Αγγελίες    Επικοινωνία

Του Δημήτρη Στεργίου

Ελπίζουμε ότι και οι τεχνοκράτες υπουργοί της νέας κυβέρνησης δεν θα αχρηστεύσουν ένα αναγκαίο για υπερχρεωμένη χώρα διαρθρωτικό μέτρο από την εγκληματική αδυναμία να εφαρμόσουν μιαν αποτελεσματική δημοσιονομική στρατηγική για περιορισμό της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας και εξασφάλιση εσόδων, μπροστά στα οποία ωχριούν τα υψηλά ποσά του πρωτογενούς πλεονάσματος

Ελπίζουμε ότι οι τεχνοκράτες αρμόδιοι υπουργοί της νέας κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη θα επανεξετάσουν το θέμα των πρωτογενών πλεονασμάτων, τα οποία από «παραμύθι» μετά το 1996, δαιμονοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια σε σημείο μάλιστα να επιδιώκεται, σε συμφωνία με τους δανειστές, η μείωσή τους! Αλλά, τα πρωτογενή πλεονάσματα για μια χώρα με χρέος σε ιλιγγιώδη επίπεδα, στο 181,1% του ΑΕΠ (αρνητικό ρεκόρ όλων των εποχών) αποτελούν, όπως και οι αποκρατικοποιήσεις, η σωστή δημοσιονομική πολιτική και η ισχυρή ανάπτυξη, αναγκαίο διαρθρωτικό μέτρο, αρκεί να λειτουργεί σωστά η οικονομία, να μη κατασπαταλώνται οι εθνικοί πόροι σε επιδόματα και σε επιχορηγήσεις γαλαξία ζημιογόνων δημόσιων επιχειρήσεων, οργανισμών και υπηρεσιών. Δηλαδή, η εξασφάλιση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων έπρεπε να επιδιωκόταν από κάθε κυβέρνηση υπερχρεωμένης χώρας, ακόμα κι αν δεν επιβαλλόταν από … Μνημόνια!

Δυστυχώς, μετά το 1996 και επί ολόκληρη εξαετία (1996- 2001) και τα τελευταία χρόνια (2017 και 2018), όταν εξασφαλίσθηκαν υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, αυτό το διαρθρωτικό μέτρο δεν είχε τα ανάλογα αποτελέσματα στο χρέος ή, τουλάχιστον, δεν επέδρασε ανάλογα στη μείωση του χρέους και εξελίχθηκε σε «παραμύθι», που διεκδικεί μάλιστα παγκόσμια ιδιαιτερότητα, καθώς στην ελληνική οικονομία κακοποιήθηκε ένας ακόμα οικονομικός νόμος και γίνεται το … εντελώς αντίθετο! Διότι, πράγματι, σε υγιείς οικονομίες, δηλαδή σε οικονομίες που λειτουργούν χωρίς μακροοικονομικές ανισορροπίες και χρόνιες στρεβλώσεις, η εξασφάλιση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων (κρατικά έσοδα μείον κρατικές δαπάνες) συμβάλλει στη δραστική μείωση του δημόσιου χρέους σε απόλυτους αριθμούς και ως ποσοστό επί του ΑΕΠ.

Σε επίρρωση της του χαρακτηρισμού του πρωτογενούς πλεονάσματος στην Ελλάδα ως «παραμυθιού» υπενθυμίζουμε ότι κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας του ο Κώστας Σημίτης υπερδιπλασίασε το δημόσιο χρέος της χώρας μας, ενώ ,αν είχε αξιοποιηθεί το προκλητικά τότε ευνοϊκό περιβάλλον (υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, υψηλά έσοδα από αποκρατικοποιήσεις και χαμηλό κόστος δανεισμού) και δεν έδινε όλα αυτά για τη λειτουργία και συντήρηση κυρίως ζημιογόνων δημόσιων επιχειρήσεων, θα είχε συρρικνωθεί στο 60% του ΑΕΠ το 2003… Κι όμως, εκτοξεύθηκε τον ίδιο χρόνο στο 107,8% του ΑΕΠ!!! Δηλαδή, ο κ. Σημίτης, «φούσκωσε» ως πρωθυπουργός από το 1996 έως το Μάρτιο του 2004, το δημόσιο χρέος, ενώ έπρεπε να το είχε μειώσει δραστικά. Διότι κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας του κ. Σημίτη το ελληνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον ήταν προκλητικά ευνοϊκό για τη μείωση του χρέους. Δηλαδή, όλοι οι παράγοντες που συμβάλλουν στη σημαντική μεταβολή του χρέους ήταν ευνοϊκότατοι, όπως το υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα, η υψηλή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, τα υψηλά σχετικά έσοδα από αποκρατικοποιήσεις και το σχετικά χαμηλό κόστος δανεισμού ιδιαίτερα μετά 2001. Συγκεκριμένα:

  1. Το πρωτογενές πλεόνασμα είχε διαμορφωθεί από το 1996 έως το 2002 σε υψηλά επίπεδα και κυμαινόταν μεταξύ 2,9% του ΑΕΠ και 7,2% του ΑΕΠ . Μόνο το 2003 το πρωτογενές πλεόνασμα συρρικνώθηκε στο1,4% του ΑΕΠ.
  2. Σε υψηλά επίπεδα ανέρχονταν και οι ρυθμοί αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ κατά την ίδια περίοδο, αφού κυμαίνονταν μεταξύ 6,5% και 10,7%!
  3. Το κόστος δανεισμού από το 1996 άρχισε να συρρικνώνεται συνεχώς και από 10,% του ΑΕΠ μειώθηκε σταδιακά στο 5% το 2003.
  4. Τα έσοδα από αποκρατικοποιήσεις ανήλθαν την περίοδο 1096 – 2003 σε 15,4 δις. ευρώ.

Παρά τις προκλητικά αυτές ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες, ο κ. Σημίτης ως πρωθυπουργός αύξησε στο χρέος κατά 83,1 δις. κατά τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος ή κατά 93,2 δις. ευρώ κατά τις δικές μας εκτιμήσεις, οι οποίες στηρίζονται και στην αναθεώρηση στοιχείων της Eurostat το 2004 και για το χρέος, στο οποίο ενέταξε ποσά κυρίως για τις δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς. Έτσι, από 85,6 δις. ευρώ το 1995 το χρέος διαμορφώθηκε σε 169 δις ευρώ το 2003 ή κατά 97,1%, δηλαδή σχεδόν το διπλασίασε! Με βάση τις εκτιμήσεις μας από τις μεταβολές του χρέους σε απόλυτους αριθμούς κατά την περίοδο 1996 – 2003, το χρέος κατά την περίοδο αυτή αυξήθηκε κατά 93,2 δις. ευρώ ή κατά 108%, δηλαδή υπερδιπλασιάσθηκε.

Πέρα από τη δραματική αυτή εξέλιξη του δημόσιου χρέους σε απόλυτους αριθμούς κατά την πρωθυπουργία του κ. Σημίτη, μηδενική σχεδόν ήταν και η πρόοδος στη διαμόρφωση του ΑΕΠ ως ποσοστό του ΑΕΠ. Όπως προκύπτει από τον παρατιθέμενο πίνακα, ο οποίος βασίζεται σε στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, , όπως διαμορφώθηκε στη συνέχεια μετά την προσθήκη των αναθεωρημένων στοιχείων της Eurostat το 2004 για το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, ο κ. Σημίτης παρέλαβε το 1996 από την προηγούμενη κυβέρνησή του ΠΑΣΟΚ ή από τον εαυτόν του ένα χρέος που το 1995 ήταν 108,7% του ΑΕΠ το 1995 κατά την Τράπεζα της Ελλάδος ή 110,1% κατά άλλα επίσημα στοιχεία και το παρέδωσε στο 97,4% του ΑΕΠ κατά την Τράπεζα της Ελλάδος. Σύμφωνα όμως με δικές μας εκτιμήσεις που λαμβάνουν υπόψη τις αναθεωρήσεις της Eurostat για τα έτη 2000-2003, ο κ. Σημίτης διαμόρφωσε το δημόσιο χρέος στο 109,9% του ΑΕΠ.

 Τα αίτια της κακοδαιμονίας αυτής αναζητούνται στη συμφορά της λειτουργίας και συντήρησης ζημιογόνων δημόσιων επιχειρήσεων, οι οποίες εξανέμιζαν κάθε σχεδόν χρόνο την ευνοϊκή συμβολή των πρωτογενών πλεονασμάτων, του υψηλού ονομαστικού ΑΕΠ, των υψηλών εσόδων από αποκρατικοποιήσεις και το χαμηλό σχετικά κόστος δανεισμού, όπως προκύπτει από στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος

Η Τράπεζα της Ελλάδος, σε όλες τις εκθέσεις της δημοσιεύει ανάλυση των μεταβολών του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ καθώς και τους παράγοντες που συμβάλουν στις μεταβολές αυτές. Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι η συμβολή κυρίως της ανάληψη χρέους και άλλων δαπανών δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών, η οποία εκφράζεται με τον όρο «προσαρμογή ελλείμματος – χρέους» ήταν πάντοτε θετική, δηλαδή ενίσχυε την αύξηση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ ή εξανέμιζε τη μειωτική συμβολή των άλλων παραγόντων που προαναφέρθηκαν. Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι δαπάνες ή η ανάληψη υποχρεώσεων κυρίως δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών που, ενώ δεν επηρεάζουν το έλλειμμα, αυξάνουν το δημόσιο χρέος, καθώς και τα έσοδα από αποκρατικοποιήσεις, οι οποίες δεν επηρεάζουν το έλλειμμα αλλά μειώνουν (θα πρέπει να μειώνουν κανονικά) το χρέος, το ενίσχυσαν κατά την περίοδο αυτή σωρευτικά κατά …. 33,1 εκατ. μονάδες. Την ίδια περίοδο οι άλλοι παράγοντες (πρωτογενές πλεόνασμα, ονομαστικό ΑΕΠ και κόστος δανεισμού συρρίκνωναν το χρέος κατά 35,7 εκατ. μονάδες. Αυτό σημαίνει ότι, με βάση τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το δημόσιο χρέος του 2003 θα έπρεπε να είχε μειωθεί κατά 35,7 εκατ. μονάδες σε σχέση με το αντίστοιχο του 1995 ή να είχε διαμορφωθεί στο 61,7%, που είναι κοντά στο κριτήριο του Μάαστριχτ (60% του ΑΕΠ).

Επίσης, με βάση δικές μας εκτιμήσεις οι σωρευτικές δυσμενείς επιδράσεις των αναλήψεων χρεών, υποχρεώσεων και δαπανών κυρίως δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών κατά την ίδια περίοδο ανέρχονται σε 39 εκατ. μονάδες, που σημαίνει, χωρίς τα «βερεσέδια» αυτά, το δημόσιο χρέος του 2003 θα έπρεπε, αν λειτουργούσε σωστά η ελληνική οικονομία, να είχε διαμορφωθεί σε ακόμα χαμηλότερα επίπεδα ως ποσοστό του ΑΕΠ (60,9% του ΑΕΠ).

