση των συµµάχων. Η κατάσταση ήταν πια ανυπόφορη. Είχε φτάσει η στιγµή της µεγάλης δόξας των CURZOLARI!

Στις 15 Σεπτεµβρίου ο στόλος αφήνει τελικά την Μεσσήνη και πλέει προς τα ελληνικά ύδατα. Πριν το τέλος του µήνα πλησιάζουν την Ηγουµενίτσα αφού άφησαν την Κέρκυρα όπου είχαν κατάπλευσει για εφοδιασµό και πληροφορίες. Φαίνεται πως την ίδια στιγµή στη Ναύπακτο είχε συγκεντρωθεί ο τουρκικός στόλος µε επικεφαλής τον Αλή Πασσά και τον Ουλούτς Αλή µε πάνω από διακόσιες γαλέρες… Στις 28 του ίδιου µήνα αναµετριούνται µε το βλέµµα οι δυο στόλοι από µακριά στα νερά του Ιονίου δίχως να έρθουν σε σύγκρουση. Η αναµονή είναι ο καλύτερος σύµβουλος. Ορισµένοι προτείνουν να αποχωρήσουν δίχως µάχη, διστάζουν, αµφιβάλουν.

Ξηµέρωνε η εβδόµη Οκτωβρίου κι είχαν αντικρύσει από µακριά τα πανιά απ’ τις τουρκικές γαλεάτσες. Ο πιο νεαρός αλλά και πιο ανδρείος στρατηλάτης της εποχής, ο πρίγκιπας Juan de Austria πάνω στο κατάστρωµα της ναυαρχίδας που ‘χε πλέον πλευρίσει το νησί της Οξιάς των Εχινάδων νήσων τους προστάζει.

«Κύριοι, δεν είναι ώρα για αµφιβολίες και συζητήσεις, είναι η ώρα για µάχη».

Η περήφανη γαλέρα La Real, µε τον Χουάν στο γκουβέρνο, και την ανεκτίµητη βοήθεια του Marcantonio Colonna στα δεξιά του ρίχτηκε καταπάνω στην τουρκική ναυαρχίδα του Αλή Πασσά σαν γεράκι…

Το 1568 δόθηκε η εντολή από τον Φίλιππο Β’ στα ναυπηγεία της Βαρκελώνης -τα φηµισµένα “Atarazanas”- να ναυπηγήσουν την πιο λαµπρή και καλλωπισµένη ναυαρχίδα της “Armada”.

Αξίζει να γίνει αναφορά στην µυθολογική διακόσµηση της ναυαρχίδας βαµµένη σε πορφυρό, άσπρο, και χρυσαφένιο, και όπου ξεχωρίζει πάνω από οτιδήποτε άλλο στοιχείο η αλληγορική σχέση -που θέλησε επίµονα να επισηµάνει ο Ισπανός αυτοκράτορας- των Ίβηρων µε τον ελληνικό πολιτισµό. Πάντοτε, παρότι φανατικός καθολικός, είχε αναφερθεί µε σεβασµό στην ειδωλολατρική Ελλάδα. Στον παγανισµό. Οι ξυλογραφίες, πίνακες, αγάλµατα και αναπαραστάσεις στις µάσκες και την πρύµη του ναυπηγήµατος άρχιζαν από την αργοναυτική εκστρατεία, αναπαριστάναν τους κήπους των εσπερίδων, εξυµνούσαν τους άθλους του Ηρακλή, -από τον οποίο καυχιόταν ότι καταγόταν ο ψευδευλαβής Αψβούργος αυτοκράτορας-, εξυµνούσαν τον Αλέξανδρο απέναντι στους Πέρσες, ή ανύψωναν τον ταπεινό Άργο του Φρίξου σαν τον πιο αξεπέραστο ναυπηγό των αιώνων. Στο χρονικό της κατασκευής αναφέρει ο Mar-Lara κι άλλες ελληνικές παρουσίες όπως τα αγάλµατα του Προµηθέα, του Οδυσσέα και της Παλλάδας Αθηνάς, και τους πίνακες και αναπαριστούσαν τον δράκοντα που φύλαγε το χρυσόµαλλο δέρας, ή τα ταυροκαθάψια του Ιάσωνα. Συµπληρωνόταν η διακόσµηση µε σκηνές από τη Ρωµαϊκή εποχή και εικόνες που παρουσίαζαν τον Αυστριακό µε τη Θεά Θέτιδα, ή τον χρονοτόπο Άλλες εξυµνούσαν τη φύση και τα πλάσµατά της. Παρ’ όλες τις επιθυµίες των δηµιουργών να ονοµάσουν τη ναυαρχίδα ως η ΝΕΑ ΑΡΓΩ τελικά επικράτησε η εθνική ανάγκη και ονοµάσθηκε, LA REAL (Η Βασιλική).

