Αγγελίες    Επικοινωνία

Ως καταγόμενος από την περιφέρεια και αγροτική οικογένεια είχε ως στόχο την ανάπτυξη παντού και ιδιαίτερα στην «ξεχασμένη» Αιτωλοακαρνανία με ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, την οργάνωση των υποδομών στο Πλατυγιάλι και την αγροτοτουριστική ανάπτυξη στην Παλαιομάνινα

Κατάθεση ψυχής από τον συμφοιτητή του Δημήτρη Στεργίου

Σκληρή είναι η μοίρα εκείνη που επιφυλάσσει σε επιζώντες να καταθέσουν από την  ψυχή τους μνήμες, εικόνες, δραστηριότητες, ψυχικές αρετές και ανθρώπινη μεγαλοσύνη πραγματικών και άξιων ειλικρινών φίλων, με τους οποίους άρχισε μια γνωριμία πριν από 55 – 56 χρόνια, η οποία εξελίχθηκε στη συνέχεια σε μια βαθύτατη αλληλοεκτίμηση, σε μιαν  αυθόρμητη  ταύτιση αρχών κα ιδεών και σε μιαν εκπληκτική σφυρηλάτηση  ιδανικών. Αναφέρομαι στον Δημήτρη Σιούφα που «έφυγε» από τη ζωή υπερήφανος για τις ρίζες του, για την προσφορά του, για τις πολιτικές  παρακαταθήκες τους, για την ανθρωπιά του.

Σήμερα, καταθέτω  από την ψυχή μου μνήμες και εικόνες από την αγάπη και το μεγάλο ενδιαφέρον που επεδείκνυε ο εκλιπών για την Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου και την Αιτωλοακαρνανία, τα οποία φρονώ ότι ήταν αποτελέσματα αναφορών και συζητήσεων γύρω από τα προβλήματα ανάπτυξης της πόλης μας και, φυσικά, όλης της Αιτωλοκαρνανίας. Έτσι, θυμίζω μιαν άγνωστη ίσως σε πολλούς λεπτομέρεια που αφορά και στη συνέχιση  της ανέγερσης του νέου Νοσοκομείου Μεσολογγίου, η οποία είχε σταματήσει για άγνωστους λόγους το 1991, όταν υπουργός Υγείας, Προνοίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων ήταν ο Γιώργος Σούρλας και υφυπουργός Κοινωνικών Ασφαλίσεων ο Δημήτρης Σιούφας.

Στη συνέχεια, το 1992, υπουργός Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων έγινε ο Δημήτρης Σιούφας. Ένα βράδυ, σε μια από τις πολλές συναντήσεις μας στο υπουργείο μού είπε ότι σήμερα με επισκέφθηκε, στη συνέχεια άλλων Μεσολογγιτών,  ο νομαρχεύων και εκπρόσωπος του Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου Μεσολογγίου Σπύρος Πασιόπουλος, ο οποίος με ενημέρωσε με αγωνία ότι το σταμάτημα των εργασιών ανέγερσης του νέου Νοσοκομείου Μεσολογγίου αποτελεί μείζον έγκλημα στην περιοχή και ύβρις στη νοσοκομειακή ιστορία της πόλης, όπου στα μέσα του δέκατου αιώνα  με ευεργεσία του  Γεωργίου Χατζηκώστα ανεγέρθηκε  ένα εκπληκτικό παραδοσιακό κτίριο, το οποίο  λειτούργησε  έως σήμερα ως νοσοκομείο, προσφέροντας πολλές υπηρεσίες  και ασφάλεια στους κατοίκους. Μάλιστα, όπως είπε, μού επεσήμανε  ότι πριν έρθει εδώ στο υπουργείο , σε επισκέφθηκε στο  δημοσιογραφικό γραφείο σου, Συγκεκριμένα, μού είπε ότι για το θέμα αυτό ενημέρωσα, πριν έρθω εδώ, το φίλο μου, συντοπίτη μου και λάτρη της Ιεράς Πόλεως του Μεσολογγίου και αρχισυντάκτη του «Οικονομικού Ταχυδρόμου» Δημήτρη Στεργίου. Αμέσως, συνηγόρησα (αυξάνοντας και υπογραμμίζοντας) υπέρ των επιχειρημάτων του Σπύρου Πασιόπουλου, και τότε, αμέσως φώναξε τη γραμματέα του και είπε να σημειώσει και να τού υπενθυμίσει την επόμενη ημέρα, το πρωί, το θέμα του νέου Νοσοκομείου Μεσολογγίου! Πράγματι, την επομένη ενέκρινε πίστωση μερικών δεκάδων εκατομμυρίων δραχμών, με την οποία συνεχίσθηκε η ανέγερση και στη συνέχεια η λειτουργία του νέου Νοσοκομείου Μεσολογγίου.

Στο Πλατυγιάλι Αστακού το 2006

Μετά την ανάληψη τον Μάρτιο του 2004 του υπουργείου Ανάπτυξης, συνεχώς μού μιλούσε, εκφράζοντας τον προβληματισμό του για την «ξεχασμένη» Αιτωλοακαρνανία, όπως τόνιζε, αλλά και την αγωνία του να εκτελέσει την εντολή του πρωθυπουργού του, του Κώστα Καραμανλή, ο οποίος  επισκέφθηκε τον Αστακό  τον Δεκέμβριο του 2003, για προώθηση της ανάπτυξης στο Νομό και την αξιοποίηση του πολύπαθου Πλατυγιαλιού, όπου τα έργα βρίσκονταν σε στασιμότητα. Έτσι, στις 25 Απριλίου του 2006 επισκέφθηκε τη ΝΑΒΙΠΕ Πλατυγιαλίου Αστακού Αιτωλοακαρνανίας και, συγκεκριμένα,  το εργοτάξιο δημιουργίας της Ναυπηγοεπισκευαστικής Βιομηχανικής  μαζί με τα στελέχη του υπουργείου Ανάπτυξης με σκοπό να δει από  κοντά τη φάση πραγματοποίησης ενός από τα πιο σημαντικά έργα της Δυτικής Ελλάδος και της Χώρας , όπως το χαρακτήριζε, τα οποία ήταν σε πλήρη τασιμότητα και  μέσα σ’ ένα  χρόνο  με μέτρα και αποφάσεις του εκτελέστηκε το 40% του έργου, ενώ τα προηγούμενα τέσσερα  χρόνια είχε γίνει μόλις το 20% του έργου και το 2006 είχε φτάσει τώρα έφτασε στο 60%. Για το λόγο αυτό επισκέφθηκε τότε το Πλατυγιάλι, ενώ ήδη μέσω του ειδικού προγράμματος  Ανταγωνιστικότητα» του υπουργείου Ανάπτυξης  είχαν ενισχυθεί  επιχειρηματικές δραστηριότητες για το Νομό Αιτωλοακαρνανίας με χρηματοδότηση 183 επενδυτικών σχεδίων με το συνολικό ποσό των 18 εκατ. ευρώ. Θυμάμαι τις λεπτομέρειες αυτές, διότι πριν από τις αποφάσεις του και τις εγκρίσεις με ενημέρωνε χαρούμενος για τις προσπάθειες που κάνει για την «ξεχασμένη» Αιτωλοακαρνανία.

Είναι αλήθεια ότι, για πολλούς γνωστούς και άγνωστους λόγους, δεν ευοδώθηκαν οι προσδοκίες που είχε ο Δημήτρης Σιούφας  για τα οφέλη που θα προέκυπταν για το Νομό και τη Δυτική Ελλάδα από την ενίσχυση της επιχειρηματικής δραστηριότητας με την  κατάλληλη οργάνωση και βελτίωση της λειτουργίας των Βιομηχανικών και Επιχειρηματικών Περιοχών Εγκατάστασης των επιχειρήσεων (ΒΕΠΕ) στις οποίες εντασσόταν και  η ΝΑΒΙΠΕ Πλατυγιαλίου Αστακού Αιτωλοακαρνανίας (διευκολύνεται σημαντικά η αναδιάρθρωση και ενδυνάμωση της βιομηχανικής βάσης της Χώρας, εξοικονομούνται πόροι λόγω της επίτευξης οικονομιών κλίμακας και εξασφαλίζεται αποτελεσματικότερη προστασία του περιβάλλοντος), η οποία, όπως πίστευε, πως η λειτουργία της  ως Ελεύθερης Βιομηχανικής και Εμπορικής Ζώνης θα μπορούσε  να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για την προσέλκυση επενδύσεων και την ανάπτυξη νέων βιομηχανικών δραστηριοτήτων στην περιοχή. Αμ δε! Υπενθυμίζεται ότι  η ΝΑΒΙΠΕ Πλατυγιαλίου Αστακού ξεκίνησε το 1984 σαν Ναυπηγοεπισκευαστική Βιομηχανική Περιοχή για την εγκατάσταση μονάδων διάλυσης πλοίων και στη συνέχεια χαρακτηρίστηκε “ελεύθερη ζώνη” υπαγόμενη σε ειδικό τελωνειακό καθεστώς. Όμως, δεν υλοποιήθηκε και δεν λειτούργησε ποτέ έτσι, αφού άλλαξαν τα δεδομένα και η δραστηριότητα αυτή δεν είχε πλέον προοπτικές. Μετά από χρονοτριβές και καθυστερήσεις (για τις οποίες ποτέ δεν