Σημειώνεται ότι κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας του κ. Σημίτη αποδείχθηκαν συμφορά για την ελληνική οικονομία τα εκλογικά ή προεκλογικά έτη, όπως το 1996, το 2000 και το 2003. Μόνο κατά τα έτη αυτά το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 45 δις. ευρώ!

Η ίδια ιστορία επαναλήφθηκε και το 2011 και το 2013, όταν ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ως υπουργός Οικονομικών, συνεχώς, σε κάθε ομιλία του, σε συνεντεύξεις Τύπου, σε δηλώσεις, επαναλάμβανε ότι το 2013 ο κρατικός προϋπολογισμός θα παρουσιάσει πρωτογενές πλεόνασμα μετά από πολλά χρόνια και ότι έτσι θα μειωνόταν το δημόσιο χρέος! Πράγματι, μετά την οριστικοποίηση και από την Eurostat του του πρωτογενούς πλεονάσματος των 1,5 δις. ευρώ το 2013, δηλαδή ύστερα από … επτά χρόνια, θα περίμενε κανείς ότι θα μειωνόταν ανάλογα και το χρέος. Αμ δε!

Το «παραμύθι» του «σωτήριου» πρωτογενούς πλεονάσματος για το χρέος συνεχίσθηκε και επί κυβέρνησης Τσίπρα με τις γνωστές διθυραμβικές δηλώσεις για τη σημαντική υπέρβαση του στόχου για το «αιματοβαμμένο» πρωτογενές πλεόνασμα 3,9% του ΑΕΠ ή 6,9 δις. ευρώ το 2016. Και η μείζων αντίφαση στην «περιχαρή» αυτή εξέλιξη είναι ότι η Ελληνική Στατιστική Αρχή ( ΕΛΣΤΑΤ) την ίδια στιγμή ανακοίνωσε ότι το ύψος του ακαθάριστου ενοποιημένου χρέους αυξήθηκε στα 314,9 δισ. ευρώ (179% του ΑΕΠ), έναντι 177,4% το 2015, ενώ έπρεπε να είχε μειωθεί από ένα τόσο μεγάλο πρωτογενές πλεόνασμα! Δηλαδή, το 2018 πήγαν χαράμι και το «ματωμένο» πρωτογενές «πλεόνασμα» και η μικρή ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ. Και πήγαν χαράμι το «πρωτογενές πλεόνασμα» και η ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ το 2018, διότι το χρέος, όπως αναφέρθηκε, αυξήθηκε κατά 4,9 εκατ. μονάδες, ενώ θα έπρεπε να μειωνόταν τουλάχιστον κατά 5,8 ποσοστιαίες μονάδες, δηλαδή από 176,2 ποσοστιαίες μονάδες να συρρικνωνόταν στις 170,4 ποσοστιαίες μονάδες.

Τι έγινε πάλι; Μα αυτό που γίνεται επί δεκαετίες, δηλαδή η σπατάλη, της οποίας μάλιστα η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ το 2018 έσπασε όλα τα αρνητικά ρεκόρ σε περίοδο των Μνημονίων, δηλαδή 2010-2018. Όπως προκύπτει από στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος (Έκθεση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος για το έτος 2018, σελίδα 180), το 2018 οι δαπάνες ή ανάληψη χρεών κατέρριψαν όλα τα ρεκόρ της μνημονιακής περιόδου και επεβάρυνε το χρέος με πάνω από 10 ποσοστιαίες μονάδες, που αποτελεί επίσης νέο αρνητικό ρεκόρ περιόδου!

Υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα με περιορισμό της φοροδιαφυγής και παραοικονομίας

Αυτή είναι η μια «σκοτεινή» πλευρά των παρεξηγημένων υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων. Υπάρχει και μια άλλη «σκοτεινότερη», η οποία προκαλεί τη διαμονοποίησή τους και το εξορκισμό τους: η εγκληματική αδυναμία όλων των κυβερνήσεων να εφαρμόσουν μιαν ορθή, αποδοτική, σωτήρια και αποτελεσματική στρατηγική, η οποία θα αντιμετωπίσει όλες τις «αθάνατες» στρεβλώσεις, διαρθρωτικές αδυναμίες, αντινομίες και ανισορροπίες που οδήγησαν το πολιτικό σύστημα στην ανυποληψία και τη χώρα στην καταστροφή. Και να προλάβω μιαν εύλογη παρατήρησή σας ότι όλα αυτά που αναφέρω είναι γενικά και αφηρημένα, παραθέτω τη «Στρατηγική» που εφαρμόζουν άλλες χώρες που έχουν εντυπωσιακές επιδόσεις και παρατηρήσεις και προτάσεις διεθνών οργανισμών, οι οποίες «υιοθετούνται» ασμένως» από τις ελληνικές κυβερνήσεις για να παίρνουν τις δόσεις των χρηματοδοτικών προγραμμάτων , έστω και ύστερα από μερικές τάχα «εμπλοκές»:

-Ενώ από μελέτη πάλι του ΟΟΣΑ προέκυπτε ήδη από το 2011 ότι η ύφεση, η μείωση των αποδοχών, η μείωση της απασχόλησης, η αύξηση της ανεργίας επέδρασαν αρνητικά στα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων, με αποτέλεσμα να απαιτούνται πρόσθετες κρατικές ενισχύσεις, συνεχίζονταν και συνεχίζονται τα μέτρα λεηλασίας του οικογενειακού εισοδήματος και ο φορομπηχτισμός για να καλύπτονται οι σπατάλες!.

--Εάν η Ελλάδα πετύχει τη μέση αποδοτικότητα των χωρών του ΟΟΣΑ, δηλαδή 0,71, τότε θα είχε υψηλότερες ετήσιες εισπράξεις ΦΠΑ ύψους περίπου 9,8 δις. ευρώ ή 4,6% του ΑΕΠ για τα οποία συνεχώς όλα τα επόμενα χρόνια έως σήμερα, επειδή είμαστε ανίκανοι να εισπράττουμε ΦΠΑ, γίνονται περικοπές μισθών και συντάξεων χωρίς κανένα θετικό αποτέλεσμα για την ελληνική οικονομία και το χρέος!

-Εάν η Ελλάδα προωθούσε τις μεταρρυθμίσεις που υπόσχονταν με τα Μνημόνια, από εμπειρικές μελέτες του ΟΟΣΑ προκύπτει ότι σε βάθος δεκαετίας η χώρα μας θα εξασφάλιζε αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 18% και μια σημαντική συνεισφορά στη μεταβολή του χρέους προς το ΑΕΠ για την περίοδο 2010 – 2013 γύρω στο 62% του ΑΕΠ και στη επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος από το επόμενο έτος.

-Εάν η Ελλάδα εφάρμοζε με συνέπεια το πρόγραμμα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, εκτιμάται ότι μέχρι το 2020 το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ θα μπορούσε να αποκλιμακωθεί κατά τουλάχιστον 20 εκατοστιαίες μονάδες! Και για να επισημανθεί το μέγεθος των εγκλημάτων αυτών υπενθυμίζω την απόφαση - χάρη του τελευταίου Eurogroup στις 5 Δεκεμβρίου 2016, δηλαδή ύστερα από έξι χρόνια, για ελάφρυνση του δημόσιου χρέους κατά 20% έως το … 2060. Ε, δεν πάει άλλο. Στη φυλακή, λοιπόν, για διαρκές έγκλημα…

-Ενώ το δημογραφικό πρόβλημα παίρνει εφιαλτικές διαστάσεις και γίνεται μείζον εθνικό, οι οικογένειες με παιδιά τιμωρούνται στην Ελλάδα! Αυτό προκύπτει από τη μελέτη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για τη φορολογία σε οικογένεια στην οποία εργάζεται ο ένας γονιός με δύο παιδιά, όπου διαπιστώνονται οι υψηλότερες φορολογικές επιβαρύνσεις μεταξύ των 34 χωρών του Οργανισμού. Αυτή η διαπίστωση ισχύει ήδη από το 1992!

- Ελλάδα είναι η μόνη χώρα του ΟΟΣΑ, όπου η φορολογική επιβάρυνση μιας οικογένειας με παιδιά είναι υψηλότερη κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με τα φορολογικά βάρη που επωμίζεται ένας άγαμος εργαζόμενος χωρίς παιδιά, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα κράτη του ΟΟΣΑ, όπου η φορολογική επιβάρυνση των νοικοκυριών με δύο παιδιά είναι κατά εννέα ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερη σε σχέση με τον άγαμο εργαζόμενο χωρίς παιδιά.

-Στην Ελλάδα, εισφορές κοινωνικής ασφάλισης εργαζομένων και εργοδοτών αντιπροσωπεύουν το 83% της συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης σε σύγκριση με το 63% του συνολικού μέσου όρου του ΟΟΣΑ. Αν με όλα αυτά περιμένουμε ανάπτυξη, μείωση της ανεργίας και άμεση αντιμετώπιση του εφιαλτικού δημογραφικού προβλήματος, είμαστε βαθιά … νυχτωμένοι…

-Οι εισφορές και οι φόροι είναι από τους υψηλότερους (60%) τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), με οδυνηρές συνέπειες στις επενδύσεις και την προώθηση της ανάπτυξης.

-Με την υψηλή φορολογία, μετά τα νοικοκυριά, εξοντώθηκε όλη η οικονομική και επιχειρηματική δραστηριότητα, με την ύφεση να «τσακίζει κόκαλα» και τα «περήφανα γερατειά» να εξωθούνται συνεχώς στο περιθώριο.

-Από τις αρχές ήδη της δεκαετίας του 1990 δεν υπήρχαν περιθώρια για επιβολή νέων φόρων ή αύξηση υφισταμένων, αλλά, δυστυχώς, συνεχώς έως και σήμερα τα φοροεισπρακτικά μέτρα «πάνε σύννεφο», γονατίζοντας έτσι οικονομία και νοικοκυριά. .

-Ούτε το φορολογικό σύστημα της χώρας ούτε οι φορολογικοί συντελεστές διαφέρουν σημαντικά από τα αντίστοιχα συστήματα και τους συντελεστές στις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, τα έσοδα του ευρύτερου κυβερνητικού τομέα, ως ποσοστό του ΑΕΠ, υπολείπονται του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά 8 εκατοστιαίες μονάδες, λόγω της εκτεταμένης φοροδιαφυγής , η οποία στη χώρα πάει … σύννεφο, σε πείσμα της ψήφισης πάνω από 3.500 νόμους από την ελληνική Βουλή και της έκδοσης πάνω από 115.000 υπουργικές αποφάσεις μετά το 1975. Δηλαδή, το ελληνικό Δημόσιο χάνει κάθε χρόνο έως και 16 δις. ευρώ (21 δις. ευρώ κατά τον Γιώργο Αλογοσκούφη!), τα οποία θα υπερκάλυπταν τις ετήσιες δαπάνες για μισθούς και συντάξεις στον τομέα αυτό!