Έχουµε αναφερθεί στο παρελθόν και θα επανέλθουµε ξανά, όπως κάθε 7 του Οκτώβρη, στην µέρα της ναυµαχίας και στις συνέπειές της, όπως και στη τύχη απ’ τις αµέτρητες ελληνικές γαλέρες και τους ένδοξους καπετάνιους των, αλλά η αναφορά µας εδώ για την άδοξη τύχη της ανυπέρβλητης ναυαρχίδας.

Βαριά πληγωµένη από τον εµβολισµό στη “Σουλτάνα”, η Ρεάλ, µόλις που µπόρεσε να επιπλεύσει µέχρι τον Πεταλά, να φτιαχτεί και να καλλωπισθεί όπως όπως, και να καταλήξει ύστερα από µήνες στη Μεσσήνη για να αναπαυθεί για πάντα. Τόσο πληγµένη ήταν που ο γιορτασµός για τη νίκη έγινε στη γαλέρα του Ντόρια κι όχι στο κατασπαραγµένο κατάστρωµά της. Από τότε κανένας πια δεν ξανάµαθε για τη τύχη της αν και το πιθανότερο θα ‘ταν να σαπίσει πεταµένη σε κάποιο άγνωστο µουράγιο της αραγωνικής Ιταλίας. Μένει µονάχα να µας τη θυµίζει η σύγχρονη “αδελφή” της, στηµένη αγέρωχα στο εσωτερικό των ναυπηγείων που κατασκεύασαν την αυθεντική, και τώρα φιλοξενούν το ναυτικό µουσείο της Βαρκελώνης!

 

Η φθαρτότητα της δόξας

28 Σεπτεµβρίου 1578. Ναµούρ Φλαµανδία. Ο Χουάν ο Αυστριακός στα 33 του σαν τον µέγα Αλέξανδρο χαροπαλεύει χτυπηµένος από τον τύφο και τη θέρµη. Του µένουν µόνο λίγες µέρες άχαρης ζωής. Απογοητευµένος µε την τύχη που του φύλαγε το πεπρωµένο, κουρασµένος από την πολυτάραχη ζωή του, εγκαταλειµµένος από τον ίδιο τον αδελφό του τον αυτοκράτορα που φοβόταν και ζήλευε τη δόξα του νεαρού στρατηλάτη υπαγορεύει τις τελευταίες του επιθυµίες.

“Κύριε µου, κι αγαπηµένε µου αδερφέ! Μόνο σου ζητώ να µε κηδέψεις δίπλα στα αγαπηµένα κόκκαλα του πατέρα μας. Να προστατέψεις τη γλυκιά μάνα μου Μπάρμπαρα και να συμμαζέψεις τους πιστούς μου υπηρέτες. Και σαν τελευταία επιθυμία θέλω να με διαδεχθεί στις δόξες και στις αποτυχίες ο ανεκτίμητος εξάδελφός μας Αλέξανδρος Φαρνέζιος. Τίποτε άλλο!”