δόθηκε καμιά εξήγηση) προκηρύχθηκε από την ΕΤΒΑ διεθνής δημόσιος διαγωνισμός για την ανάδειξη ιδιώτη επενδυτή το 1999. Ως ανάδοχος αναδείχθηκε η Κοινοπραξία “ΑΣΤΑΚΟΣ ΤΕΡΜΙΝΑΛ”, η οποία ορίστηκε ως Φορέας ΒΕΠΕ για την υλοποίηση των έργων συμπλήρωσης και βελτίωσης των υφιστάμενων υποδομών, καθώς και για τη δημιουργία νέων υποδομών με στόχο την εγκατάσταση επιχειρήσεων στη ΝΑΒΙΠΕ ( λιμενικές για την υποδοχή πλοίων μεγάλης μεταφορικής ικανότητας,  εξοπλισμός που χρειάζεται για τη φορτοεκφόρτωση των πλοίων,  αναγκαίοι αποθηκευτικοί χώροι, καθώς και  δημιουργία θαλάσσιων και χερσαίων υποδομών για τη διακίνηση των φορτίων, αλλά και των προϊόντων που θα παράγουν οι επιχειρήσεις που θα εγκατασταθούν στη Βιομηχανική Περιοχή). Ωστόσο,  οι διαδικασίες ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης και διάφορες νομικές εμπλοκές οδήγησαν σε νέες καθυστερήσεις με συνέπεια οι πρώτες εκταμιεύσεις του έργου (εκτός από τα 6 δισ. που δόθηκαν το 2002 για αγορά γης) να αρχίσουν μόλις το Μάρτιο του 2004. Έκτοτε το έργο, (ιδιαίτερα μετά τις αναγκαίες συμπληρώσεις του θεσμικού πλαισίου) άρχισε να υλοποιείται με εντατικούς ρυθμούς. Το ύψος της προβλεπόμενης επένδυσης ανερχόταν  σε 126 εκατομμύρια ευρώ. Από το σύνολο της δημόσιας χρηματοδότησης (ύψους 73 εκατ. ευρώ) είχαν μέχρι την επίσκεψη του Δημήτρη Σιούφα τον Απρίλιο του 2006 στο Πλατυγιάλι  είχε εκταμιευθεί περίπου 39 εκατ. ή το 54%. Από αυτά, τα 33 εκατ. (το 85% δηλαδή των εκταμιεύσεων) εκταμιεύτηκαν το τελευταίο 12μηνο, με ορίζοντα (δεσμευτικό)  ολοκλήρωσης του έργου  μέχρι τέλους 2005. Πάντως, σημειώνεται ότι ως προϋπόθεση για την απόδοση του έργου αυτού είχε τεθεί η ολοκλήρωση σημαντικών  εξωτερικών υποδομών, όπως:  η “παράκαμψη Αγρινίου”, - η βελτίωση της Παρα-Ιονίας Οδού και των έργων του Δυτικού Άξονα, καθώς και  η ένταξη στο πρόγραμμα της ΔΕΗ των αναγκαίων πρόσθετων έργων στην περιοχή….

Στην Παλαιομάνινα

Μετά την επίσκεψή μας στο Πλατυγιάλι ο Δημήτρης Σιούφας εξεδήλωσε την επιθυμία να επισκεφθεί και το χωριό μου, την Παλαιομάνινα για να δει από κοντά και όσα συνεχώς και επιμόνως του έλεγα για την Παλαιομάνινα και τα εντυπωσιακά πλεονεκτήματα που έχει για να χρησιμοποιηθεί ως ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης περιοχών που διαθέτουν εκπληκτικό γεωγραφικό ανάγλυφο και πλούσια πολιτιστική κληρονομιά και παράδοση. Πράγματι, ο Δημήτρης Σιούφας και οι συνεργάτες του (γενικός γραμματέας Βιομηχανίας και σύμβουλοι οικονομολόγοι επισκέφθηκαν την Παλαιομάνινα, όπου στην κεντρική πλατεία του χωριού διοργανώθηκε εκδήλωση κατά την οποία ειδικοί εισηγητές πρότειναν συγκεκριμένα και αναλυτικά μέτρα για την ανάπτυξη της Παλαιομάνινας, χωρίς καμιά ανταπόκριση και … όρεξη!!!

Υπουργός Ανάπτυξης

Μία φιλία, γνωριμία και συνεργασία μισού και πλέον αιώνα, από συμφοιτητές στο Πανεπιστήμιο  κορυφώθηκαν το βράδυ της 9ης Μαρτίου του 2004, όταν ήδη ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας και νέος πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, με τον οποίο συνέδεαν ήδη σχέσεις φιλίας, στενής συνεργασίας και εμπιστοσύνης,  τού είχε αναθέσει το υπουργείο Ανάπτυξης. Τότε ο γράφων ήταν, από την 1η Ιανουαρίου του 2004, συνταξιούχος δημοσιογράφος. Τότε με παρεκάλεσε να τον επισκεφθώ στο υπουργείο Ανάπτυξης για να συζητήσουμε  μερικά θέματα οργάνωσης του γραφείου του, όπως μού είπε. Πράγματι, την επομένη πήγα στο υπουργείο Ανάπτυξης και με παρεκάλεσε να μην αρνηθώ την πρότασή του να αναλάβω τη διεύθυνση του Γραφείου Τύπου. Σημειώνω ότι πριν κάνει την πρόταση αυτή, ο υπουργός γνωρίζοντας ότι ουδέποτε είχα δεχθεί αμειβόμενες θέσεις ή συνεργασία, μού υπενθύμισε τις αρχές μου αυτές, αλλά και τη λεπτομέρεια ότι τώρα είμαι συνταξιούχος δημοσιογράφος και όχι μάχιμος και μάλιστα με  διευθυντικές ευθύνες. Δέχθηκα, αλλά εργασιομανής και τελειομανής, όπως ήταν, με κρατούσε από το πρωί έως τις προχωρημένες βραδινές ώρες για να με έχει κοντά του! Με … εξόντωνε!

Κατά τη συζήτηση και ύστερα από δημοσιογραφικές  ερωτήσεις μου για το πώς ανέλαβε το υπουργείο Ανάπτυξης, ο Δημήτρης Σιούφας, υπουργός Ανάπτυξης ήδη, μού εκμυστηρεύθηκε την ακόλουθη συζήτηση που είχε με τον νικητή των εκλογών και νέο πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή, η οποία καταδεικνύει και το μεγαλείο του:

«Ανταλλάξαμε απόψεις για την ημέρα των εκλογών και την πορεία της ψηφοφορίας, ξεκίνησε η συζήτηση για τις ευθύνες που έρχονταν και για τα βήματα από το βράδυ και μετά. Κύριο θέμα η συγκρότηση της Κυβέρνησης. Ζήτησε τις απόψεις μου για τη σύνθεση της κυβέρνησης και μετά από περίπου δυόμιση ώρες η συζήτηση έβαινε προς το τέλος. Μέσα μου ήμουν ευτυχής, γιατί δεν μού είχε μιλήσει καθόλου για δική μου συμμετοχή. Και αισθανόμουν ευτυχής γιατί είχα την πεποίθηση ότι θα μπορούσα να είμαι χρήσιμος δίχως την ευθύνη ενός υπουργικού χαρτοφυλακίου. Τότε μού λέει, «γιατί δεν με ρωτάς, μ’ εσένα τί θα κάνω»;

- Πρόεδρε οι επιλογές των συνεργατών σου είναι δικό σου θέμα. Γιατί να ρωτήσω;

Η απάντησή του ήταν «δεν πρόσεξες ότι δεν μιλήσαμε για ένα Υπουργείο; Εσύ θα αναλάβεις το Υπουργείο Ανάπτυξης».

- Πρόεδρε, σ’ ευχαριστώ, ο ίδιος δεν είμαι οικονομολόγος. Έχω θητεύσει ως υπουργός Κοινωνικών Ασφαλίσεων, υπουργός Υγείας, δεν έχω κανένα πρόβλημα να μην είμαι υπουργός.

- Αυτό το υπουργείο είναι για τα δικά σου μέτρα. Στην πολιτική δεν χρειάζεται εξειδίκευση. Ο υπουργός είναι για να παίρνει σωστές αποφάσεις, να τις πραγματοποιεί, να δρομολογεί το κυβερνητικό πρόγραμμα και να εποπτεύει την εφαρμογή του. Έχεις την απόλυτη εμπιστοσύνη μου.

- Πρόεδρε προτιμώ να μείνω κοντά σου χωρίς αξίωμα, για να έχεις δίπλα σου την ίδια υποστήριξη που είχες όσο ήμουν Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος και Γενικός Γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας.

- Αυτή είναι η απόφασή μου.

- Πρόεδρε, προτιμώ να είμαι δίπλα σου, και αφού με θέλεις δίπλα σου, υπουργός Επικρατείας, στη μία από τις δύο θέσεις, αφού την άλλη θα την πάρει ο Θόδωρος Ρουσόπουλος, νέος πολιτικός, αλλά με ιδέες, ικανότητες και ήθος.

- Μήτσο, αυτό το υπουργείο θέλω να το αναλάβεις εσύ. Θέλω να έχω το κεφάλι μου ήσυχο. Είναι το πλέον σύνθετο υπουργικό χαρτοφυλάκιο και θέλω εκεί ένα στέλεχος της απολύτου εμπιστοσύνης μου, των διοικητικών ικανοτήτων σου, της υπουργικής πείρας και του ήθους σου».

Η προηγούμενη συνεργασία και επικοινωνία μαζί του  και η  επόμενη  δεν μπορεί παρά να αφήσουν πολλά χαραγμένα στη μνήμη, στην ψυχή και την καρδιά. Πανέξυπνος, αεικίνητος, δραστήριος, μεθοδικός, προσεκτικός, εργασιομανής, τελειομανής, πολυμαθής, άριστος γνώστης της ελληνικής, ήταν μερικά από τα χαρίσματα που σε γοήτευαν να συζητάς μαζί του πολλά επιστημονικά, οικονομικά, λαογραφικά και ιστορικά θέματα.