-Για να αντιμετωπιστεί η φοροδιαφυγή και να συρρικνωθεί στα επίπεδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να γίνουν να γίνουν, όπως προτείνει συνεχώς η Τράπεζα της Ελλάδος, μερικά «ενοχλητικά» πράγματα: Πρώτον, πρέπει να δοθεί πολύ μεγάλη έμφαση στον έλεγχο των δημόσιων δαπανών. Δεύτερον, πρέπει να εξασφαλιστεί ουσιαστικός έλεγχος των δαπανών όλων των εκτός κρατικού προϋπολογισμού φορέων του δημόσιου τομέα, για να μειωθούν τα ελλείμματά τους και η επιβάρυνση του προϋπολογισμού με επιχορηγήσεις που αντιστοιχούν σε ένα ιδιαίτερα μεγάλο τμήμα των συνολικών δαπανών. Τρίτον, απαιτείται μεγαλύτερη πρόοδος στην αντιμετώπιση των διαρθρωτικών προβλημάτων του δημόσιου τομέα, για να δημιουργηθούν οι αναγκαίες προϋποθέσεις προς επίτευξη υψηλότερων μακροοικονομικών επιδόσεων, ιδιαίτερα όσον αφορά την ανάπτυξη και την απασχόληση.

Αν δεν γίνουν αυτά που ενδεικτικά παρέθεσα το «αύριον ουκ έσσεται πάλι άμεινον»…

Μηδαμινή η επίδραση του πρωτογενούς πλεονάσματος στη μείωση χρέους, λόγω σπατάλης

Έτος

Χρέος (% ΑΕΠ)

Μεταβολές Χρέους (εκατ. μονάδες

Πρωτογενές αποτέλεσμα (% ΑΕΠ)

Επίδραση πρωτογενούς αποτελέσματος (εκατ. μονάδες)

1996

111,3

2,6

4,4

-3,1

1997

108,3

-3,0

5,5

-4,2

1998

105,8

-2,4

6,4

-5,3

1999

105,1

-0,7

7,2

-5,4

2000

106,2

1,1

5,2

-5,1

2001

103,7

-2,5

4,3

-2,0

2002

101,7

-2,1

2,0

-0,7

2003

97,4

-4,2

1,4

0,7

2004

98,9

1,4

0,1

2,6

2005

109,0

10,2

0,3

0,7

2006

106,1

-2,9

0,5

1,4

2007

105,1

-1,0

-0,5

1,9

2008

109,4

4,3

-2,0

5,4

2009

129,7

20,3

-7,2

10,1

2010

146,2

16,5

-3,6

5,3

2011

172,1

25,9

-3,1

3,0

2012

159,6

-12,5

-1,8

3,8

2013

177,4

17,8

-2,1

9,1

2014

178,9

1,5

0,4

-0,3

2015

175,9

-3,0

-3,9

2,1

2016

178,5

2,6

3,7

-3,7

2017

176,1

-2,4

3,9

-3,9

2018

181,1

5,0

4,0

-4,1

 

 

 

 

 

 

 

 

Του Δημήτρη Στεργίου

O κ. Κώστας Ζουράρις καθηγητής, πρώην μέλος του ΚΚΕ, πρώην μέλος του ΚΚΕ Εσωτερικού, «νέο-ορθόδοξος», παθιασμένος αγωνιστής για την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες, μέλος του Πανελλήνιου Μακεδονικού Μετώπου, μάρτυρας υπεράσπισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου στη δίκη της 17ης Νοέμβρη, «γεννημένος κομμουνιστής», «απεργός πείνας», ιδρυτής του κόμματος «Πυρίκαυστος Ελλάδα», βουλευτής τελευταία συνεργαζόμενος με το κόμμα «Ανεξάρτητοι Έλληνες» του κ. Πάνου Καμμένου, υφυπουργός Παιδείας επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ (2016), άρτι προσχωρήσας στον ΣΥΡΙΖΑ, δηλώσας πριν από μερικές ώρες ότι είναι ερωτευμένος με τον Τσίπρα» και τώρα υποψήφιος βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ έχει πει πολλά και διάφορα με κορυφαίο εκείνο στον Realfm Θεσσαλονίκης.

Είπε:

«Αν, θεός φυλάξοι, βγει ο Μητσοτάκης, εγώ θα προσφύγω ικέτης στη γαλλική πρεσβεία, όπως έκανα πριν από 50 χρόνια που η Γαλλία μου έδωσε πολιτικό άσυλο»

Ομολογώ ότι με εξέπληξε η δήλωση αυτή και, συγκεκριμένα, ότι θα ζητήσει πολιτικό άσυλο στη γαλλική πρεσβεία, διότι περίμενα να ζητήσει πολιτικό άσυλο στην πρεσβεία της … Κούβας, που δεν έχει «τυραννία»!

Λοιπόν, ως υφυπουργός Παιδείας, ο κ. Ζουράρις, κατά τη συνέντευξή του στο ραδιόφωνο του Alpha, δήλωσε για τον αποθανόντα Φιντέλ Κάστρο ότι «ήταν μια μεγάλη φυσιογνωμία της ανθρωπότητας, μαζί με τον Τσε Γκεβάρα», τονίζοντας ότι «αποδήμησε εις Κύριον και μας αφήνει πιο φτωχούς και λιγότερο επαναστάτες» και προσθέτοντας ότι «όσοι αποκαλούν τον ηγέτη της Κούβας δικτάτορα είναι μαλάκες και ότι βαριέμαι να μιλάω γι΄ αυτούς».

Δεν θα έγραφα ποτέ το σημείωμα αυτό αν ο κ. Ζουράρις δεν ήταν τότε υπουργός και μάλιστα Παιδείας, «φίλος» του Θουκυδίδη, «φίλος» του Χρυσόστομου, αντίθετος με τον Μάρξ και και τους «μαλάκες» Πλάτωνα, Ισοκράτη και, φυσικά, τον «αρχιμαλάκα» Αριστοτέλη, ο οποίος θα «έγραφε» σήμερα τα ακόλουθα για τον «επαναστάτη» τύραννο, δηλαδή δικτάτορα Φιντέλ Κάστρο στα «Πολιτικά» του (1279a 22-1279b 10), μεταξύ πολλών άλλων, τα ακόλουθα:

«Η μεν γαρ τυραννίς εστι μοναρχία προς το συμφέρον το του μοναρχούντος… Έστι δε τυραννίς μεν μοναρχία, καθάπερ είρηται, δεσποτική της πολιτικής κοινωνίας…» (Διότι η τυραννίς είναι μοναρχία, η οποία αποβλέπει στο ατομικό συμφέρον του μοναρχούντος… Η τυραννίς, όπως ελέχθη, είναι μοναρχία που ασκεί απόλυτη εξουσία επί της πολιτικής κοινωνίας…».

Επίσης, στα «Ηθικά Νικομάχεια» (1160a 41-1160b 11 ) θα “υπενθύμιζετα ακόλουθα (σε μετάφραση):

«Είναι κατάδηλο ότι η τυραννίς είναι το χείριστο, διότι το κάκιστο είναι το αντίθετο του καλλίστου”. Τα ίδια θα «έλεγε» στον κ. Ζουράρι και ο έτερος «μαλάκας», ο Πλάτων, ότι δηλαδή η τυραννία κατατάσσεται στα «φαύλα» πολιτεύματα και οι τύραννοι είναι οι πιο άδικοι και άνομοι.

Μολονότι γνωρίζει πολύ καλά ο κ. Ζουράρις τον όρο «δικτατορία « και τον όρο «τυραννίς», απλώς σημειώνεται ότι έχουν την ίδια ακριβώς σημασία: απόλυτη εξουσία ενός ηγέτη (δικτάτορα) ή ομάδας που κυβερνά χωρίς να περιορίζεται από τους νόμους, το σύνταγμα, ή άλλους κοινωνικούς και πολιτικούς παράγοντες του κράτους, με κύριο χαρακτηριστικό τους τη συγκέντρωση της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας. Επίσης, υπενθυμίζεται ότι ο δικτάτορας κατά τη ρεπουμπλικανική περίοδο της Ρώμης ήταν ένα έκτακτο αξίωμα που έδινε για έξι μήνες την απόλυτη εξουσία για την αντιμετώπιση κρίσιμων καταστάσεων, αλλά έγινε … ισόβιο (κατά παράβαση των κανόνων της ρωμαϊκής δημοκρατίας), όπως και στην περίπτωση του Φιντέλ Κάστρο, από τον Σύλλα και τον Ιούλιο Καίσαρα και πολλούς άλλους σύγχρονους «επαναστάτες» και «σωτήρες» και «μεγάλες φυσιογνωμίες της ανθρωπότητας»…

Για τους λόγους αυτούς η απορία μου: Γιατί να πάει να ζητήσει άσυλο στη γαλλική πρεσβεία που είναι «τυραννία» και όχι στην … Κούβα για την οποία όσοι λένε ότι έχει δικτατορία είναι … «μαλάκες»!