Ούτε μια κουβέντα για τα παιδιά του, ούτε μια κουβέντα για τις ερωμένες και τις αγαπητικές. Ο αυτοκράτορας συμμάζεψε τη Βαυαρή από τη Ρατισβόνη αν κι από καιρό ήξερε -γιατί ο ίδιος ο κύρης του Κάρολος του το ‘χε ξομολογηθεί πριν να πεθάνει -πως ο “νόθος” δεν ήταν της μπαλαρίνας Barbara Blomberg αλλά μιας έγκριτης αριστοκράτισσας που δεν μπορούσε να λασπωθεί ποτέ το όνομά της. Πρόσεξε και τους πιστούς υπηρέτες του Χουάν, κι επειδή το νεκρό σώμα του μηλαδερφιού του λιβανιζόταν στη Φλαμανδική Ναμούρ έστειλε τον πιστό του Γκάμπριελ Νίνιο -ένα χρόνο αργότερα- να το μεταφέρει διασχίζοντας την εχθρική Γαλλία μέχρι την πρωτεύουσα της Καστίλης για να το εναποθέσει δίπλα στα λείψανα του δοξασμένου Καρόλου. Η κομιτίβα των Ισπανών έφτασε στο Ναμούρ με κάπου εκατό μέλη για να εκθάψει και να μεταφέρει τη σορό του πρίγκιπα μέσα από τα εχθρικά εδάφη της Γαλλίας μέχρι το “monasterio de Parraces”. Πριν πάρουν το δρόμο του γυρισμού και για να μην ανακαλυφθεί τι ακριβώς μετέφερε η πομπή, τεμάχισαν το λείψανο του πρίγκιπα, -αλλού τα πόδια, τα χέρια, το κεφάλι, ο κορμός-, άδειασαν τα εντόσθια και τα ‘θαψαν στο Ναμούρ, ξεχώρισαν τον εγκέφαλο σε ξεχωριστή φιάλη, και τα μοίρασαν όλα σε δερμάτινα δισάκια κρεμασμένα στα καπούλια των αλόγων. Όταν κατάφεραν να φτάσουν απαρατήρητοι στο μοναστήρι, αποκατέστησαν το σώμα συνδέοντας τα κομμένα μέλη με λεπτό σύρμα -ένα ένα- το σαβάνωσαν και το έντυσαν με λεπτά μεταξένια ενδύματα. Το όρθωσαν με τη βοήθεια ενός μπαστουνιού και υποστηρίζοντάς το μεταξύ των πιο εύσωμων φρουρών, το ‘φέραν μπροστά στον αυτοκράτορα. Εκείνος φίλησε το ορθό σκήνωμα στα μάγουλα και δυο δάκρυα κύλησαν από τα βλέφαρά του. Θλίψη ή μετάνοια; Κανείς δεν το γνωρίζει. Πολλοί υποστηρίζουν ακόμα και σήμερα πως ο φονικός τύφος που μας στέρησε τον ήρωα της ναυμαχίας των CURZOLARI στην πραγματικότητα ήταν γλυκό δηλητήριο φτιαγμένο από χέρι αδελφικό...

Η νεκροπομπή επίσημη και λυπητερή διάβηκε το κατώφλι στο μοναστήρι του San Lorenzo de Escorial όπου ενταφίασε το λείψανο του ήρωα της ναυμαχίας των Εχινάδων, πλάι - πλάι στα οστά του πατέρα του Καρόλου Α’, του πιο δοξασμένου αυτοκράτορα που επέδειξε στους αιώνες η Ιβηρική χερσόνησος.

Η ΑΙΧΜΗ υπόσχεται μια επόμενη αναλυτική έρευνα με όλους τους γνωστούς Έλληνες και συμμάχους που συμμετείχαν στην ένδοξη για την περιοχή μας ναυμαχία των Εχινάδων.

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 06/09/2018

 

 Γράφει ο
Rodi De Fuca

 

Το 138 της µ.ε. ο τότε Ρωµαίος αυτοκράτορας που µόλις είχε ανέβει στο θρόνο της Ρώµης, Αντωνίνος ο Ευσεβής έβαλε την πρώτη πέτρα στα θεµέλια µιας καινούργιας πόλης στα µεσογειακά παράλια του Λεβάντε, 25 χιλιόµετρα από την αρχαία Έδετα, πρωτεύουσα της ιβηρικής φυλής των Εδετάνων. Η πόλη πήρε το όνοµα Valentia. Σήµερα η κοµψή µεγαλούπολη Valencia, είναι η τρίτη σε πληθυσµό και µια από τις πιο εξελιγµένες και κοσµοπολίτικες πόλεις της Ισπανίας.

Ο 15ος αιώνας της µ.ε, θεωρήθηκε σαν ο χρυσός αιώνας της πόλης. Ένας από τους κύριους λόγους είναι η τοποθέτηση της πόλης σαν τελικός σταθµός στον δρόµο του µεταξιού από την Κίνα, στη δυτική µεσόγειο.