Η θητεία του (1962-1964) ως εργαζόμενου στο υπουργείο Εμπορίου και ως διευθυντή  Σπουδών σε φροντιστήριο ανώτατης εκπαίδευσης, όπου δίδαξε για τρία χρόνια Δημοσία Οικονομική και Διοικητικό Δίκαιο,  ως διοικητικού υπαλλήλου στην αρχή (1969) στην Εμπορική Τράπεζα και στη συνέχεια, έως το 1976, ως συμβούλου  για την οργάνωση της Τράπεζας  (Κέντρο Μηχανογραφικών Εφαρμογών), καθώς και ως  ενός εκ των εκδοτών (Μιλτιάδης Έβερτ, Χάρης Καρατζάς, Δημήτρης Βουδούρης, Δημήτρης Σιούφας)  του περιοδικού «Νέα Πολιτική» , τον είχε εμποτίσει με ένα έντονο δημοσιογραφικό πνεύμα σε  τέτοιο σημείο που όλα τα κείμενά του ήταν άψογα, επιστημονικά τεκμηριωμένα και, κυρίως, άρτια από την άποψη ενημέρωσης. Παρόλα αυτά, ως τελειομανής, έδινε τα κείμενά του για ανάγνωση και σε δύο τρεις άλλους  πιστούς φίλους του, μεταξύ των οποίων και ο γράφων, για να γίνουν, όπως έλεγε, πιο άρτια ή … τέλεια!!! Αυτή την τακτική, δηλαδή να χτενίζει με σχολαστικότητα τα κείμενά του και να «απαιτεί» και  από τους φίλους του να κάνουν το ίδιο, χρησιμοποιούσε και για τους άλλους που τού εμπιστεύονταν να «ρίξει μια ματιά» σε ανακοινώσεις και ομιλίες. Θυμάμαι με πόση προθυμία και ταχύτητα άρπαζε τα κείμενα και αφοσιωνόταν στην ανάγνωσή τους, τα οποία μερικές φορές γίνονταν αγνώριστα από τις … επεμβάσεις του!

Ύστερα,  όταν τον επισκεπτόμουνα στα γραφεία του, όπως εκείνο του γενικού διευθυντή του Ελληνικού Οργανισμού Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων Χειροτεχνίας (ΕΟΜΕΧ), το 1979 -1980, του υφυπουργού Κοινωνικών Ασφαλίσεων, το 1990-1992, του υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, το 1993, του υπουργού Ανάπτυξης κλπ, παρατηρούσα ότι πάντοτε στην ίδια θέση (αριστερά του) είχε την εικόνα της Παναγίας και του Χριστού και τις φωτογραφίες του ξερακιανού (αδύνατου) αγρότη πατέρα του και της ξερακιανής (αγρότισσας) μητέρας του. Η επιλογή του αυτή μού θύμισε την «Αινείου ευσέβεια» προς  τα ιερά και τα όσια κατά και λίγο μετά την άλωση της Τροίας! Κι όταν  τού μιλούσα για την περίπτωση αυτή, πάντα η παρατήρησή μου συνοδευόταν από  ένα  χαμόγελο υπερηφάνειας, σεβασμού και ευσέβειας! Επίσης, συνήθιζε όλα τα αναμνηστικά δώρα που πρόσφεραν κυρίως  ξένοι ομόλογοί του κατά τις επισκέψεις τους στο υπουργείο Ανάπτυξης, για παράδειγμα, να τα παραθέτει σε ειδικές θέσεις πίσω από το γραφείο του, λέγοντας ότι αυτά ανήκουν στο υπουργείο, στην Ελλάδα!

Έτσι, όλοι οι χαρακτηρισμοί που ακούστηκαν στις δηλώσεις για τον θάνατό του από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο, τον πρώην πρωθυπουργό και φίλο του Κώστα Καραμανλή, τον πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας Κυριάκο Μητσοτάκη, τον πρ΄βην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά , τον υπουργό Εσωτερικών και άλλους , όπως  ότι ήταν ένας ξεχωριστός άνθρωπος,  ανιδιοτελής  και προστάτης του δημόσιου συμφέροντος, ότι είχε κερδίσει τον σεβασμό των συναγωνιστών και την εκτίμηση των πολιτικών του αντιπάλων, ότι υπήρξε  ένας σπουδαίος πολιτικός και ένας σπάνιος άνθρωπος που ξεχώρισε για το ήθος, την ευγένεια και την ποιότητά του, ότι άφησε  σημαντικό έργο σε όλα τα υπουργεία από τα οποία πέρασε και άσκησε υποδειγματικά τα καθήκοντά του ως Πρόεδρου της Βουλής, κερδίζοντας την εκτίμηση όλου του πολιτικού κόσμου, προσυπογράφονται και από τον γράφοντα, που τον γνώριζε 57 χρόνια!

Η γνωριμία

 Πριν από οκτώ περίπου χρόνια, η μοίρα μού επιφύλαξε  να κάνω κατάθεση ψυχής  για τον ειλικρινή φίλο και σπουδαίο άνθρωπο, επιστήμονα και πολιτικό  Μιλτιάδη Έβερτ, ο οποίος  έφυγε από τη ζωή στις 9 Φεβρουαρίου το 2011 και ήταν μεγαλύτερος από τον γράφοντα κατά τρία χρόνια. Τώρα, έμεινα μόνος μου καθώς απεβίωσε και ο δεύτερος  στην τριάδα φίλων, ο άνθρωπος, ο επιστήμων, ο πολιτικός Δημήτρης Σιούφας, με τον οποίο,  από συμφοιτητές στο ίδιο Πανεπιστήμιο πριν από 56 χρόνια, η στενή  γνωριμία μας  συνεχίσθηκε αδιάλειπτα, αλλά κορυφώθηκε σε όλη τη μετέπειτα πορεία μας, εκείνου ως πολιτικού και του γράφοντος ως επαγγελματία δημοσιογράφου.

Αναφέρομαι στη φιλική αυτή τριάδα, διότι ο Δημήτρης Σιούφας ήταν στενός φίλος από φοιτητής με τον Μιλτιάδη Έβερτ από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, δηλαδή σε μια πολύ  ταραγμένη φοιτητική περίοδο. Ο Μιλτιάδης Έβερτ ήταν τότε φοιτητής της  Ανωτάτης Σχολής Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών (ΑΣΟΕΕ), σημερινό Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, και ο Δημήτρης Σιούφας και ο γράφων συμφοιτητές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τότε, το 1963,  ο Μιλτιάδης Έβερτ  ήταν πρόεδρος  της  ΕΡΕΝ, της Νεολαίας  της Εθνικής Ριζοσπαστικής Ένωσης  (της ΕΡΕ), της οποίας  ήταν μέλος από το 1957. Ο Δημήτρης Σιούφας ήταν  μέλος της Νεολαίας της ΕΡΕ (ΕΡΕΝ) και επικεφαλής της  στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Ο γράφων ήταν ένας φιλήσυχος φοιτητής, που προσπαθούσε να  διατηρήσει την υποτροφία που είχε πάρει κατά τις εισαγωγικές εξετάσεις στο Πανεπιστήμιο. Τον θυμάμαι. Ήταν δραστήριος, κινητικότατος, προσηνής, αγωνιστής στο αμφιθέατρο, αλλά όχι  βίαιος και αντισυναδελφικός. Μία ημέρα, μετά από μια θορυβώδη και επεισοδιακή  συγκέντρωση  φοιτητικών παρατάξεων στο αμφιθέατρο, κάπως στενοχωρημένος και αγχωμένος κατευθύνθηκε στο Γραφείο του Συλλόγου των Φοιτητών, όπου και τον συνόδευσε και ο γράφων. Αρχίσαμε μια φιλική συζήτηση και, τελικά, καταλήξαμε στη διαπίστωση ότι εκείνος καταγόταν από ένα χωριό της Καρδίτσας από φτωχούς αγρότες γονείς και ο γράφων από ένα χωριό της Αιτωλοακαρνανίας , το ίδιο, δηλαδή από φτωχούς αγρότες γονείς. Αν έψαχνε κανείς τις τσέπες μας τη στιγμή αυτή, είναι ζήτημα αν θα έβρισκε  ποσό χρημάτων  μεγαλύτερο από ένα αντίτιμο εισιτηρίου αστικών συγκοινωνιών! Από τότε γίναμε πραγματικοί φίλοι, με βοήθησε σημαντικά στην εξασφάλιση πανεπιστημιακών συγγραμμάτων (τότε δεν ήταν δωρεάν!) και μοιράζαμε τη μια τυρόπιτα, που λένε!

‘Όταν αποφοιτήσαμε από το Πάντειο Πανεπιστήμιο, ο Δημήτρης Σιούφας  συνέχισε τις σπουδές του στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και ο γράφων στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Από τότε χάθηκαν τα ίχνη μας, καθώς ακολούθησε και η διετής στρατιωτική θητεία!

Στα μέσα του 1972, ως συντάκτης τότε του «Οικονομικού Ταχυδρόμου» που κάλυπτα τραπεζικά και ασφαλιστικά θέματα, και των εφημερίδων «Βήμα» και «Νέα»,  πήγα για ρεπορτάζ στην  Εμπορική Τράπεζα του Ομίλου Ανδρεάδη, η οποία ήταν πρωτοπόρος στην εισαγωγή της πληροφορικής  στη διεκπεραίωση τραπεζικών εργασιών. Τελικά, βρέθηκα στον όροφο του κτιρίου, όπου ήταν το Κέντρο Πληροφορικής της Τράπεζας και, συγκεκριμένα, στο Γραφείο του διευθυντού. Χτύπησα την πόρτα και βλέπω τον Δημήτρη Σιούφα να κάθεται σε ένα πολυτελές  γραφείο με λίγα χαρτιά και να μιλάει στο τηλέφωνο. Μόλις με είδε σταμάτησε το τηλέφωνο λέγοντας στον συνομιλητή του ότι το κλείνει και ότι του επιφυλάσσει μιαν έκπληξη! Σηκώθηκε με χαρά, πήρε μια καρέκλα να καθίσω και αρχίσαμε τη συζήτηση. Χάρηκε ιδιαίτερα όταν τού είπα ότι είμαι δημοσιογράφος στο Συγκρότημα Λαμπράκη και ιδιαίτερα συντάκτης του «Οικονομικού Ταχυδρόμου» και προθύμως με διαβεβαίωσε ότι θα με βοηθούσε με στοιχεία για το τραπεζικό ρεπορτάζ. Τότε, ο Δημήτρης Σιούφας  εργαζόταν  στην Εμπορική Τράπεζα ως διοικητικός υπάλληλος στην αρχή (1969) και ως σύμβουλος για την οργάνωση της τράπεζας, του Κέντρου Μηχανογραφικών Εφαρμογών της και της Διοίκησης Προσωπικού μέχρι το 1976.