 

Του Δημήτρη Στεργίου

Ξύπνησε τον χαλασμό που προκαλούσαν το ΠΑΣΟΚ με τις εμπρηστικές δηλώσεις του Ανδρέα Παπανδρέου και οι κρατικοδίαιτοι συνδικαλιστές με τις πολυήμερες απεργίες και πορείες και λυσσαλέες αντιδράσεις έναν ακριβώς μήνα με τον σχηματισμό της κυβέρνησης Μητσοτάκη και, φυσικά, το 1991, 1992 και 1993, με στόχο να τον … «ρίξουν»

Εφιαλτικό συνειρμό εικόνων με λυσσαλέες αντιδράσεις, με πολυήμερες απεργίες, με πορείες, με οδοστρώματα που άρχισαν μάλιστα έναν ακριβώς μήνα το σχηματισμό της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας με πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, μού προκάλεσε η «εμφυλιοπολεμική» δήλωση του Αλέξη Τσίπρα για το Κυβερνητικό Πρόγραμμα της Νέας Δημοκρατίας. «Το Πρόγραμμα της Νέας Δημοκρατίας μυρίζει ανθρώπινο αίμα και κρέας», είπε: Διότι, αν, πράγματι, εννοούσε αυτό που επεσήμανε ένα στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ και μάλιστα δημοσιογράφος σε τηλεοπτική εκπομπή λίγο πριν από τις ευρωεκλογές, τότε οι εξελίξεις, τα αποτελέσματα δεν θα περιοριστούν σε εκείνα των ετών 1990-1993, αλλά, έτσι όπως έχει καλλιεργηθεί το «καιόμενο και μη φλεγόμενο» πολιτικό και κοινωνικό κλίμα στη χώρα μας, θα είναι ανεξέλεγκτα!!! Είπε, λοιπόν, στην εκπομπή το στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ και της «Αυγής»: «Αλήθεια, νομίζετε ότι θα μπορέσει να σταθεί μια κυβέρνηση Μητσοτάκη για τρεις μήνες με απέναντι τον Τσίπρα:»

Σπεύδω να σημειώσω ότι δεν θέλω ούτε να σκεφτώ μια τέτοια ερμηνεία ή νόημα της δήλωσης Τσίπρα. Ωστόσο, η εφιαλτική εμπειρία από τον χαλασμό της χώρας και την ταλαιπωρία των κατοίκων που άρχισε ένα μήνα μετά με τον σχηματισμό της κυβέρνησης Μητσοτάκης και, φυσικά, οι πρωταγωνιστές με ανησυχούν βαθύτατα. Και αυτό το λέω μόνο ως προειδοποίηση. Σημειώνω ότι όλα αυτά γίνονταν τότε στη χώρα μας, όταν τον Φεβρουάριο του 1991 ο Ξενοφών Ζολώτας επεσήμαινε ότι «ακόμα κι αν δουλεύαμε το 1991 τζάμπα επί ένα χρόνο, και πάλι κάθε νοικοκυριό θα χρώσταγε 341.000 δραχμές» ή 1.000 ευρώ!! Θαύμα, θαύμα!

Έτσι, με «οδηγό», λοιπόν, το αντίστοιχο εφιαλτικό παρελθόν, θα επιχειρήσω να υπενθυμίσω μερικά οικεία κακά, χωρίς να είμαι Φρύνιχος, από το βιβλίο μου «Ιστορίες οικονομικής τρέλας 1974-2012»:

-Τα «δίκαια αιτήματα» των εργαζομένων ήταν η ανατροπή μιας κυβέρνησης ενός μηνός! Το «Βήμα» (22 Ιουλίου 1990) αποκάλυψε ότι ο τότε πρόεδρος της ΓΣΕΕ και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ (κι αργότερα και βουλευτής του ΠΑΣΟΚ) Λάμπρος Κανελλόπουλος ανέφερε για ποια δίκαια αιτήματα αγωνίζονται τα συνδικάτα. Τότε, λοιπόν, στο «Κανάλι 29» της «Αυριανής» ο Λάμπρος Κανελλόπουλος είπε ότι η πανελλαδική απεργία που κήρυξε η ΓΣΕΕ αποσκοπούσε να «ροκανίσει και να ανατρέψει την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας». Δηλαδή, να ανατραπεί μία κυβέρνηση … ενός περίπου μηνός!

-Πώς «διαλύθηκε» μέσα σε … δύο μήνες μια «ζωντανή» οικονομία! Στις 10 Σεπτεμβρίου 1990, ο τότε πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και τέως τότε πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου με ομιλία του κατά την έναρξη της συνδιάσκεψης για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, την οποία οργάνωσε στη Θεσσαλονίκη η νομαρχιακή οργάνωση του ΠΑΣΟΚ επετέθη σφοδρότατα στην τότε κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Τότε, λοιπόν, είπε, μεταξύ άλλων:

«Υπόσχεται δύο ακόμα χρόνια ξεθεμελιώματος του οικονομικού και κοινωνικού χάρτη, επιδείνωσε τις κρίσεις, υπόσχεται συνέχεια της σκληρότητας με την οποία αντιμετωπίζει τους εργαζόμενους, τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες και τους συνταξιούχους, ενώ δείχνει ανικανότητα να χαράξει μια συνεπή αναπτυξιακή πολιτική

Προσφέρει την ιδιωτικοποίηση, τον αφελληνισμό, την απρόσκοπτη λειτουργία των νόμων της αγοράς που βοηθούν την κερδοσκοπία και την αισχροκέρδεια, τη βάναυση ανακατανομή του εθνικού εισοδήματος σε βάρος των εργαζομένων και των μικρομεσαίων, για να εξυπηρετηθούν καλύτερα τα συμφέροντα της οικονομικής ολιγαρχίας

Ενώ ομιλεί για επενδύσεις οδηγεί τη χώρα μας στο στασιμοπληθωρισμό και την ανεργία και εξαπολύει μια μετωπική επίθεση ενάντια στις κατακτήσεις του λαού μας, τα ασφαλιστικά ταμεία και τις συντάξεις και ακολουθεί μια νομισματική και συναλλαγματική πολιτική, που έχει οδηγήσει σε άκρως υψηλά επιτόκια, ώστε να είναι αδύνατον να υπάρξουν παραγωγικές επενδυτικές επενδύσεις

Είναι ασύστολο ψεύδος ότι για όλα ευθύνεται το ΠΑΣΟΚ. Το ΠΑΣΟΚ παρέδωσε τον Ιούνιο του 1989 μια ζωντανή αναπτυσσόμενη οικονομία με πληθωρισμό στο μισό από εκείνο που παραλάβαμε το ΄81 και μηδενικό καθαρό δανεισμό από το εξωτερικό. Ας συγκρίνει ο κ. Μητσοτάκης το δημόσιο χρέος της χώρας μας ως ποσοστό του ΑΕΠ με εκείνο ορισμένων εταίρων μας στην ΕΟΚ

Στα πλαίσια των μαζικών απολύσεων που προωθεί η κυβέρνηση προωθούνται οι ημέτεροι και διώκονται ανηλεώς όσοι δεν προσκυνούν τη Νέα Δημοκρατία. Οι διωγμοί στο δημόσιο τομέα προχωρούν με γρήγορους ρυθμούς. Το ΠΑΣΟΚ δεσμεύεται να συμπαρασταθεί στους διωκόμενους και να αποκαταστήσει εκείνους που θυσιάστηκαν στο βωμό των κομματικών σκοπιμοτήτων της Νέας Δημοκρατίας»

Και διερωτάται κανείς πώς μπόρεσε μια κυβέρνηση να κάνει όλα αυτά μόλις σε … δύο περίπου μήνες! Καλά έλεγε ο μέγας Μάρξ: «Τα ιστορικά γεγονότα παρουσιάζονται δύο φορές-τη μια σαν τραγωδία, την άλλη σαν φάρσα»!

- «Κόλαση» η Ελλάδα το Σεπτέμβριο του 1990: Στις 11 Σεπτεμβρίου 1990, τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων παρουσίαζαν τη χώρα μας ως … επίγεια κόλαση. Τότε, λοιπόν, οι εφημερίδες, παρασυρμένες από τις ανακοινώσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης και συνδικαλιστικών οργανώσεων του κρατικομονοπωλιακού τα τομέα, παρουσίαζαν την Ελλάδα ως εξής:

«Νεκρώνει η χώρα»

«Μάχη θανάτου»

«Παραλύει η χώρα»

«Χάος»

«Έρχεται θύελλα»

«Χείμαρρος (απεργιακός)»

-Κύμα καταλήψεων στα λύκεια της χώρας: Στις 22 Νοεμβρίου του 1990, ξεκίνησε ένα κύμα καταλήψεων στα λύκεια της χώρας, με αφορμή τα μέτρα για την παιδεία που ανακοίνωσε πως θα λάβει η τότε κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Τότε, λοιπόν, η τότε αντιπολίτευση βρήκε την ευκαιρία, να κηρύξει σκληρό πόλεμο κατά του Μητσοτάκη, αξιοποιώντας τον «ξεσηκωμό» των νέων, ο οποίος παρουσιαζόταν από μεγάλη μερίδα του Τύπου ως μαζικός και διεκδικητικός. Τότε, όταν έφθασαν τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά η κατάσταση είχε σχεδόν πλήρως εκτονωθεί. Ωστόσο, ο τότε πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Ανδρέας Παπανδρέου έριξε κι άλλο λάδι στη φωτιά μιλώντας για «ηφαίστειο» που σύντομα επρόκειτο να εκραγεί...

Ακόμα κι αν δουλεύαμε το 1991 τζάμπα επί ένα χρόνο, και πάλι κάθε νοικοκυριό θα χρώσταγε 341.000 δραχμές!

Φωτό 26α Του Κώστα Μητρόπουλου από το «Βήμα». Αναδημοσιεύθηκε στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο», 7 Δεκεμβρίου 1989

Μια φορά κι έναν καιρό, πριν από 22 χρόνια, το Φεβρουάριο του 1991, διαπιστωνόταν ότι κι αν ακόμα δούλευαν όλοι οι Έλληνες εργατοϋπάλληλοι τζάμπα επί ένα χρόνο , και πάλι κάθε ελληνικό νοικοκυριό θα εξακολουθούσε να επιβαρύνεται από το δημόσιο χρέος με 341.000 δραχμές!!!

Σημειώνεται ότι ο Κώστας Μητρόπουλος με το παραπάνω σκίτσο του προηγήθηκε του Ξενοφώντα Ζολώτα, ο οποίος είχε κάνει στη συνέχεια σχετική δήλωση!

-Η εξουσία στην … παρανομία! Το Σεπτέμβριο του 1991, ο Γιώργος Παπανδρέου, ως βουλευτής του ΠΑΣΟΚ ενθάρρυνε (με τη συμμετοχή του) τους εργαζόμενους της Ελληνικής Βιομηχανίας Οχημάτων, οι οποίοι είχαν κλείσει με σιδερένιες «μπάρες», πέτρες και ξύλα την Εθνική Οδό προς την Πάτρα, ταλαιπωρώντας χιλιάδες Έλληνες και ξένους επιβάτες και οδηγούς 10.000 περίπου αυτοκινήτων.