Τα πρώτα µεσαιωνικά χρόνια οι δρόµοι του µεταξιού είχαν αλλάξει, διασπάστηκαν, στράφηκαν προς τα βόρεια ή κατηφόρισαν στις θάλασσες του νότου, εξαιτίας των εχθροπραξίων στη µεσόγειο, τη βόρειο Αφρική και τα βαλκάνια, µεταξύ Τούρκων, Αράβων και Ευρωπαίων. Μέχρι τον 15ο αιώνα και την αναδιοργάνωση των ιβηρικών βασιλείων δεν έφτασε στα Ιβηρικά παράλια.

Αυτή την εποχή η Βαλένθια είχε αναδειχθεί στην πιο σπουδαία και πυκνοκατοικηµένη πόλη του στέµµατος της Αραγονίας παίρνοντας ενεργό και σηµαντικό µέρος στην εισαγωγή και διακίνηση του µεταξιού στην ιβηρική χερσόνησο και στις επικείµενες αποικίες.

Το 1482 και µε τη χορηγία των καθολικών βασιλέων χτίστηκε το υπέροχο - γοτθικού µεσογειακού ρυθµού - ανταλλακτήριο µεταξιού της Βαλένθια (Lonja de seda) που ως τον 19ο αιώνα και µε αποκορύφωµα τον αµέσως προηγούµενο κάτω από την υποστήριξη των Βουρβόνων αποτέλεσε ένα από τα σπουδαιότερα εµπορικά κέντρα της µεσογείου.

Σήµερα µπορεί το εµπόριο του µεταξιού να µην είναι στη κορυφή της παγκόσµιας οικονοµίας αλλά στα παλιά χρόνια και ιδιαίτερα στα χρόνια του Βυζαντίου και του µεσαίωνα αποτέλεσε ένα από τα πιο κερδοφόρα αλλά και περιπετειώδη επαγγέλµατα. Η αµφίβολη περιπέτεια του Μάρκο Πόλο, έφερε στο φως την πιο γνωστή ρότα του µεταξιού κατά τον 13ο αιώνα. Στον ίδιο αναγνωρίζεται και η γνώση της κεντρικής Ασίας και της µακρινής αυτοκρατορίας της Κίνας αν και για την πρώτη είχε ήδη φροντίσει ο Μέγας Αλέξανδρος που έφτασε µέχρι την Σογδιανή και υπερέβη του ποταµού Ώξου (την λεγοµένη έκτοτε Υπερωξιανή), ακριβώς την περιοχή που οι Βενετοί θεώρησαν ότι “ξαναανακάλυψε” ο αµφισβητούµενος Μάρκο.

Πέντε αιώνες υστερότερα από την ίδρυση της Βαλένθια ο δρόµος του µεταξιού είχε αλλάξει ελαφρώς ρότα όταν ένας από τους σπουδαιότερους κόµβους της έγινε ξανά µια καινούργια βυζαντινή πόλη µε το όνοµα Θεοδοσιούπολις χτισµένη προς τιµή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου Α’, πάνω στα ερείπια της αρχαίας σελευκίδας “Καρίν” στην περιοχή της αρχαίας Αρµενίας. Από 'κει περνούσε στην Τραπεζούντα και την Κωνσταντινουπολη, µετά στη Σικελία ή την νότια Ιταλία για να τελειώσει στη Ρώµη της δυτικής πλέον ρωµαϊκής αυτοκρατορίας.

Ανοίγουµε µια σύντοµη παρένθεση -µιας και η στήλη µας αναφέρεται σχετικά στις παγκόσµιες αµφισβητήσεις- για να εκθέσουµε όσα -λίγα- στοιχεία διαθέτουµε ως προς την αυθεντικότητα του φηµισµένου βιβλίου των περιπετειών του βενετού µεταπράτη κι εξερευνητή Marco Polo. Θεωρείται -αν και επικαιρικά ερευνάται από διάφορους ιστορικούς-, ότι το βιβλίο «Le Livre des merveilles» που οι Βενετοί εξέδωσαν τρεις αιώνες αργότερα σαν “Il Milione”, έγραψε ο Γάλλος συγγραφέας Rustichello da Pisa, όταν ήταν συγκρατούµενος στη φυλακή κατά τη διάρκεια του εµφυλίου Βενετίας - Γένοβας... µε τον ίδιο Μάρκο Πόλο.