Τότε, σηκώθηκε από το γραφείο, άνοιξε μια μεγάλη δίφυλλη πόρτα και  είδα τον Μιλτιάδη Έβερτ, ο οποίος με περίμενε!  Είπαμε για τα περασμένα και με χαρά με διαβεβαίωσε κι εκείνος ότι η βοήθεια και οι συζητήσεις δεν θα  περιορίζονταν  στο ρεπορτάζ  για την εισαγωγή της Πληροφορικής  στην τράπεζα , αλλά και σε άλλα τραπεζικά θέματα. Σημειώνεται ότι ο Μιλτιάδης Έβερτ  μετά την αποφοίτησή του από  την ΑΣΟΕΕ (σήμερα Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών), ακολούθησε περαιτέρω σπουδές στην Πληροφορική. Τότε, ο Στρατής Ανδρεάδης του είχε εμπιστευθεί τη θέση του διευθυντή -  προγραμματιστή των υπολογιστικών  συστημάτων στην Εμπορική Τράπεζα και του οικονομικού συμβούλου, ενώ  διετέλεσε  και οικονομικός και διοικητικός διευθυντής στα Ναυπηγεία Ελευσίνας. Η χαρά μου  από τη συνάντηση  με τους  παλιούς φίλους μου μετριάσθηκε, όταν ο Δημήτρης Σιούφας με συμβούλευσε να προσέχω όταν θα πηγαίνω στα γραφεία τους, διότι, όπως μού είπε, ο Μίλτος παρακολουθείται από τη χούντα και ότι έχει απαγορευθεί η έξοδός του από τη χώρα!

Την περίοδο εκείνη ο Μιλτιάδης Έβερτ ήταν και πρόεδρος του Συλλόγου Πτυχιούχων της ΑΣΟΕΕ και μού πρότεινε να εγκαινιάσουμε στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο»  ένα δισέλιδο  κάθε μήνα με άρθρα διαπρεπών οικονομολόγων – μελών του Συλλόγου. Πράγματι, το δισέλιδο αυτό εγκαινιάσθηκε και με μεγάλη επιτυχία συνεχίσθηκε μέχρι την πτώση της χούντας και την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στη χώρα μας.

Τότε, καθώς περνούσα μια μέρα από το Σύνταγμα, με είδε ο Μίλτος, που έπινε καφέ με  γνωστούς φίλους,  έσπευσε και μού είπε ότι κατά πάσα πιθανότητα θα είναι υποψήφιος βουλευτής  στην Α΄ με τη Νέα Δημοκρατία, την οποία ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και της οποίας ήταν ιδρυτικό μέλος!  Από τότε η πορεία του Μιλτιάδη Έβερτ ως βουλευτή, υφυπουργού, υπουργού, συγγραφέα και προέδρου της Νέας Δημοκρατίας είναι γνωστή, με άγνωστη ίσως τη λεπτομέρεια ότι «πρωτοπαλλίκαρό» του, κοντά του, ήταν πάντα ο Δημήτρης Σιούφας, ο οποίος από το 1975 μέχρι το 1982, ήταν και εκ των εκδοτών του περιοδικού «Νέα Πολιτική». Επίσης, γνωστή είναι η πορεία και του Δημήτρη Σιούφα ως πιστού και πολύτιμου στην αρχή συνεργάτη του Μιλτιάδη Έβερτ, ως δικηγόρου, ως βουλευτή, ως υφυπουργού, ως υπουργού και ως προέδρου της Βουλής.

Κλείνω το σημείωμα αυτό – κατάθεση ψυχής με την επισήμανση ότι και οι δύο φίλοι μου, ο Μιλτιάδης Έβερτ και ο Δημήτρης Σιούφας, ουδέποτε μού ζήτησαν, κι όταν ακόμα ήμουν διευθυντής εφημερίδων, να τους «προβάλλω», ως υφυπουργούς ή υπουργούς,  με συνεντεύξεις ή παραπολιτικά σχόλια. Ποτέ!

Του Δημήτρη Στεργίου

Από περιήγηση στο διαδίκτυο διαπίστωσα ότι μια πεπλανημένη αντίληψη που κυριαρχούσε επί εκατονταετίας στην περιοχή μας όχι μόνο δεν περιορίζεται, αλλά και ενισχύεται από δημοσιεύματα που αναπαράγονται από ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε πριν από μερικά χρόνια.

Πρόκειται για τη μέγιστη πλάνη ότι στην Ακαρνανία, στη Μάνινα της Ακαρνανίας, κατοικούν Βλαχο-αλβανο-καραγκούνηδες, δηλαδή γνήσιοι Έλληνες που τους αποκαλούν… «Βλαχόφωνους Καραγκούνηδες», που μάλιστα είναι και τρίγλωσσοι, δηλαδή μιλούν βλάχικα, ελληνικά και αλβανικά. Λοιπόν, για μιαν ακόμα φορά τονίζουμε ότι τέτοιοι κάτοικοι δεν υπάρχουν στη Μάνινα Αιτωλοακαρνανίας και ότι όλα αυτά που λένε είναι απλώς αποκυήματα της φαντασίας, εκτός κι εντόπισαν… εξωξήινους!

Αναφερόμαστε στους κατοίκους των έξι χωριών της Μάνινας Αιτωλ/νίας, δηλαδή της Παλαιομάνινας, της Στράτου, της Γουριώτισσας, των Οχθίων, του Αγρμαμπέλου και του Στρογγυλοβουνίου, οποίοι είναι μόνο Ελληνόβλαχοι, γηγενείς πληθυσμοί που μιλούν ένα ιδίωμα που αποτελείται από πάνω από 7.000 λέξεις, από τις οποίες οι 4.500 είναι αρχαιοελληνικές και νεοελληνικές, 2.000 περίπου λατινικές και μόνο 150 περίπου αλβανικές,οι οποίες υπάρχουν και στη νεοελληνική γλώσσα, ενώ δεν υπάρχουν σχεδόν καθόλου τουρκικές και σλαβικές! Κι όμως, το βιβλίο αυτό θέλει σώνει και καλά να διαιωνίζει ένα χαρακτηρισμό των Ελληνόβλαχων της Μάνινας ως … Καραγκούνηδων, ο οποίος δόθηκε πριν από ενάμισι περίπου αιώνα από τους γύρω κατοίκους , ενώ δεν έχει καμιά σχέση με την πραγματικότητα. Σημειώνω ότι θύμα της πλάνης αυτής είναι και ο γράφων, ο οποίος από μικρό παιδί άκουγα να με λένε οι κάτοικοι του Μεσολογγίου, για παράδειγμα, «Καραγκούνη», ενώ οι γονείς μου και οι συγχωριανοί μου αυτοαποκαλούνταν με πείσμα ως Ριμένοι (Αρμάνι), δηλαδή Ρωμηοί! Και τα μάτια μου τα άνοιξε ο αείμνηστος, τότε δήμαρχος της Ιεράς Πόλεως του Μεσολογγίου, πολιτικός και συγγραφέας Χρήστος Ευαγγελάτος. Την άνοιξη του 1961, μαθητής του Γυμνασίου της Παλαμαϊκής Σχολής Μεσολογγίου δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στην τοπική εφημερίδα «Αιτωλοακαρνανικός και Ευρυτανικός Τύπος» του άξιου δημοσιογράφου Τάκη Σαλμά μια ιστορική – λαογραφική έρευνά μου υπό τον τίτλο «Οι Καραγκούνοι και ο Αλή Πασάς». Τότε ο Ευαγγελάτος με κάλεσε στο γραφείο του και μού εξήγησε ότι κάτοικοι της Παλαιομάνινας και των άλλων πέντε χωριών της Ακαρνανίας δεν είναι «Καραγκούνοι», είναι «Ελληνόβλαχοι». Ξέρω ότι έτσι τους αποκαλούν οι ντόπιοι, δηλαδή ως «Καραγκούνηδες», αλλά δεν είναι ορθός ο χαρακτηρισμός αυτός, δεν έχει καμιά σχέση με την πραγματικότητα. Όταν θα βρείτε περισσότερο χρόνο αργότερα και μέχρι να τελειώσετε τις σπουδές σας, συγκεντρώστε σχετικά βιβλία ειδικών επιστημόνων και προσπαθήστε να αποκαταστήσετε την πραγματικότητα. Μια άλλη συμβολή που μου έδωσε ήταν «να μην πέσουν οι Ελληνόβλαχοι αυτοί της Ακαρνανίας θύματα της ρουμανικής προπαγάνδας…»

Έτσι, από τότε, συγκέντρωνα κι άλλα στοιχεία, έκανα μια πλούσια βιβλιοθήκη και σε όλα τα βιβλία μου που αναφέρονται στην ιστορία, τη λαογραφία και τα έθιμα της Παλαιομάνινας δεν υπάρχει πουθενά η παρεξηγημένη λέξη «Καραγκούνοι» ή «Καραγκούνηδες», αλλά μόνον η, ορθή, «Ελληνόβλαχοι», εξαιτίας της συμβουλής του Ευαγγελάτου. Τα βιβλία αυτά είναι «Η Παλαιομάνινα από τα βάθη των αιώνων έως σήμερα», «Τα βλάχικα έθιμα της Παλαιομάνινας με αρχαιοελληνικές ρίζες» (Εκδόσεις Δ. Παπαδήμα, Αθήνα 2001) και «4.500 μυκηναϊκές , ομηρικές, βυζαντινές και νεοελληνικές λέξεις στον βλάχικο λόγο» (Εκδόσεις Δ. Παπαδήμα, Αθήνα 2007), τα οποία δεν αναφέρονται στη βιβλιογραφία του επίμαχου αυτού βιβλίου, στο οποίο οι Ελληνόβλαχοι της Ακαρνανίας αναφέρονται ως… Βλαχόφωνοι … Καραγκούνηδες και… τρίγλωσσοι, μολονότι προσφέρθηκαν στον συγγραφέα, τουλάχιστον μερικά από αυτά!