Τότε, με την ενθάρρυνση βουλευτών, μεταξύ των οποίων και Γιώργος Παπανδρέου, έκαναν καθιστική διαμαρτυρία (οκλαδόν) στη μέση της Εθνικής Οδού μαζί με άλλους βουλευτές και διαμαρτυρόμενους, παρά τις εκκλήσεις του τότε αστυνομικού διευθυντή να αποχωρήσουν εντός δέκα λεπτών. Στη συνέχεια, παρά την ταλαιπωρία που υπέστησαν οι Έλληνες και οι ξένοι από το αντιδημοκρατικό και παράνομο αυτό κλείσιμο της Εθνικής Οδού (υπό τα αδιάφορα όμματα των οργάνων της … τάξης!), οι παρανομήσαντες αυτοί επανεξελέγησαν βουλευτές και έγιναν υφυπουργοί, υπουργοί και ο Παπανδρέου και πρωθυπουργός. Στις 13 Φεβρουαρίου 2011, όταν ο Γιώργος Παπανδρέου ήταν πρωθυπουργός, στην απάντηση στη Βουλή στον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα «για την «ποινικοποίηση του κινήματος ανυπακοής στα διόδια» τόνιζε ότι «η ανομία δεν αποτελεί λύση». Τότε, λοιπόν, εμείς σε άρθρο μας που αναρτήθηκε, μαζί με τη φωτογραφία, στο ιστολόγιό μας στις 13 Φεβρουαρίου 2011 υπό τον τίτλο «Η ανομία ωφελεί πάρα πολύ τους πολιτικούς», επισημαίναμε, μεταξύ άλλων τα εξής: «Είναι και παραείναι … «λύση»! Διότι μέσω της … «ανομίας» ο κ. Γιώργος Παπανδρέου έγινε υφυπουργός Εξωτερικών, υπουργός Εξωτερικών, υπουργός Παιδείας και τώρα πρωθυπουργός! Αδιάψευστος μάρτυς η παρατιθέμενη φωτογραφία, η οποία δημοσιεύθηκε στις εφημερίδες το Σεπτέμβριο του 1991. Η φωτογραφία αυτή παρουσιάζει εργαζόμενους της Ελληνικής Βιομηχανίας Οχημάτων (ΕΒΟ) να έχουν κλείσει, επί κυβέρνησης του κ. Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, την Εθνική Οδό προς Πάτρα με σιδερένιες «μπάρες», ξύλα και πέτρες και με την ενθάρρυνση βουλευτών, μεταξύ των οποίων ήταν και ο τότε βουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ. Γιώργος Παπανδρέου (άλλη φωτογραφία που είχαμε στο αρχείο μας, αλλά, δυστυχώς, δεν την εντοπίσαμε ακόμα, τον παρουσιάζει να κάθεται οκλαδόν στη μέση της Εθνικής Οδού μαζί με άλλους βουλευτές και διαμαρτυρόμενους!). Τότε, όπως μας πληροφορούν οι εφημερίδες, ταλαιπωρήθηκαν εκατοντάδες επιβάτες και οδηγοί 10.000 περίπου αυτοκινήτων, τα οποία σχημάτιζαν μιαν ουρά πολλών χιλιομέτρων. Κι όμως, παρά την ταλαιπωρία που υπέστησαν οι Έλληνες και οι ξένοι από το αντιδημοκρατικό και παράνομο αυτό κλείσιμο της Εθνικής Οδού (υπό τα αδιάφορα όμματα των οργάνων της … τάξης!), οι παρανομήσαντες αυτοί επανεξελέγησαν βουλευτές και έγιναν υφυπουργοί, υπουργοί και ο κ. Παπανδρέου και πρωθυπουργός»!

-Γινόταν χαλασμός σε όλη την Ελλάδα με απεργίες, ενώ δεν υπήρχε στα δημόσια ταμεία ούτε δραχμή για … ανάπτυξη! Τον Νοέμβριο του 1991, με ένα σχόλιό μας στην εφημερίδα «Νέα» (29 Νοεμβρίου 1991) υπό τον τίτλο «Ανάπτυξη» προσπαθούσαμε να απαντήσουμε στην τότε εφαρμοζόμενη οικονομική πολιτική, η οποία ήθελε να συνδυάσει λιτότητα και ανάπτυξη, όπως όλα τα σαράντα . Παραθέτω το σχόλιο αυτό σε επιβεβαίωση ότι παραμείναμε σταθεροί σε βασικές οικονομικές αρχές και νόμους και δικαιωθήκαμε:

«Ακούμε πολλές φορές και από πολλούς να επιμένουν στην πρόταση για συνδυασμό προγράμματος σταθεροποίησης της οικονομίας και ανάπτυξης της χώρας.

Αλλά, η σκληρή αυτή πραγματικότητα μας λέει ότι η πρόταση αυτή, πέραν από ένα ευσεβή πόθο, δεν έχει καμιά άλλη πρακτική σημασία. Διότι, όταν προτείνεται συνδυασμός σταθεροποίησης της οικονομίας και ανάπτυξης είναι σα να επιδιώκουμε να κρατάμε δύ καρπούζια στην ίδια μασχάλη…

Οι λόγοι είναι απλοί. Σε μια περίοδο μεγάλης οικονομικής κρίσης και τρομερής ύφεσης (σημείωση σημερινή: όπως αυτή των πέντε τελευταίων ετών!) αυτό που προέχει είναι το νοικοκύρεμα, είναι η κάλυψη των ελλειμμάτων και ζημιών, η συγκέντρωση πόρων και η συνετή διαχείριση.

Είναι, συνεπώς, άφρον, να επιδιώκεται η προώθηση της ανάπτυξης με μεγάλες επενδύσεις χωρίς να υπάρχει ούτε μια δραχμή στα δημόσια ταμεία.

Μήπως, λοιπόν, χρειάζεται να γίνει μα προσγείωση στην πραγματικότητα και να μη λέμε πράγματα που δεν γίνονται; Διότι, έτσι δίνουμε την ευκαιρία σε μερικούς διαχειριστές των εθνικών και δανειακών κεφαλαίων (σημείωση σημερινή: υπουργοί Οικονομικών!) να επιδίδονται σε κατασπατάληση των πόρων μας εν ονόματι τάχα της ανάπτυξης!»

Αυτά λέγαμε, αγαπητοί φίλοι, στη μεγαλύτερη και πρώτη σε κυκλοφορία τότε απογευματινή εφημερίδα στην Αθήνα, την εφημερίδα «Νέα»! Ναι, τότε, που γινόταν χαλασμός από τους συνδικαλιστές που ήθελαν τα πάντα από άδεια δημόσια ταμεία. Συγχωρήστε με αυτή την παρέμβαση.

- «Ξεβράκωμα» οδηγών ως αντίδραση στην ιδιωτικοποίηση των Αστικών Συγκοινωνιών ! Το 1992, η κυβέρνηση Μητσοτάκη είχε αποπειραθεί να προχωρήσει σε ιδιωτικοποίηση της τότε Επιχείρησης Αστικών Συγκοινωνιών (ΕΑΣ), η οποία λειτουργούσε τα αστικά λεωφορεία στην Αθήνα, καθώς είχε εντοπίσει μεγάλες «τρύπες» και ήθελε να εξυγιάνει την επιχείρηση. Τότε, λοιπόν, προωθήθηκε η αποκρατικοποίηση της ΕΑΣ με την παραχώρηση των λεωφορείων σε ιδιώτες – οδηγούς. Ωστόσο, με στήριξη του ΠΑΣΟΚ ως αξιωματικής αντιπολίτευσης και των άλλων κομμάτων, έγινε … χαλασμός. Τότε, είχαν διαδραματιστεί κωμικοτραγικές εικόνες στο κέντρο της Αθήνας, που είχαν κάνει τον γύρο του κόσμου. Μια τέτοια εικόνα ήταν και το «ξεβράκωμα» των οδηγών – ιδιοκτητών τότε των αστικών συγκοινωνιών στην Ομόνοια από μαινόμενους συνδικαλιστές! Το «ξεβράκωμα» αυτό το διαδέχθηκε στη συνέχεια το σκίσιμο του σακακιού του τότε διοικητή της Ιονικής Τράπεζας πάλι από μερικούς συνδικαλιστές, οι οποίοι τα έκαναν γυαλιά – καρφιά στην αίθουσα της γενικής συνέλευσης, η οποία, ως γνωστόν, είναι θεσμός για τις ανώνυμες εταιρείες και όχι μόνον. Η συνέχεια; Το ΠΑΣΟΚ κέρδισε τις εκλογές του 1993 και, όπως είχε υποσχεθεί προεκλογικά και κατά την περίοδο των σκληρών κινητοποιήσεων των συνδικαλιστών της ΕΑΣ, … επανακρατικοποίησε τα αστικά λεωφορεία…Και μια λεπτομέρεια: Μετά την ανατροπή της κυβέρνησης Μητσοτάκη το 1993, η νέα κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ υπό τον Ανδρέα Παπανδρέου μιλούσε ανοιχτά πια για «μετοχοποιήσεις» και συμμετοχή ιδιωτών στο κεφάλαιο δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών!

Αυτά και ο Θεός να βάλει το χέρι του…

Του Δημήτρη Στεργίου

Πώς από 1,7 δις. ευρώ ή 28,6 % του ΑΕΠ το 1980, με αλλεπάλληλες καταρρίψεις προηγούμενων αρνητικών ρεκόρ από «πρωταθλητές» πρωθυπουργούς το χρέος έφθασε στα 335 δις. ευρώ ή 181,1% του ΑΕΠ το 2018

Ένας ακόμα εκλογικός κύκλος, εκείνος του 2019, που θα ολοκληρωθεί στις 7 Ιουλίου, θα είναι μοιραίος για την οικονομία και ιδιαίτερα για το σε αρνητικά επίπεδα ρεκόρ όλων των εποχών χρέος. Οι 13 έως τώρα αυτοί εκλογικοί κύκλοι με τις 13 μικρές ή τεράστιες «προικοδοτήσεις» οδήγησαν το χρέος από 28,6% του ΑΕΠ και μηδέν σχεδόν το 1980 σε απόλυτους αριθμούς, στο σημερινό (2018) ιλιγγιώδες και με αρνητικό ρεκόρ όλων των εποχών επίπεδο των 335 δις. ευρώ ή 181,1%. Οι εκλογικοί κύκλοι που εξελίχθηκαν σε «μπουρλότο» του χρέους είναι: του Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος το … δεκαπλασίασε στην αρχή σε απόλυτους αριθμούς και το διπλασίασε ως ποσοστό του ΑΕΠ, του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, ο οποίος το διπλασίασε σχεδόν σε απόλυτους αριθμούς και ως ποσοστό του ΑΕΠ , του Κώστα Σημίτη, ο οποίος το διπλασίασε σχεδόν σε απόλυτους αριθμούς, του Κώστα Καραμανλή, ο οποίος κατέρριψε όλα τα προηγούμενα ρεκόρ σε αύξηση σε δις. ευρώ, του Γιώργου Παπανδρέου, ο οποίος από το «μη βιώσιμο» 299,8 δις. ευρώ το πήγε στα 355,7 δις. ευρώ (ρεκόρ όλων των εποχών), του Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος, χωρίς το «κούρεμα» των 51 δις. ευρώ θα το αύξανε κατά 52 δις. ευρώ, και του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος κατέρριψε όλα τα προηγούμενα αρνητικά ρεκόρ του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Και καθώς το τρέχον εκλογικό έτος είναι άγνωστο πού θα το οδηγήσει απολογιστικά με τις γνωστές προεκλογικές παροχές και γνωστά νέα «βερεσέδια», η έρευνα θεωρεί ως εκλογικό έτος το 2018.