 Αν και δεν θα ‘ταν φρόνιµο να υποτιµηθεί η αξία και η τόλµη του µεγάλου εξερευνητή, αµφισβητείται εντούτοις ανοιχτά στους διανοητικούς και ιστορικούς παγκοσµίους κύκλους τόσο η αυθεντικότητα του κειµένου όσο και οι αυτουργοί του. Βασικές ελλείψεις στις εκθέσεις του για την παντοδύναµη Κίνα όπως η µη αναφορά του Σινικού τείχους -το οποίο από τους πρώτους αιώνες της α.ε αποτελούσε το µέγιστο έργο δεκάδων δυναστειών-, και στον κοινό τρόπο διαβίωσης και βασικών συνηθειών του λαού, (Οι κινέζοι από πάντοτε έτρωγαν χρησιµοποιώντας τα δυο ξυλάκια, - chopsticks - (φωτό δεξιά) που τότε ονόµαζαν hanzi zhù), σκιάζουν την ορθότητα και την ακρίβεια των διηγήσεών του.

Παραξενεύει η απόφασή του να εµπιστευτεί την συγγραφή και έκδοση των περιπετειών του σε έναν κατάδικο, και άσηµο ψευδοσυγγραφέα, στα Οξιτανικά! Σε όλα τα βιογραφικά του Μάρκο Πόλο αναφέρεται ότι ο ίδιος δεν κατείχε την λατινική γλώσσα, -αναφερόµενη διεθνώς ως η κύρια γλώσσα των λογίων και µορφωµένων του 13ου αιώνα-, αλλά υποτίθεται ότι κατείχε µόνο την βενετική διάλεκτο, χωρίς κάποιος να µπορεί να το αποδείξει. Αντίθετα υπάρχει µια θεωρία ότι ο αναφερόµενος ως Βενετός πραµατευτής είχε γεννηθεί στην πραγµατικότητα σε ένα νησί της Δαλµατικής Κροατίας την Korčula που µόλις είχε κατακτήσει ο Marsilio Zorzi για λογαριασµό της δηµοκρατίας της Βενετίας και της οποίας η πρωτεύουσα είχε ιδρυθεί στην αρχαιότητα σαν αποικία των Κερκυραίων που γι’ αυτό την είχαν ονοµάσει Μαύρη Κέρκυρα. Άλλη θεωρεία υπονοεί ότι προερχόταν από καθαρόαιµη ελληνική οικογένεια -ίσως των ιονίων νήσων που και αυτά ήταν κάτω από την προστασία της βενετικής ρεπούµπλικας στα µέσα του 13ου αιώνα-. Δεν υπάρχει αµφιβολία ότι η λατινική λέξη Polus και η ιταλική Polo προέρχονται από την ελληνική Πόλος, που ετυµολογικά παράγεται από το ρήµα πέλω - πέλοµαι που σηµαίνει υπάρχω αλλά αυτό ουδαµώς σηµαίνει την "ντε φάκτο" ελληνικότητα του Μάρκο Πόλο.

Το βιβλίο είναι χειρόγραφο από ένα Γάλλο συγγραφέα που δεν είχε καµιά εµπειρία εκτός µιας προγενέστερης λογοκλοπής και τυποκλοπίας ενός ιπποτικού βιβλίου του βασιλιά Αρθούρου -τότε της µόδας-, µε Ιταλικό όνοµα και καταγωγή, που έγραφε στη...προβηγκιανή Οξιτανική γλώσσα! Το πρότυπο όνοµα που αναφέρεται στο χειρόγραφο - και που διατηρείται στην Bibliothèque nationale de France-, είναι Rusticiaus de Pise που δεν αποδεικνύει καθόλου ότι ο πιθανός συγγραφέας ήταν Γαλλικής προέλευσης. Η προέλευση της επωνυµίας de Pise, “από την Πίσα, ο Πισανός” συγχέει ακόµα περισσότερο. Ο τόπος της αιχµαλώτισής του στη ναυµαχία της Μελόρια -από τους Γενοβέζους-, αφήνει ερωτηµατικά για την ανάµιξη ενός υποτιθέµενου Γάλλου συγγραφέα σε µια ιταλική εγχώρια σύρραξη και την απόφαση της συγγραφής σε µια γλώσσα που µιλούσαν εκείνη την εποχή µερικές χιλιάδες ανθρώπων µόνο στην νότια Γαλλία και τις Ιταλικές κοιλάδες των Άλπεων. Όπως και να ‘χει τα ερωτηµατικά και οι λογικές αµφιβολίες γύρω από την αυθεντικότητα των ταξιδιών του Μάρκο Πόλο µέχρι την Κίνα είναι πολλά, αλλά η ύπαρξη του δρόµου του µεταξιού από τα πολύ παλιά χρόνια δεν παύει να ‘ναι πραγµατικότητα.