Έτσι, όχι μόνο συντηρείται, αλλά ενισχύεται μια πλάνη, παρά τη συντριβή της επί δεκαετίες από την πραγματικότητα και από γλωσσικά, λαογραφικά και επιστημονικά ντοκουμέντα.:

Καταρχάς, υπογραμμίζεται από όλους τους επιστήμονες ότι το γλωσσικό ιδίωμα των Ελληνοβλάχων της Ακαρνανίας και όλης της Ελλάδος δεν έχει καμιά, μα καμιά, σχέση με το αντίστοιχοι των Καραγκούνηδων, όπως προκύπτει και από τη σύγκριση των δύο λεξικών ή λεξιλογίων. Αναφέρω χαρακτηριστικά ότι ο Γερμανός ρωμανιστής βαλκανολόγος, σλαβολόγος, λεξικογράφος και εθνολόγος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας, (διετέλεσε και μέλος της Ρουμανικής Ακαδημίας των Επιστημών!!!) Gustav Weigand, επισκέφτηκε τα βλαχόφωνα αυτά χωριά της Ακαρνανίας το 1890. Πολυγραφότατος, αλλά με προσποιητή σε πολλές περιπτώσεις άγνοια γνωστών του διαπρεπών Ελλήνων Ελληνοβλάχων καθηγητών που διέπρεπαν στην πατρίδα του, τη Γερμανία, όπως ο διδάσκαλος του Γένους Ελληνόβλαχος Κωνσταντίνος Κούμας και άλλοι, συγκέντρωσε τις εντυπώσεις του από την περιήγηση σε όλες τις βλαχόφωνες περιοχές της χώρας σε ένα βιβλίο υπό τον τίτλο “Die Aromunen” (Οι Αρωμούνοι), δύο τόμων, το οποίο πρωτοεκδόθηκε στα γερμανικά το 1895 και στην Ελλάδα στα ελληνικά από τον Φιλολογικό, Ιστορικό και Λογοτεχνικό Σύνδεσμο Τρικάλων το 2001 (Εκδόσεις Αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη), με εκτενή πρόλογο του καθηγητή Αχιλλέα Λαζάρου και δικά μου σχόλια. Τα βλαχόφωνα χωριά της Μάνινας επισκέφτηκε το 1890. Στον πρώτο ογκώδη τόμο (σελίδα 227) αναφέρει για το θέμα αυτό τα ακόλουθα: «Αυτοί εδώ, στη Μάνινα, οι ίδιοι αυτοαποκαλούνται στη διάλεκτό τους «Αρμάνοι (Αρμάν –Ριμένοι), ενώ οι Έλληνες γύρω τους τούς λένε Καραγκούνηδες…»

Στον δεύτερο πάλι ογκώδη τόμο (σελίδα 188) αναφέρει τα εξής: «Το όνομα Μάνινα έχει μεταφερθεί από το χωριό Κουτσομπίνα ή Μάνινα σε όλη τη σειρά των χωριών κι εγώ διατηρώ αυτό το όνομα γι΄ αυτά τα χωριά, για να έχω μια συγκεκριμένη έκφραση για τη διάλεκτό τους. Οι ίδιοι ονομάζονται Αρωμούνοι – Ριμένοι, ενώ από τους άλλους Έλληνες που κατοικούν γύρω τους ονομάζονται Καραγκούνηδες, μια λέξη η οποία χρησιμοποιείται σε διάφορες περιοχές και και επίσης με διαφορετική έννοια…» . Σαφής, σαφέστατος και ειλικρινής, λοιπόν, ο Βάιγκαντ.

Ύστερα, όλοι οι επιστήμονες Καραγκούνηδες της Θεσσαλίας βροντοφωνάζουν σε κάθε ευκαιρία ότι δεν έχουν καμιά σχέση με τις Βλάχους της Ακαρνανίας. Απλώς αναφέρω ότι ο πολυγραφότατος Θεσσαλός καθηγητής Αχιλλεύς Λαζάρου υπογραμμίζει συνεχώς ότι δεν έχουν καμιά σχέση οι ονομαζόμενοι Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας με τους Καραγκούνηδες της Θεσσαλίας, οι οποίοι φυσικά έχουν κοινή καταγωγή» (Άρθρο του υπό τον τίτλο «Καραγκούνηδες» στον «Ελεύθερο» Αγρινίου , 7 Ιουλίου 1984, με αναφορά και στον γράφοντα).

 

Ιλλυριοί και στην Ακαρνανία!

Ακόμα, επειδή στο βιβλίο αυτό αναφέρεται ότι στην περιοχή μας είναι και … Ιλλυριοί, από τους αρχαίους, τον Στράβωνα, τους μεσαιωνικούς, τον Προκόπιο, και τους συγχρόνους, τον Αντ. Δ. Κεραμόπουλο, υπογραμμίζεται ότι «δεν υπήρχαν Ιλλυριοί στην Αιρωλοακαρνανία» και ότι όλα αυτά είναι εσφαλμένα. «Πέραν του ποταμού Γενούσου είναι Ιλλυριοί, εντεύθεν δε είναι ηπειρώται Έλληνες. Ούτοι, είτε ορθόδοξοι χριστιανοί είναι, είτε μωαμεθανοί Τόσκηδες, είναι αδιάγνωστοι απ΄ αλλήλων έξω της θρησκείας» (Αντώνη Δ. Κεραμόπουλου, εργασία υπό τον τίτλο «Ιλλυριοί – Αλβανοί και Αρβανίτες», Πεπραγμένα του Θ΄ Διεθνούς Βυζαντινολογικού Συνεδρίου, Θεσσαλονίκη 1953, σελίδες 478).Επίσης, ο Κεραμόπουλος ( «Μακεδονικά», 2 (1941 – 1952)514), επισημαίνει ότι «Οι λατινόγλωσσοι της Ελλάδος όχι μόνον το εθνικό αίσθημα διετήρησαν, αλλά και την γοητεία του ελληνικού γλωσσικού οργάνου ησθάνοντο και ήθελον και εφρόντιζον να ανακτήσουν αυτό ως αισθητόν και έντονον εθνικόν γνώρισμα, ιδρύοντες ελληνικά σχολεία».

Μία ηχηρή απάντηση στον εξωπραγματικό χαρακτηρισμό των Ελληνόβλαχων της Ακαρνανίας ως … «Βλαχόφωνων Καραγκούνηδων» που μιλάνε και … αλβανικά δίνει ο ευφυέστατος Κεραμόπουλος ( «Τι είναι οι Κουτσόβλαχοι» - Αθήναι 1939) ειρωνευόμενος κάποιο συγγραφέα της εποχής του (πώς επαναλαμβάνεται, αλήθεια, η ιστορία!), ο οποίος υποστήριζε, επικαλούμενος τον Βενιαμίν εκ Τουδέλης, ο οποίος, όπου πήγαινε εύρισκε … Εβραίους να μιλάνε στη … γλώσσα τους. Γι΄ αυτόν, λοιπόν, τον συγγραφέα, ο οποίος υποστήριζε ότι κάθε επαφή ή συμβίωση Ελλήνων με αλλότριους τους κάνει … πολύγλωσσους ή Ιλλυριούς ή Αλβανούς ή Λατίνους, γράφει: «Οι Βλάχοι πρέπει να ήσαν Εβραίοι! Αφού μάλιστα είχον και εβραϊκά ονόματα (Θωμάς, Ιωάννης, Μιχαήλ, Μαρία, Μαγδαληνή κλπ)».

Η ίδια πλάνη κυριαρχούσε στην περιοχή μας για … Βλαχόφωνους … Καραγκούνηδες και πριν από σαράντα ένα χρόνια, όταν δεν υπήρχε διαδίκτυο και ευρύτερη όπως σήμερα παιδεία και ενημέρωση. Στο τεύχος 48 (Ιανουάριος – Απρίλιος 1976) του περιοδικού «Νιοχώρι» δημοσιεύθηκε ένα άρθρο του Θανάση Κοντοπάνου «Περί Βλάχων – Καραγκούνηδων» στο οποίο ήταν διάχυτη η σύγχυση που κυριαρχούσε κυρίως στη γύρω περιοχή για τους κατοίκους των έξι βλαχοχωριών της Ακαρνανίας, γύρω από το χαρακτηρισμό τους ως «καραγκούνηδων» και τη … «ρουμανική» καταγωγή τους. Στο άρθρο αυτό απάντησε με τεκμηριωμένη επιστολή – ντοκουμέντο ο αείμνηστος Κωσταντίνος Κουτσομπίνας, γιος του Νίκου Κουτσομπίνα και εγγονός του Θύμιου Κουτσομπίνα, ιδρυτών της Παλαιομάνινας. Πολυμαθής και με πληροφορίες από πρώτο χέρι και με πολλά βιβλία και στοιχεία, ο Κωνσταντίνος Κουτσομπίνας έστειλε σχετική επιστολή στο περιοδικό, η οποία δημοσιεύτηκε στο επόμενο τεύχος (49/1976) με την οποία διέλυε την πλάνη αυτή με συντριπτικά ντοκουμέντα, τονίζοντας στο τέλος « αυτά προς αποκατάστασιν τη αληθείας».

 

Οι… «Καραγκούνηδες» της Ακαρνανίας μιλούν και… αλβανικά!