Πέντε κυρίως είναι οι εκλογικοί κύκλοι που προικοδότησαν με τα περισσότερα δις. ευρώ ή τις περισσότερες ποσοστιαίες μονάδες το χρέος. Είναι ο εκλογικός του κύκλος του 1989 και 1990 του «Τσοβόλα δώστ΄ όλα» και των κυβερνήσεων Τζαννετάκη και Ζολώτα, του Κώστα Σημίτη του 2000 και του 2004 και του Κώστα Καραμανλή του 2007 και του 2009 και, φυσικά, των Γιώργου παπανδρέου, Αντώνη Σαμαρά και Αλέξη Τσίπρα. Συγκεκριμένα:

-Οι εκλογικοί κύκλοι του Ανδρέα Παπανδρέου: Ο Ανδρέας Παπανδρέου παρέλαβε το 1981 ένα χρέος που βρισκόταν στα 2,5 δις. ευρώ ή 34,% του ΑΕΠ και το 1985 το αύξησε στα 9 δις. ευρώ ή στο 54,7% του ΑΕΠ και το κρίσιμο 1989 στα 22,4 δις. ευρώ ή 69,9% του ΑΕΠ. Δηλαδή, προικοδότησε το έως το 1980 ανύπαρκτο σχεδόν χρέος κατά 20 δις. ευρώ ή κατά 35,5 εκατοστιαίες μονάδες, δηλαδή το … δεκαπλασίασε σε απόλυτους αριθμούς και το διπλασίασε ως ποσοστό του ΑΕΠ. Κατά την τρίτη θητεία του ως πρωθυπουργού (1993-1996) το χρέος αυξήθηκε κατά άλλα 30 δις. ευρώ!

-Ο εκλογικός κύκλος του 1990: Ο εκλογικός κύκλος του 1990 απετέλεσε τη δεύτερη θρυαλλίδα αύξησης του «ήρεμου» έως το 1981 χρέους, το οποίο το 1981βρισκόταν στο 34,5% του ΑΕΠ ή στα 2,5 δις. ευρώ. Μετά το 1980, τα επίπεδα του χρέους συνεχώς αυξάνονταν κι έφθασαν το 1989 στα 22,4 δις. ευρώ ή στο 69,9% του ΑΕΠ και το κρίσιμο 1990 στα 31 δις. ευρώ ή 80,7 % του ΑΕΠ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 8,6 δις. ευρώ ή 10,8 ποσοστιαίες μονάδες αντίστοιχα.

-Ο εκλογικός κύκλος του 1993: Με την ανάληψη, από την πρώτη στιγμή της θητείας του Κων. Μητσοτάκη ως πρωθυπουργού, όλων των «κρυφών χρεών» (τα γνωστά «βεσεσέδια») του ΠΑΣΟΚ και των δύο βραχύβιων κυβερνήσεων Τζαννετάκη και Ζολώτα, το χρέος το κρίσιμο πάλι εκλογικό έτος λόγω Σαμαρά 1993 εκτοξεύθηκε στα 60,5 δις. ευρώ ή στο 111,6 % του ΑΕΠ, καταρρίπτοντας όλα τα προηγούμενα αρνητικά ρεκόρ!

-Οι εκλογικοί κύκλοι Σημίτη: Κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας του Κώστα Σημίτη το ελληνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον ήταν προκλητικά ευνοϊκό για τη μείωση του χρέους. Δηλαδή, όλοι οι παράγοντες που συμβάλλουν στη σημαντική μεταβολή του χρέους ήταν ευνοϊκότατοι, όπως το υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα, η υψηλή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, τα υψηλά σχετικά έσοδα από αποκρατικοποιήσεις και το σχετικά χαμηλό κόστος δανεισμού ιδιαίτερα μετά 2001. Και θα σταθώ περισσότερο στην περίοδο Σημίτη για τους λόγους που θα αναλύσω. Συγκεκριμένα:

  1. Το πρωτογενές πλεόνασμα κατά την περίοδο 1996 – 2003 είχε διαμορφωθεί το 1996 έως το 2002 σε υψηλά επίπεδα και κυμαινόταν μεταξύ 2,9% του ΑΕΠ και 7,2% του ΑΕΠ . Μόνο το 2003 το πρωτογενές πλεόνασμα συρρικνώθηκε στο 1,4% του ΑΕΠ.
  2. Σε υψηλά επίπεδα ανέρχονταν και οι ρυθμοί αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ κατά την ίδια περίοδο, αφού κυμαίνονταν μεταξύ 6,5% και 10,7%!
  3. Το κόστος δανεισμού από το 1996 άρχισε να συρρικνώνεται συνεχώς και από 10,% του ΑΕΠ μειώθηκε σταδιακά στο 5% το 2003.
  4. Τα έσοδα από αποκρατικοποιήσεις ανήλθαν την περίοδο 1096 – 2003 σε 15,4 δις. ευρώ.

Παρά τις προκλητικά αυτές ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες, ο κ. Σημίτης ως πρωθυπουργός αύξησε στο χρέος κατά 85,4 δις. κατά τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος ή κατά 93,2 δις. ευρώ κατά τις δικές μας εκτιμήσεις, οι οποίες στηρίζονται και στην αναθεώρηση στοιχείων της Eurostat to 2004 και για το χρέος, στο οποίο ενέταξε ποσά κυρίως για τις δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς. Έτσι, από 85,6 δις. ευρώ το 1995 το χρέος διαμορφώθηκε σε 169 δις ευρώ το 2003 ή κατά 97,1%, δηλαδή σχεδόν το διπλασίασε! Με βάση τις εκτιμήσεις μας από τις μεταβολές του χρέους σε απόλυτους αριθμούς κατά την περίοδο 1996 – 2003, ο χρέος κατά την περίοδο αυτή αυξήθηκε κατά 93,2 δις. ευρώ ή κατά 108%, δηλαδή υπερδιπλασιάσθηκε.

Πέρα από τη δραματική αυτή εξέλιξη του δημόσιου χρέους σε απόλυτους αριθμούς κατά την πρωθυπουργία του κ. Σημίτη, μηδενική σχεδόν ήταν και η πρόοδος στη διαμόρφωση του ΑΕΠ ως ποσοστό του ΑΕΠ. Όπως προκύπτει από στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος και από εκτιμήσεις μας (υπάρχουν σε όλα τα άρθρα μου και τα βιβλία μου) μετά την προσθήκη των αναθεωρημένων στοιχείων της Eurostat το 2004 για το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, ο κ. Σημίτης παρέλαβε το 1996 από την προηγούμενη κυβέρνησή του ΠΑΣΟΚ ή από τον εαυτόν του ένα χρέος που το 1995 ήταν 108,7% του ΑΕΠ το 1995 κατά την Τράπεζα της Ελλάδος ή 110,1% κατά άλλα επίσημα στοιχεία και το παρέδωσε στο 97,4% του ΑΕΠ κατά την Τράπεζα της Ελλάδος. Σύμφωνα όμως με δικές μας εκτιμήσεις που λαμβάνουν υπόψη τις αναθεωρήσεις της Eurostat για τα έτη 2000-2003, ο κ. Σημίτης διαμόρφωσε το δημόσιο χρέος στο 98,9 του ΑΕΠ.

Θα μού πείτε ότι το μείωσε σε ποσοστιαίες μονάδες. Κι όμως, είναι απογοητευτική η διαπίστωση ότι παρά την προκλητική ευνοϊκή συγκυρία, το χρέος υπερδιπλασιάσθηκε σε απόλυτους αριθμούς ή, ύστερα από μερικές σημαντικές αυξήσεις κυρίως το 2000, το 2001 και το 2002, διαμορφώθηκε στα ίδια περίπου επίπεδα με τα αντίστοιχα του 1995 ως ποσοστό του ΑΕΠ. Τα αίτια της κακοδαιμονίας αυτής αναζητούνται στη συμφορά της λειτουργίας και συντήρησης ζημιογόνων δημόσιων επιχειρήσεων, οι οποίες εξανέμιζαν κάθε σχεδόν χρόνο την ευνοϊκή συμβολή των πρωτογενών πλεονασμάτων, του υψηλού ονομαστικού ΑΕΠ, των υψηλών εσόδων από αποκρατικοποιήσεις και το χαμηλό σχετικά κόστος δανεισμού, όπως προκύπτει από στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος

Η Τράπεζα της Ελλάδος, σε όλες τις εκθέσεις της δημοσιεύει ανάλυση των μεταβολών του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ καθώς και τους παράγοντες που συμβάλουν στις μεταβολές αυτές. Από τα στοιχεία που δημοσιεύονται σε όλες τις εκθέσεις της Τράπεζας της Ελλάδος προκύπτει ότι σε όλα τα έτη, με εξαίρεση του 2003, η συμβολή κυρίως της ανάληψη χρέους και άλλων δαπανών δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών, η οποία εκφράζεται με τον όρο «προσαρμογή ελλείμματος – χρέους» ήταν πάντοτε θετική, δηλαδή ενίσχυε την αύξηση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ ή εξανέμιζε τη μειωτική συμβολή των άλλων παραγόντων που προαναφέρθηκαν. Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι δαπάνες ή η ανάληψη υποχρεώσεων κυρίως δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών που, ενώ δεν επηρεάζουν το έλλειμμα, αυξάνουν το δημόσιο χρέος, καθώς και τα έσοδα από αποκρατικοποιήσεις, οι οποίες δεν επηρεάζουν το έλλειμμα αλλά μειώνουν (θα πρέπει να μειώνουν κανονικά) το χρέος, το ενίσχυσαν κατά την περίοδο αυτή σωρευτικά κατά …. 33,1 εκατ. μονάδες. Την ίδια περίοδο οι άλλοι παράγοντες (πρωτογενές πλεόνασμα, ονομαστικό ΑΕΠ και κόστος δανεισμού συρρίκνωναν το χρέος κατά 35,7 εκατ. μονάδες. Αυτό σημαίνει ότι, με βάση τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το δημόσιος χρέος του 2003 θα έπρεπε να είχε μειωθεί κατά 35,7 εκατ. μονάδες σε σχέση με το αντίστοιχο του 1995 ή να είχε διαμορφωθεί στο 61,7%, που είναι κοντά στο κριτήριο του Μάαστριχτ (60% του ΑΕΠ).

Επίσης, με βάση δικές μας εκτιμήσεις οι σωρευτικές δυσμενείς επιδράσεις των αναλήψεων χρεών, υποχρεώσεων και δαπανών κυρίως δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών κατά την ίδια περίοδο ανέρχονται σε 39 εκατ. μονάδες, που σημαίνει, χωρίς τα «βερεσέδια» αυτά, το δημόσιο χρέος του 2003 θα έπρεπε, αν λειτουργούσε σωστά η ελληνική οικονομία, να είχε διαμορφωθεί σε ακόμα χαμηλότερα επίπεδα ως ποσοστό του ΑΕΠ (60,9% του ΑΕΠ).