 Γιατί ο τρανσασιατικός δρόµος του µετα ξιού που η παγκόσμια ιστορία ευτυχώς συνεχίζει να ερευνά υπήρξε από την αρχαία εποχή. Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν αρχίσει τη “ρότα του Ίασπις”, (νεφρίτης+ιαδείτης) - την λεγομένη αγγλιστί, (The road of Jade)-, πολλούς αιώνες πριν από όταν Έλληνες και Ρωμαίοι αρχίζουν να αναφέρονται στη “ruta de seda”, το δρόμο του μεταξιού, που ξεκινούσε από την Κίνα - από τον 20 αιώνα της α.ε-, και διέσχιζε το Αφγανιστάν, την Καππαδοκία, περνούσε τα Δαρδανέλια και πλούτιζε την Κωνσταντινούπολη, την Αθήνα και τη Ρώμη. Ο μεγαλοφυής Κινέζος αυτοκράτορας Wu de Han είναι ο πρώτος που χτίζει σχέσεις με τον δυτικό πολιτισμό της Ελλάδας και της Ρώμης τον 20ο αιώνα της α.ε. εκτείνοντας τα σύνορα του όσο γινόταν προς τα δυτικά και συναλλάζοντας με τους ευρωπαίους μετάξι και μπαχαρικά. Όμως κατά την Κινεζική παράδοση το μετάξι είχε ανακαλυφθεί στη χώρα από τον 27ο αιώνα της α.ε, στον κήπο του αυτοκράτορα Huang Ti όταν η σύντροφός του ανακάλυψε ότι “μεταξοσκώληκες” κατέστρεφαν τις λευκομουριές καταβροχθίζοντας τα φύλλα τους, και τα κουκούλια τους μετατρέπονταν σε ένα ατέλειωτο μεταξένιο νήμα όταν ερχόταν σε επαφή με χλιαρό νερό. Το μυστικό της μετατροπής του μεταξιού φυλάχτηκε για πάνω από 20 αιώνες κάτω από την απειλή αποκεφαλισμού.

Κατά τη διάρκεια της ιστορίας η απαλότητα, η φωτεινότητα, η επαφή, η φρεσκάδα και το μυστήριο της παραγωγής του μεταξιού, αδιαίρετο με τις περιπέτειες που το περιτυλίγουν, έδωσε χιλιάδες αφορμές στους στιχουργούς, τους ποιητές και τους πεζογράφους να το χρησιμοποιήσουν σαν συστατικό ομορφιάς, τρυφεράδας, ευαισθησίας και λεπτών συναισθημάτων.

Αν και ορισμένες φορές το μετάξι χρησιμοποιήθηκε υποτιμητικά για να δηλώσει την ταπεινή καταγωγή κάποιου...

 - Από τη γη βγαίνει το χρυσάφι κι από το σκουλήκι το μετάξι!

 Ή την “εύθραυστη” αντοχή του! Όπως το εξέφρασε ο Γερμανός ποιητής και φιλόσοφος J.C. Friedrich Schiller.

 - Οι αλυσίδες, είτε ειν’ από ατσάλι είτε ειν’ από μετάξι πάντα αλυσίδες είναι!

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

Σελίδα 1 από 8

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Η ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας ΑΙΧΜΗ, πρώτης σε κυκλοφορία και αναγνωσιμότητα στο νομό Αιτωλοακαρνανίας. Ειδήσεις, σχόλια, ρεπορτάζ, κοινωνικά, αθλητικά, μικρές αγγελίες

Η Αιτωλοακαρνανία