Αλλά, πέρα από τον χαρακτηρισμό των Ελληνόβλαχων της Ακαρνανίας ως … «Βλαχόφωνων Καραγκούνηδων» με την ίδια έκδοση και θεωρίες ενισχύεται και μια άλλη πλάνη, η οποία ρίχνει «νερό στο μύλο της προπαγάνδας» και κάνει κάθε γείτονα … Έντι Ράμα να θέλει, μετά την Ακρόπολη, δική του και την … Αιτωλοακαρνανία και όλη την … Ελλάδα! Εκεί, λοιπόν, αναφέρεται ότι οι … «Βλαχόφωνοι … Καραγκούνηδες» της Ακαρνανίας είναι τρίγλωσσοι, δηλαδή μιλούν ελληνικά, βλάχικα και αλβανικά. Αλλά, ηχηρότατη απάντηση σε αυτή την εξωφρενική αντίληψη δίνει πάλι ο Βάϊγκαντ, ο οποίος στο δεύτερο τόμο του βιβλίου που αναφέρθηκε πιο πάνω και στη σελίδα 229 αναφέρει τα εξής: «… Μιάμιση ώρα από τα Όχθια βρίσκεται το χωριό Κατσαρός, πού πήρε το όνομά του από τον τσέλιγκα. Αυτός δεν ήταν στο σπίτι και έτσι μας πήγαν στο χάνι. Εκεί μαζεύτηκαν οι άντρες που είχαν παρατηρήσει εδώ και πολύ καιρό τον ερχομό μας στην πεδιάδα και που τώρα ήταν περίεργοι να μάθουν «ποιού είναι αυτοί οι ξένοι». Εγώ τους μίλησα μόνο ελληνικά, ενώ με το συνοδό μου μίλησα αλβανικά, που αυτοί θεωρούσαν φράγκικη γλώσσα και έτσι ευχαριστήθηκα που μπόρεσα να ακούσω ότι λένε στη μητρική τους γλώσσα, χωρίς καμιά ντροπή από μένα, αφού δεν είχαν ιδέα ότι καταλάβαινα τα αρωμουνικά. Κάποιοι νόμισαν ότι έχω προσληφθεί στα έργα που γίνονταν κοντά για τα τραίνα. Άλλοι πάλι νόμισαν ότι θέλω να επιβάλω καινούργιους φόρους. Αυτοί οι τελευταίοι θύμωσαν ιδιαίτερα μαζί μου και μού μίλησαν απειλητικά …». Δηλαδή, ο … «τρίγλωσσοι» «Βλαχόφωνοι Καραγκούνηδες» Κατσαριώτες, που «μιλούσαν» κατά τον συγγραφέα και μερικούς παρουσιαστές και … αλβανικά, όχι μόνο δεν καταλάβαιναν τη συζήτηση, αλλά νόμιζαν ότι και μιλούσαν … φράγκικα! Το απόσπασμα αυτό του Βάιγκαντ επιβεβαιώνεται και από μακρύ κατάλογο εκατό τοπωνυμίων της Παλαιομάνινας από τα οποία προκύπτει ότι κανένα δεν έχει τούρκικη ή σλάβικη ή αλβανική ονομασία. Όλα σχεδόν είναι στα βλάχικα και πήραν την ονομασία τους από ξωκλήσια, αρχαιολογικά μνημεία, ιδιοκτήτες των αντίστοιχων περιοχών, από ζώα (πρόβατα, βόδια, γαϊδούρια), κλέφτες και γεωγραφικό ανάγλυφο. Όλα αυτά σημαίνουν ότι η περιοχή αυτή της Ακαρνανίας κατοικούνταν και πριν από την εγκατάστασή των Ριμένων στα σημερινά χωριά τους αποκλειστικά και μόνο από τους ίδιους Έλληνες βλαχοποιμένες. Υπάρχει ένα μόνο τοπωνύμιο στη σλάβικη γλώσσα («λούτσα»), αλλά κι αυτή προ πολλού είχε και έχει ενταχθεί στο ελληνικό λεξιλόγιο.

Υπενθυμίζεται ότι φωτισμένος Ελληνόβλαχος φιλόλογος Κων. Νικολαϊδης στο μνημειώδες έργο του «Ετυμολογικόν Λεξικόν της Κουτσοβλαχικής Γλώσσης», αναφέρει ότι από τις 6.657 κουτσοβλάχικες λέξεις του Λεξικού οι 2.605 κατάγονται από την ελληνική (από δική μας έρευνα με ντοκουμέντα προκύπτει ότι μισές από τις λατινικές αυτές λέξεις ή γύρω στις 1.300, είναι αρχαιοελληνικές, δηλαδή μυκηναϊκές και ομηρικές, αφού, ως γνωστόν, η Λατινική αντέγραψε απλώς τη μυκηναϊκή και ομηρική, 3.460 από την ελληνική (και συνεπώς με την προσθήκη των παραπάνω 1.300 ο αριθμός διαμορφώνεται σε 4.500!), 150 μόνο από την αλβανική και 185 από τη σλαβική.

 
Πάνω φωτογραφία: Οι ιδρυτές της Παλαιομάνινας και Γουριώτισσας, Κουτσομπίνας και Κατσαρός
Κάτω φωτογραφία: Ο ιδρυτής της Παλαιομάνινας, Νικόλαος Κουτσομπίνας

 

Ως Μεσολογγίτη και άγρια φορολογούμενο (γνήσιο) Έλληνα πολίτη όχι μόνο δεν με καθησύχασαν οι «ηρωικές» δηλώσεις του υπουργού Εθνικής Άμυνας κ. Πάνου Καμμένου για τα γειτονικά «φίδια που τρέφουμε στον κόρφο μας» επί 26 χρόνια, αλλά μού προκάλεσαν αγανάκτηση, απογοήτευση και προβληματισμούς για το μέλλον αυτής της χώρας, έτσι όπως κατάντησε από μέτρα, παραλείψεις, αποφάσεις και «πονοψυχίες» τα τελευταία τριάντα κυρίως χρόνια. Κι ας μην τολμήσουν να με κατηγορήσουν μερικοί «ευαίσθητοι» για «ξενοφοβία».

Διότι, ως Μεσολογγίτης αισθάνθηκα τη μέγιστη ντροπή να βεβηλώνουν δεδηλωμένοι μάλιστα εχθροί του έθνους και σε ελληνικό στρατόπεδο το ιερό χώμα, την Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου, όπου, οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», μεταξύ των οποίων και οι παππούδες μου και αγωνιστές από τη μακρινή ακόμα Σαμαρίνα, στις 10 Απριλίου του 1826 έχυσαν το αίμα τους για την πατρίδα, για την ελευθερία της πατρίδας. Εκεί, στο ίδιο ιερό χώμα, «επτά», που μπορεί να είναι 107 ή δεκάδες επτά ή χιλιάδες επτά τέτοια αλβανικά και άλλα «φίδια» που τρέφουμε στον κόρφο μας, προκλητικά δηλώνουν ότι δεν είναι Έλληνες, αλλά εθνικιστές, εχθροί, Αλβανοί.

Η κορύφωση μάλιστα αυτής της επαίσχυντης εικόνας για τη χώρα μας είναι η δήλωση του κ. Καμμένου δήλωσε ότι «όποιος δεν αισθάνεται Έλληνας να αφήσει την ελληνική υπηκοότητα». Και σίγουρα έσκασαν στα γέλια οι επτά ή οι δέκα επτά ή οι χίλιοι επτά «αετοί» ή παρόμοια «φίδια». Έσκασαν στα γέλια για πολλούς λόγους. Κατ΄ αρχάς, που θα βρούνε αλλού τέτοια κορόιδα που θα τους προσφέρουν δωρεάν μαιευτήρια, δωρεάν νοσοκομεία, δωρεάν φάρμακα, δωρεάν πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση, δωρεάν σχεδόν μετακίνηση με τα λεωφορεία, αφού τις ζημιές πληρώνουν οι Έλληνες φορολογούμενοι, μεροκάματα για να στέλνουν στην πατρίδα καθαρά τα ευρώ τους;

Όχι, δεν υποστηρίζω ότι όσοι βρίσκονται στη χώρα μας και εργάζονται τίμια είναι όλοι «φίδια στον κόρφο». Αλλά, όταν ο ίδιος ο υπουργός Εθνικής Άμυνας (και δυστυχώς κανένας άλλος) επισημαίνει ότι η "ομάδα των εφτά" είναι μέλος του σχεδίου αναβίωσης του αλβανικού εθνικισμού, ότι υπάρχει σε εξέλιξη σχέδιο αναβάθμισης του αλβανικού εθνικισμού, κάτι που φαίνεται άλλωστε και από τις πρόσφατες δηλώσεις του αλβανού πρωθυπουργού Έντι Ράμα για τους Τσάμηδες», τι πρέπει να γίνει; Και να υπενθυμίσω ότι το σχέδιο αυτό φάνηκε ακόμα και στα ελληνικά γήπεδα με ανάλογη συμπεριφορά Αλβανού ποδοσφαιριστή, ο οποίος εξακολουθεί να παίζει και να αμείβεται από ελληνική ποδοσφαιρική ομάδα, σαν να συνέβη τίποτε!

Θα περίμενα αντιδράσεις και από το Δήμο της Ιεράς Πόλεως του Μεσολογγίου με επίμονη απάιτηση να εγκαταλείψουν ως βέβηλοι οι επτά αυτοί Αλβανοί τον ιερό αυτό χώρο και να τους πάνε εκεί όπου τους ταιριάζει, όχι πάντως στο Κέντρο Εκπαιδεύσεως Νεοσυλλέκτων Μεσολογγίου.

Δημήτρης Στεργίου

 

Κυκλοφορεί στην Ελλάδα, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και σε πολλές άλλες χώρες το 14ο οικονομικό – πολιτικό βιβλίο «Flashback: Η λεηλασία της Ελλάδος τα τελευταία 60 χρόνια σε… 365 ημέρες» του δημοσιογράφου Δημήτρη Στεργίου από τις Εκδόσεις Stergiou Limited σε 550 σελίδες, με κείμενα, αντί εισαγωγής, του Εμμανουήλ Ροίδη και του Γιάννη Μαρίνου.