Σημειώνεται ότι κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας του κ. Σημίτη αποδείχθηκαν συμφορά για την ελληνική οικονομία τα εκλογικά ή προεκλογικά έτη, όπως το 1996, το 2000 και το 2003. Μόνο κατά τα έτη αυτά το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 45 δις. ευρώ!

-Οι εκλογικοί κύκλοι Κώστα Καραμανλή: Συμφορά για την οικονομία και το χρέος καταδεικνύεται ότι ήταν και οι εκλογικοί κύκλοι 2007 και 2009, οι οποίοι προικοδότησαν το χρέος κατά 116 δις. ευρώ ή 31,1 εκατοστιαίες μονάδες! Οι κυριότεροι παράγοντες που συνέβαλαν στην εκρηκτική αυτή του χρέους αναζητούνται στις αναλήψεις χρεών δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών, στην παντελή απουσία πρωτογενών πλεονασμάτων και στην ισχνή θετική ή μεγάλη αρνητική ονομαστική μεταβολή του ΑΕΠ (ύφεση). Αρκεί να αναφερθεί μόνο τούτο: ότι η ανυπαρξία πρωτογενούς πλεονάσματος αύξησε το χρέος κατά την περίοδο αυτή κατά 20 εκατοστιαίες μονάδες στις οποίες προστίθενται άλλες 11 από τα «βερεσέδια» των δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών.

-Ο εκλογικός κύκλους του 2012: Κατά την εφαρμογή του πρώτου Μνημονίου από τον Γιώργο Παπανδρέου, το «μη βιώσιμο χρέος» των 299,8 δις. ευρώ ή 129,8% του ΑΕΠ του 2009 εκτινάχθηκε στα 35,7 δις. ευρώ ή 170,6 % του ΑΕΠ. Δηλαδή αυξήθηκε κατά 55 δις. ευρώ (ρεκόρ) ή κατά … 40 περίπου εκατοστιαίες μονάδες (ρεκόρ!).

-Ο εκλογικός κύκλος Σαμαρά: Αν ο κ. Σαμαράς δεν προχωρούσε το 2012 στην αγριότερη έως τότε επέμβαση στην ιδιωτική περιουσία, δηλαδή στο γνωστό «κούρεμα», θα ανταγωνιζόταν τον Γιώργο Παπανδρέου σε ρεκόρ αύξηση του χρέους σε δις. ευρώ (52 δις. ευρώ). Αλλά, όπως έχω επισημάνει πολλές φορές, και από το «κούρεμα» αυτό των 140 περίπου δις. ευρώ μόνο 51 δις. πήγαν σε μείωση του χρέους, το οποίο μάλιστα από το επόμενο έτος άρχισε ξανά να καλπάζει. Τα άλλα πήγαν … χαράμι…

-Οι εκλογικοί κύκλοι Αλέξη Τσίπρα: Το 2014 το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ βρισκόταν (μετά το «κούρεμα» κατά 51, δις. ευρώ ή 36 εκατοστιαίες μονάδες το 2012!) στα 319,6 δις. ευρώ ή στο 178,9% του ΑΕΠ. Το ταραχώδες εκλογικό έτος 2015 μειώθηκε στο 175,9% του ΑΕΠ, αλλά στη συνέχεια πήρε ξανά την ανιούσα για να διαμορφωθεί το 2018 στα 334,6 δις. ευρώ ή στο 181,1% του ΑΕΠ που είναι αρνητικό ρεκόρ όλων των εποχών.

Τώρα, τί θα προκύψει για το 2019, ο θεός ας βάλει το … χέρι του!

Πίνακας 1: Οι μεταβολές του χρέους κατά τα 13 εκλογικά έτη μετά το 1980

Εκλογικά έτη

Χρέος (δις. ευρω)

Χρέος (% ΑΕΠ)

Μεταβολές (δις. ευρώ)

Μεταβολές(εκατ. μονάδες)

1980

1981

1,7

2,5

28,6

34,5

 

0,8

 

5,9

1984

1985

6,5

9,0

48,0

54,7

 

2,5

 

6,7

1988

1989

18,0

22,4

66,8

69,9

 

4,4

 

3,1

1989

1990

22,4

31,0

69,9

80,7

 

8,6

 

10,8

1992

1993

53,5

60,5

89,0

111,6

 

7,0

 

22,6

1995

1996

85,6

97,8

110,1

112,2

 

12,2

 

2,1

1999

2000

117,1

141,0

104,6

103,4

 

23,9

 

-1,2

2003

2004

167,8

183,2

97,4

98,9

 

15,4

 

1,5

2006

2007

224,9

239,5

107,8

107,5

 

14,6

 

-0,3

2008

2009

263,2

299,8

113,0

129,8

 

36,6

 

16,8

2011

2012

355,7

303,9

170,6

175,6

 

-51,8

 

5,0

2013

2014

319,2

319,6

177,4

178,9

 

0,4

 

1,5

2017

2018*

317,4

334,6

176,1

181,1

 

17,2

 

5,0

Σύνολο

334,6

181,1

195,4**

80,5

*Επειδή οι εκλογές διενεργούνται στα μέσα περίπου του 2019 και, συνεπώς, είναι άγνωστη η εξέλιξη του χρέους το ίδιο έτος, για την οικονομία της έρευνας θεωρούμε το 2018 προεκλογικό έτος

**Χωρίς το «κούρεμα» των 51,8 δις. ευρώ (αυτό είναι το σωστό). Με το «κούρεμα» το ποσό διαμορφώνεται στα 143,6 δις. ευρώ

Του Δημήτρη Στεργίου

Όλα σχεδόν τα σπίτια σε όλο το χωριό που χτίστηκαν πριν από πολλές δεκαετίες με όλα τα έθιμα από αρχιμάστορες, δεκάδες επιδέξιους στην τέχνη της πέτρας χτίστες και «πελεκάνους» και μαστορόπουλα (τσιράκια) έχουν παραδοθεί στη μανία του ασβέστη, με τους παρακείμενους λιθόστρωτους να αποτελούν μια απογοητευτική παραφωνία.

Από τότε που γεννήθηκα έως και το 1961 που έμενα στην Παλαιομάνινα ως μαθητής του Δημοτικού Σχολείου και του (εξαταξίου τότε)Γυμνασίου, με εντυπωσίαζαν τα επιβλητικά πέτρινα παραδοσιακά σπίτια, τα οποία, μολονότι τα περισσότερο δεν διακρίνονταν για την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική τους (εκτός του αρχιτσέλιγκα Κουτσομπίνα, είχαν μια δωρική λιτότητα και ομορφιά στο χτίσιμο. Αυτή η όμορφη εικόνα ξεθώριασε αργότερα, όταν κατά τις επισκέψεις μου στο χωριό έβλεπα με απογοήτευση να απλώνεται ως επιδημία η «μόδα» του ασβέστη, με τον οποίο καλυπτόταν στην αρχή το κάτω μέρος των σπιτιών και στη συνέχεια επεκτεινόταν στα πελεκημένες πέτρες των παραθύρων και στους τοίχους ολοένα και ψηλότερα. Από αυτή τη μόδα δεν γλίτωσε ούτε το πατρικό μου σπίτι και το συνεχόμενο, πιο πρόσφατο, του θείου Πάνου Στεργίου (για το οποίο θα γράψω πιο κάτω), των οποίων ο αδερφός μου Αριστοτέλης «τους άλλαξε τα φώτα» με λάσπη, ασβέστη και ελαιόχρωμα («εκσυγχρονισμός», γάρ!). Έτσι, μια επιβλητική «καστροπολιτεία» που ήταν το χωριό μας, κυρίως στο πιο πυκνοδομημένο ιστορικό κέντρο φαντάζει τώρα ως μια εικόνα σπιτιών με άσπρους τοίχους ή δίνει την εντύπωση ότι είναι … νησιώτικο τοπίο!

Σε επιβεβαίωση της μελαγχολικής αυτής διαπίστωσης μία φωτογραφία του εντυπωσιακού παραδοσιακού κτιρίου του Χρήστου Γ. Ζώγα, το οποίο κι αυτό δεν γλίτωσε, έστω και σε μικρή έκταση, από τη μανία του ασβέστη. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό κτίριο, που χρησιμοποιήθηκε πολλαπλώς, όπως πριν από μερικές δεκαετίες ως αποθήκη βελανιδόκαρπου και καπνών και που είχα κάνει πρόταση στον ιδιοκτήτη του να το αγοράσει η Εταιρεία Φίλων των Μνημείων της Παλαιομάνινας (είχε τότε αποθεματικά). Ο Χρήστος Ζώγας εντυπωσιάσθηκε από την πρόταση αυτή, αλλά για ειδικούς λόγους δεν υλοποιήθηκε η πρότασή μου. Ένα άλλο παράδειγμα αποτελεί το παλιό τυροκομείο του χωριού, το οποίο ανακαινίσθηκε από την Εταιρεία Φίλων των Μνημείων της Παλαιομάνινας με δαπάνη 40.000 περίπου ευρώ για να γίνει Λαογραφικό Μουσείο. Οι διαφορές είναι έντονες. Μετά την ανακαίνιση και ιδιαίτερα την αποκατάσταση του πέτρινου τοίχου στην αρχική του μορφή καταδεικνύεται πώς θα γινόταν αποκατάσταση των πέτρινων σπιτιών, κυρίως του ιστορικού κέντρου, στην αρχική επιβλητική τους μορφή με το σύστημα της αμμοβολής και με την ένταξη του έργου σε αντίστοιχο κοινοτικό πρόγραμμα!

Αυτή η αποκατάσταση της «καστροπολιτείας» του χωριού μου θα αποκάλυπτε όλα τα έθιμα και την τεχνοτροπία κατασκευής των σπιτιών αυτών πριν από πολλές δεκαετίες. Μολονότι έχουν περάσει πάνω από 70 χρόνια, η εικόνα της διαδικασίας ανέγερσης ή, καλύτερα, χτισίματος με πέτρα σπιτιού στο χωριό μας είναι έντονη και ανεξίτηλη στο μυαλό μου. Θυμάμαι ότι περί τα τέλη της δεκαετίας του 1940, ο πατέρας μας και ο θείος μου Πάνος (ήταν τότε αρραβωνιασμένος με τη Ζωή Αντώνου, μετέπειτα θεία μου) και προέκυψε πρόβλημα στέγης. Το πατρικό μου σπίτι, με ένα δωμάτιο και ένα άλλο, με το τζάκι, που ήταν για πάσα χρήση από την εξαμελή οικογένειά μου, δεν προσφερόταν για διανομή μεταξύ των δύο αδερφών, όπως συνήθως γινόταν τότε. Έτσι βρέθηκε η λύση της επέκτασης προς δυσμάς σε ακάλυπτο μέρος με το χτίσιμο νέου σπιτιού.