Με τη μορφή Ημερολογίου ο συγγραφέας ανοίγει ένα «παράθυρο» στο παρελθόν και μια πύλη γνώσης για το μέλλον, σημειώνοντας ότι η «ιστορία στην Ελλάδα επαναλαμβάνεται συνεχώς ως… ιλαροτραγωδία»!

Με αφετηρία ένα συγκεκριμένο πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό γεγονός , μια είδηση, μια δήλωση, μια απόφαση της κάθε ημέρας, από την 1η Ιανουαρίου του 2015 έως τις 31 Δεκεμβρίου του 2015, ο συγγραφέας «βάζει μπροστά» τη μηχανή του χρόνου και παρουσιάζει, με στοιχεία από το απέραντο αρχείο του, ένα αντίστοιχο … παρόμοιο γεγονός που συνέβη πριν από 60 ή 50 ή 40 ή 30 ή 20 χρόνια!

Το «ταξίδι» γίνεται αστραπιαία. Ο αναγνώστης βρίσκεται ταυτόχρονα στο παρόν και στο παρελθόν ή νομίζει ότι δεν υπάρχει παρόν, αλλά πάντα … παρελθόν ή ότι τα ίδια πάθαιναν, ζούσαν και τραβούσαν και οι παππούδες του και οι γονείς του.

Όλα τα κομμάτια του παζλ γίνονται κάδρο, γίνονται μια μεγάλη εικόνα, που θα τού εξηγήσει ότι όλα σχεδόν αυτά που συμβαίνουν σήμερα, γίνονταν όμοια και απαράλλαχτα και στο παρελθόν και κυρίως θα έρθουν αργά ή γρήγορα, αφού στη χώρα μας, όπως επισημαίνει συνεχώς ο συγγραφέας, «η ιστορία

επαναλαμβάνεται ως ιλαροτραγωδία» σε πείσμα της γνωστής ρήσης του Κάρλ Μάρξ ότι «η ιστορία την πρώτη φορά επαναλαμβάνεται ως τραγωδία και τη δεύτερη ως φάρσα».

Όλα αυτά επιβεβαιώνονται από την απογοήτευσητου ελληνικού λαού για το παλιό πολιτικό σύστημα και τη «μαζοχιστικές» αποφάσεις του στις βουλευτικές κι άλλες εκλογές να ψηφίζει, «πάντα ευκολόπιστος και πάντα προδομένος» κυβερνήσεις «φιλελεύθερες», «σοσιαλιστικές» και, στις 25 Ιανουαρίου 2015, την «πρώτη αριστερή», οι οποίες με τις αποφάσεις, με τα ίδια μέτρα, με την ίδια τακτική, με την ίδια πολιτική, που κατήγγελλαν ως αντιπολίτευση, επαναλαμβάνουν την ιστορία ως … ιλαροτραγωδία.

Κι όλα αυτά τα ιλαροτραγικά συνέβαιναν και συμβαίνουν, μολονότι ο Εμμανουήλ Ροίδης πριν από 140 χρόνια είχε καταγγείλει τα ίδια … σημερινά με «δηλητηριώδεις» επισημάνσεις , όπως αυτή εδώ που παραθέτει στο «Ημερολόγιό» του ο συγγραφέας: «Αν υπήρχε λεξικόν της νεοελληνικής γλώσσης, νομίζομεν ότι ο ορισμός της λέξεως «κόμμα» ήθελεν είναι ο ακόλουθος: «Ομάς ανθρώπων ειδότων ν΄ αναγινώσκουσι και να ν΄ ανορθογραφώσι, εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες, ενούμενοι υπό έναν οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν΄αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν του πρωθυπουργού, ίνα παράσχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι».

Κάντε τώρα flashback, διαβάζοντας το ημερολόγιο του δημοσιογράφου Δημήτρη Στεργίου, και μπείτε στη μηχανή του χρόνου. Έτος αφετηρίας: 2015. Θα το βρείτε στα βιβλιοπωλεία Ιανός​ | Amazon​ | Apple/iTunes​ | Barnes & Noble​ | Vigla.net και σε όλα τα μεγάλα βιβλιοπωλεία.

Κυκλοφορεί και σε έντυπη και ηλεκτρονική (ebook) έκδοση.

 

stergioudimitris.jpg

Γράφει ο
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥ

 

Στη φωτογραφία στιγμιότυπο από τη σχολική εκδρομή το 1961 στη Βόρεια Ελλάδα. Κάτω, στη μέση, πίσω από τον ξαπλωτό, επίσης εκλιπόντα, Θοδωρή Πασσιόπουλο, διακρίνεται ο Αριστείδης Καβάγιας

Ο συμμαθητής μου στο Γυμνάσιο της Παλαμαϊκής Σχολής Μεσολογγίου Νάσος Καβάγιας μου είπε τηλεφωνικώς την πικρή είδηση: «έφυγε» ο άριστος συμμαθητής μας, ο παθιασμένος δάσκαλος, ο φλογερός Μεσολογγίτης Αριστείδης Καβάγιας. Και με καθυστέρηση, λόγω απουσίας μου στο εξωτερικό, θέλω, με συντριβή ψυχής, να παραθέσω μερικές σκέψεις - θύμησες για τον συμμαθητή μου, ο οποίος παρέμεινε πιστός στην Ιερά Πόλη μας για να κάνει τη γνωστή πολύχρονη προσφορά του και να τιμήσει και να βοηθήσει τους Μεσολογγίτες με τη συμμετοχή του στα κοινά.

Θυμάμαι ότι, όπως προκύπτει και από τη σειρά αναμνήσεών μου από τη μαθητική ζωή στο Μεσολόγγι, την οποία φιλοξένησε η «Αιχμή», ο Αριστείδης ήταν μεταξύ των άριστων συμμαθητών μου στο Γυμνάσιο της Παλαμαϊκής Σχολής Μεσολογγίου και, συνεχώς, όξυνε την ευγενή άμιλλα στην τάξη μας. Στην Ε΄ Τάξη ο ανταγωνισμός για την πρωτιά εντοπιζόταν κυρίως σε δέκα περίπου συμμαθητές μου και, τελικά, επεκράτησε ο γράφων με γενικό βαθμό 17 και 6/11. Οι κυριότεροι ανταγωνιστές μου ήταν ο Θανάσης Φερέτης, ο Σπύρος Δρίβας, ο Τάσος Καλογερονιάννης, ο αείμνηστος Γιώργος Μπαρούχας, ο Γιώργος Μπενάτος και ο Αριστείδης Καβάγιας.

Το επόμενο σχολικό έτος 1960-1961 «απηλλάγην» από δύο «ανταγωνιστές» συμμαθητές μου, τον Τάσο Καλογερογιάννη και τον Θανάση Φερέτη, οι οποίοι πήγαν στην Αθήνα για να προετοιμασθούν καλύτερα για τις εισαγωγικές εξετάσεις σε δύσκολες τότε ανώτατες σχολές, όπως ήταν η Ιατρική και το Πολυτεχνείο. Πάντως, και στην τάξη αυτή, την τελευταία, εντάθηκε ακόμα περισσότερο ο ανταγωνισμός, αλλά και πάλι ο γράφων αναδείχθηκε πρώτος στη βαθμολογία, με το Γιώργο Μπενάτο να καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση, το Σπύρο Δρίβα την τρίτη, τον Αριστείδη Καβάγια την τέταρτη και τον Δημήτρη (Τάκη) Καλάκη την πέμπτη θέση.

Θυμάμαι, επίσης, ότι στην τελευταία τάξη (έκτη) κατά το σχολικό έτος 1960 -1961, ο Αριστείδης κατέλαβε την τρίτη θέση με βάση τις επιδόσεις του στα Μαθηματικά (17) μαζί με τον Δημήτρη Καλάκη και το Γιώργο Μπενάτο, και την πρώτη θέση στη Φυσική (18) μαζί με τον Σπύρο Δρίβα.

Στη συνέχεια, ο Αριστείδης συνέχισε τις σπουδές του και διέπρεψε ως εκπαιδευτικός με την τεράστια προσφορά του στους μαθητές του. Όταν επισκεπτόμουνα το Μεσολόγγι συναντιόμαστε πάντοτε με τους συμμαθητές μου που ως επιστήμονες πια (γιατροί, δικηγόροι κλπ) έμειναν στην Ιερά Πόλη και, φυσικά, με τον Αριστείδη, του οποίου με είχαν γοητεύσει οι πλούσιες γνώσεις του, η εκπληκτική νηφάλια σκέψη και η σοβαρότητά του. Θυμάμαι ότι στην πρώτη συγκέντρωση των συμμαθητών μου ύστερα από τριάντα χρόνια (1991) στο Μεσολόγγι, ο Αριστείδης, όπως και όλοι μας, είχαμε δώσει την ψυχή μας για να γιορτάσουμε αυτή τη συνάντησή μας με ατέλειωτους χορούς, τραγούδια και γέλια από τις διηγήσεις ιστοριών από το Γυμνάσιο!

Δεν θα ξεχάσω ποτέ την προθυμία, το ζήλο και την προσπάθεια που κατέβαλε πριν από μερικά χρόνια, όταν ως πρόεδρος του Πολιτιστικού Κέντρου του Δήμου της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου, για να πραγματοποιηθεί στο Μεσολόγγι και την Παλαιομάνινα το Αντάμωμα των Ελληνοβλάχων, ενώ πάντα τιμούσε με την παρουσία του τις γνωστές Πολιτιστικές Εκδηλώσεις στην Παλαιομάνινα με κορυφαίο θέμα τον Βλάχικο Γάμο.

Και τώρα που είχαμε όλοι οι συμμαθητές μας αποφασίσει να διοργανώσουμε μια ακόμα συνάντηση στο Μεσολόγγι, ο Αριστείδης, όπως και μερικοί άλλοι εκλιπόντες συμμαθητές μου, θα «συμμετάσχει», θα μας κοιτάζει από ψηλά και θα υπομειδιά ευχαριστημένος για τα ώριμα πια τερτίπια μας.

Θέλω να εκφράσω τα θερμά μου συλλυπητήρια στην οικογένεια του Αριστείδη.

Μετά την ολοκλήρωση του οδοιπορικού αυτού θέλω να εκφράσω δημοσίως τις θερμές ευχαριστίες μου προς τη διεύθυνση και τα στελέχη της εφημερίδας «ΑΙΧΜΗ» και την επιθυμία μου να συνοδευθεί με σχόλια, επισημάνσεις, διορθώσεις τυχόν λαθών και συμπληρώσεις τυχόν παραλείψεων

 

Γράφει ο
Δηµήτρης Στεργίου

Ολοκληρώνουμε με το σημείωμα αυτό το οδοιπορικό των αναμνήσεων από τη μαθητική ζωή στο Μεσολόγγι, το δεύτερο σταθμό ζωής, με επιστροφή στις ρίζες, σ τον πρώτο σταθμό ζωής, που ήταν το Δημοτικό Σχολείο της Παλαιομάνινας, από το οποίο αποφοίτησα το 1955 (σχολικό έτος 1954-1955).

Το 1955 φοιτούσαμε στην ΣΤ’ Τάξη του Δημοτικού Σχολείου Παλαιομάνινας και αποφοιτήσαμε έξι μαθήτριες και 22 μαθητές (βλέπε πίνακα), από τους οποίους δηλώσαμε συμμετοχή για εισαγωγικές εξετάσεις στα γυμνάσια της περιοχής (Αγρίνιο, Μεσολόγγι, Αιτωλικό) επτά μαθητές (Γεώργιος Αντώνος, Δημήτριος Κέκος, Κων/νος Κωσταρέλος, Βασίλειος Μήλας, Αθανάσιος Παππάς, Δημήτριος Πόπης και Δημήτριος Στεργίου). Επίσης, συμμετέσχε την ίδια χρονιά για εισαγωγή στο Γυμνάσιο Αγρινίου και αείμνηστος Μιχαήλ Κωσταρέλος, ο οποίος είχε αποφοιτήσει το προηγούμενο έτος.

Λίγες μόλις ώρες μετά την αποφοίτησή μου από το Γυμνάσιο της Παλαμαϊκής Σχολής Μεσολογγίου και χωρίς πηλίκιο σε φωτογραφείο του Μεσολογγίου Όπως έχουμε ήδη αναφέρει σε προηγούμενα σημειώματα, την περίοδο αυτή η φοίτηση ενός μαθητή απομακρυσμένων χωριών από τις πόλεις, όπου λειτουργούσαν (εξατάξια) Γυμνάσια ήταν απαγορευτική, διότι, από τη μια μεριά το οικογενειακό εισόδημα ήταν πενιχρότατο και στηριζόταν σε εποχική ρευστοποίηση μόνο αγροκτηνοτροφικών προϊόντων και, από την άλλη μεριά, η φοίτηση μαθητή σε Γυμνάσιο τότε συνοδευόταν από παραμονή σε όλη τη διάρκεια του σχολικού έτους στην πόλη, όπου λειτουργούσε το αντίστοιχο Γυμνάσιο και θα φοιτούσε. Η δαπάνη για τη φοίτηση μαθητή Γυμνασίου τότε υπό τους περιορισμούς αυτούς συνεπαγόταν την εξασφάλιση ικανοποιητικών εσόδων για την αντιμετώπιση των μηνιαίων ή ετήσιων δαπανών, οι οποίες συνίσταντο κυρίως σε ενοίκια δωματίων και σε σίτιση σε εστιατόρια των πόλεων.

Πώς παραλίγο να μην πήγαινα στο Γυμνάσιο

Αυτοί οι σκληροί και απροσπέλαστοι περιορισμοί είχαν συντελέσει στην απόφαση της οικογενείας μου να μη συμμετάσχω στις εισαγωγικές εξετάσεις στο Γυμνάσιο μετά την αποφοίτησή μου το καλοκαίρι του 1955. Θυμάμαι ότι οι προβληματισμοί στην οικογένειά μου ήταν έντονοι, αλλά οι λογαριασμοί δεν «έβγαιναν». Τότε, επειδή η προσπάθειά μου να πείσω τους γονείς μου να πάω στο Γυμνάσιο απέβη άκαρπη, ενημέρωσα τον εξαιρετικό και παθιασμένο για τη μετάδοση της γνώσης νεαρό τότε δάσκαλό μου από τη Μακρυνεία Αθανάσιο Κουφογιώργο (είναι εν ζωή) να μεσολαβήσει στους γονείς μου για το θέμα αυτό. Πράγματι, ο δάσκαλός μου, που δεν περίμενε τέτοια εξέλιξη, διότι ήμουνα άριστος μαθητής, συναντήθηκε με τον πατέρα μου και υπογράμμισε ότι η απόφαση να μη συνεχίσει ο Δημητράκης τις σπουδές στο Γυμνάσιο ισοδυναμεί με έγκλημα! Η παρέμβαση αυτή του δασκάλου μου ήταν καταλυτική, αλλά ενισχύθηκε και από τη δική μου πρόταση στο οικογενειακό συμβούλιο το βράδυ ότι θα βοηθούσα ώστε να καλυφθεί ένα μέρος των εσόδων για την κάλυψη των πρώτων δαπανών φοίτησης στο Γυμνάσιο. Η πρότασή μου συνίστατο στην υπόσχεση να μού πάρουν τέσσερα αρνιά για να τα μεγαλώσω (παχύνω) όλο το καλοκαίρι κατά την περίοδο των διακοπών και να τα πουλήσουμε λίγο πριν από την αναχώρησή μου στο Γυμνάσιο (τότε τα σχολεία άνοιγαν στις 20 Σεπτεμβρίου, αφού τον Ιούνιο είχαν πραγματοποιηθεί οι εισαγωγικές εξετάσεις στα Γυμνάσια).

Ο κύβος, λοιπόν, ερρίφθη! Έτσι, αμέσως μετά την αποφοίτησή μου από το Δημοτικό Σχολείο συμμετείχα με όλους τους συμμαθητές μου που προανέφερα στις εισαγωγικές εξετάσεις στο Γυμνάσιο. Θυμάμαι το δάσκαλό μου, ο οποίος, παρά τις δυσκολίες στις συγκοινωνίες, επισκεπτόταν όλα τα γυμνάσια, όπου δίναμε εξετάσεις και πίσω από τα κάγκελα μας έδινε συμβουλές και μας ενθάρρυνε λέγοντας ότι είσθε καλοί, άριστοι, μαθητές και θα επιτύχετε. Θέλω δημοσίως, επειδή ζη ο κ. Αθανάσιος Κουφογιώργος, να εκφράσω δημοσίως τις θερμότατες ευχαριστίες μου για το ευ ζην πυ μας εξασφάλισε με το εκπαιδευτικό πάθος και την ανθρωπιά του.

Η επιλογή του Γυμνασίου για μια οικογένεια της Παλαιομάνινας ήταν πολύ δύσκολη εξαιτίας των άθλιων τότε δημόσιων υποδομών. Αν ένας μαθητής πήγαινε στο Γυμνάσιο Αγρινίου θα έβλεπε τους γονείς του μόνο κατά τις διακοπές των Χριστουγέννων και του Πάσχα, θα έπαιρνε καθαρά ρούχα ή τρόφιμα με επισκέψεις των γονέων του ή συγγενών του στην πόλη, αφού ήταν σχεδόν απαγορευτική η προσπέλαση στους σιδηροδρομικούς σταθμούς, όπου περνούσε ο σιδηρόδρομος για να πάει στο Αγρίνιο. Για να πήγαινε τότε κανείς από την Παλαιομάνινα στο Αγρίνιο θα έπρεπε να διαβεί τον Αχελώο με βάρκα και από εκεί με πεζοπορία τριών ωρών να φτάσει στον σιδηροδρομικό σταθμό του Αγγελοκάστρου. Η ίδια ταλαιπωρία περίμενε τον ταξιδιώτη και κατά την επιστροφή.

Η φοίτηση στα Γυμνάσια Μεσολογγίου και Αιτωλικού έγινε πιο βολική μετά τη σύνδεση της Παλαιομάνινας και Μεσολογγίου με ένα ιδιωτικό λεωφορείο, το οποίο μετέφερε επιβάτες και εμπορεύματα και, φυσικά, τα ταγάρια με τα ρούχα και ψωμί που παρέδιδαν οι γονείς μας στον τότε ακούραστο, ευγενικό και άνθρωπο εισπράκτορα Φώτη Κουτσουμπίνα. Τα ταγάρια αυτά άφηνε το πρωί σε ένα καφενείο που ήταν στο τέρμα της «γραμμής», απέναντι από το τότε κτίριο της Αγροτικής Τράπεζας . Μετά το τέλος των μαθημάτων το μεσημέρι παίρναμε τα ταγάρια μας και πηγαίναμε στα δωμάτιά μας.

Μετά την ολοκλήρωση του οδοιπορικού αυτού αναμνήσεων από τη μαθητική ζωή στο Μεσολόγγι θέλω να εκφράσω δημοσίως τις θερμές ευχαριστίες μου προς τη διεύθυνση και τα στελέχη της εφημερίδας «Αιχμή» και την επιθυμία μου να συνοδευθεί αυτή αναδρομή με σχόλια, επισημάνσεις, διορθώσεις τυχόν λαθών και συμπληρώσεις τυχόν παραλείψεων από συμμαθητές μου και αναγνώστες της εφημερίδας.

 

Σελίδα 10 από 12

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Η ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας ΑΙΧΜΗ, πρώτης σε κυκλοφορία και αναγνωσιμότητα στο νομό Αιτωλοακαρνανίας. Ειδήσεις, σχόλια, ρεπορτάζ, κοινωνικά, αθλητικά, μικρές αγγελίες

Η Αιτωλοακαρνανία