Πράγματι, με τα έσοδα από την πώληση του κοπαδιού γιδιών, το οποίο δεν μπορούσε πια να «κρατηθεί» άλλο μετά το θάνατο του παππού μου Αντώνη το 1942, άρχισε η διαδικασία ανέγερσης του νέου σπιτιού κολλητά στο παλιό. Τότε δεν χρειάζονταν άδεια από την Πολεοδομία, παρά μόνο η εξασφάλιση της ομάδας των Ηπειρωτών (κυρίως από τα μαστοροχώρια της Ηπείρου) χτιστών, που έμεναν σχεδόν μόνιμα στο χωριό χτίζοντας σπίτια. Ήταν, δηλαδή εκείνοι που έχτιζαν κάστρα και πολιτείες, εκκλησίες με τρούλους και εξάγωνα κωδωνοστάσια σε ένα παιγνίδισμα της δαιμόνιας τέχνης τους. Ακόμα, είναι εκείνοι που έχτιζαν αρχοντικά, βρύσες και δεξαμενές στεγανές, μύλους, φούρνους, πέτρινα πηγάδια, πύργους και υδραγωγεία, γεφύρια μονότοξα και πολύτοξα , τα οποία σήμερα εντυπωσιάζουν ή εκπλήσσουν για τη γηγενή αρχιτεκτονική αισθητική.

Οι ομάδες των χτιστών ήταν συνεκτική και οργανωμένη σε οικογενειακή ή συγγενική (με διάφορες ονομασίες , όπως μπουλούκια, σινάφια, τσούρμο, ή νταϊφάδες) και, συγχρόνως, σε εξειδικευμένη βάση (χτίστες, ξυλουργοί, σιδεράδες, νταμαρτζήδες, κλπ). Οι άνθρωποι των ομάδων αυτών ήταν σκληραγωγημένοι, πανέξυπνοι, παρατηρητικοί, φίλεργοι, οικονόμοι , τίμιοι στις συναλλαγές τους.

Επικεφαλής της ομάδα ήταν ο πρωτομάστορας. Αυτός είχε την ευθύνη όλης της ομάδας, της πληρωμής των μισθών, του κλεισίματος των συμφωνιών, των συμβολαίων, της εύρεσης εργασίας, κ.λ.π. Ο πρωτομάστορας ήταν εργολάβος και εργοδότης και συνέταιρος. Ήταν συνήθως και άριστος πελεκάνος - τεχνίτης της πέτρας. . Εργαζόταν και αυτός συχνά στα θεμέλια της οικοδομής, στις προσόψεις και στις γωνιές που «κλείδωναν» τα αγκωνάρια. Τα θεμέλια της οικοδομής, ήταν πολύ υψηλή υπόθεση για να την αφήσει στους άλλους μάστορες. Οι ανειδίκευτοι εργάτες, τα τσιράκια του μπουλουκιού, έφτιαχναν τη λάσπη και κουβαλούσαν με το πηλοφόρι την ειδική ξύλινη σκάφη. Άλλη εργασία των μαθητευόμενων ήταν να σπάνε και να κουβαλούν με τα ζώα τις πέτρες, ασβέστη και άμμο, αγκωνάρια ή πρέκια (ανώφλια) και κατώφλια για πόρτες και παράθυρα, και να μαθαίνουν κοντά στους μαστόρους την τέχνη.

Οι πελεκάνοι ήξεραν τις ιδιοτροπίες του υλικού και πως να το χειριστούν, φτιάχνοντας αριστουργήματα. Ο πρωτομάστορας έδινε σε γενικές γραμμές το σχέδιο του σπιτιού σε συνεργασία με τις επιθυμίες του ιδιοκτήτη. Κυρίως όμως, έπρεπε να είναι καλός στο κουμάντο. Ακολουθούσαν οι τεχνίτες και οι κάλφες (τα τσιράκια). Την ιεραρχία μπορούσε κάποιος να την διαβεί σταδιακά. Η προαγωγή από τη μία βαθμίδα στην επόμενη γινόταν πάντα υπό την αυστηρή επίβλεψη του πρωτομάστορα. Ένα μπουλούκι περιελάμβανε διάφορες ειδικότητες: Πελεκάνος, Χτίστης, Νταμαρτζής ή Μαντεμτζής, Ταβανατζής ή ταβαντζής (μαραγκός), Ασβεστάς, Σκαλιστής, Μπογιατζής, Τσιράκι (Λασποπαίδι). Οι μαραγκοί ήταν αυτοί οι οποίοι έφτιαχναν οποιαδήποτε ξύλινη κατασκευή του κτιρίου (πατώματα, ταβάνια, παράθυρα, πόρτες, έπιπλα, κ.λ.π.). Αν δεν υπήρχαν σκαλιστάδες έκαναν και τα σκαλίσματα. Σημαντικό στοιχείο του μπουλουκιού ήταν και τα ζώα (μουλάρια), τα οποία χρησίμευαν για τη μεταφορά των υλικών (πέτρες από το νταμάρι) και συνόδευαν την ομάδα.

Δούλευαν στους διατεταγμένους χώρους της εργασίας από την ανατολή του ήλιου μέχρι τη δύση, πότε χωρίς φαΐ, που ήταν πάντα υπολογισμένο στο μεροκάματό τους. Δούλευαν με τα υλικά που είχε κάθε τόπος και το αυτοσχέδιο λατομείο. Δούλευαν περιοδικά από τις αποκριές μέχρι το Νοέμβρη, οπότε και γύριζαν στην ιδιαίτερη πατρίδα τους. Οι περισσότεροι ήταν τελείως αγράμματοι, χωρίς την παραμικρή μηχανική γνώση. Και όμως ο πρωτομάστορας ήταν ο αρχιτέκτονας του έργου.

 Οι μαστόροι εκτός από τα εργαλεία τους έριχναν στο δερμάτινο σάκο τους το τσόκι, το σφυρί, που στα διαλείμματα της δουλειάς το περνούσαν στο ζωνάρι. Το τσόκι ήταν το πρώτο εργαλείο που κληροδοτείται από πατέρα σε παιδί, συμβολίζοντας τη μετάβαση της τέχνης από τη μια γενιά στην άλλη. Στον ριμένικο λόγο το λέμε «τσόκου», η οποία παράγεται από την αρχαία ελληνική λέξη «τυκάνιον» και το βυζαντινό ρήμα «τσουκανίζω»!

Τα έθιμα

Όταν, λοιπόν, εξασφαλίσθηκε αυτή η πολυπληθής ομάδα άρχισε το χτίσιμο του νέου σπιτιού του θείου μου Πάνου Στεργίου. Η διαδικασία άρχιζε με το σκάψιμο των θεμελίων. Όταν οι χτίστες τελείωναν το σκάψιμο των θεμελίων και τοποθετούσαν το πρώτο αγκωνάρι σφάζανε ένα ζώο για το καλό). Στο χωριό συνήθως έσφαζαν έναν κόκορα. Καμιά φορά έσφαζαν τέσσερις κόκορες, στις τέσσερις γωνίες του σπιτιού, για να στεριώσει καλύτερα. Από το σφαγμένο ζώο δεν έτρωγαν ποτέ οι νοικοκύρηδες του σπιτιού (το είχαν για κακό) . Έτρωγε μόνο η ομαδα! Συχνά έριχναν και νομίσματα, χάλκινα ή ασημένια, πάνω στα θεμέλια για να βροντίσουν τα καλορίζικα. Τα νομίσματα τα έπαιρνε (βεβαίως, βεβαίως!) ο πρωτομάστορας (αφού άφηνε μερικά στα θεμέλια!). Σημειώνω ότι όσο καιρό διαρκούσε η θεμελίωση του σπιτιού, οι νοικοκυραίοι δεν κοιμόντουσαν από φόβο μήπως εχθροί τους ρίξουν μάγια στα θεμέλια. Φρουρούσαν το σπίτι νύχτα – μέρα!

Μετά την ολοκλήρωση, βραδέως αλλά ασφαλώς, του χτισίματος του σπιτιού, ακολουθούσε η κατασκευή της στέγης με ένα συναρπαστικό έθιμο, που λεγόταν «μανδηλώματα». Τοποθετούσαν στην κορυφή της στέγης έναν πρόχειρο σταυρό στολισμένο με λουλούδια και με σημαία ή μεγάλο μαντήλι ή τσεμπέρι. Τότε, έρχονταν οι συγγενείς και φίλοι καθένας πρόσφερε πουκάμισα, μαντήλια, κάλτσες, τρόφιμα, κρασί, και αφού μαζεύονταν όλοι ανέβαινε ένας μάστορας στη στέγη και φώναζε για τον καθένα ονομαστικά ορισμένους στίχους. Πρώτα ο νοικοκύρης έριχνε τόσα μαντήλια, όσοι ήταν οι μάστοροι που δούλευαν. Ακολουθούσαν οι συγγενείς του νοικοκύρη και από συμπάθεια ή ντροπή όλο σχεδόν το χωριό. Στην κορφή της στέγης οι μάστοροι τέντωναν ένα σχοινί, από τη μια άκρη στην άλλη (…) και εκεί κρέμαγαν τα μπαξίσια τα διαλαλούσε ο πρωτομάστορας τραγουδιστά και «την τελευταία συλλαβή κανοναρχούσε σαν τραγούδι, αλλά την τελευταία λέξη τη φώναζαν εν χορώ όλοι οι μάστοροι, που έπαιρναν θέσεις γύρω-γύρω στη στέγη, κρατώντας τα σφυριά ή σκεπάρια, και μόλις πρόφερε τ’ όνομά του δωρητού άρχιζαν όλοι μαζί ρυθμικά και δυνατά κτυπήματα στα ξύλα της στέγης (…). Τα μαντήλια τα μοίραζαν μεταξύ τους οι μαστόροι, εκτός από το καλύτερο που το έδιναν στον πρωτομάστορα, ενώ στα άλλα έριχναν κλήρο! Επίσης, οι συγχωριανοί και οι συγγενείς πρόσφεραν και γλυκά, όπως τηγανίτες και το ριμένικο μπακλαβά (πίτε ντι νιέρι», του οποίου η παρασκευή απαντάται στα ομηρικά έπη με την αρχαία ονομασία «πλακούς»!!!

Σημειώνω ότι το τελείωμα του σπιτιού συνοδευόταν από το έθιμο να παραθέτει ο ιδιοκτήτης πλούσιο γεύμα στους μαστόρους και τους συγγενείς, το οποίο αποτελούνταν κυρίως από κοψίδια (αρνί ψητό, κοκορέτσι, σπληνάντερο) ή το περίφημο ριμένιο γαμήλιο φαγητό (προβατίσιο κρέας σε σάλτσα με χοντρά μακαρόνια).

Ολοκληρώνω το σημείωμα αυτό με δύο χριστιανικούς συμβολισμούς (την πίστη των Ριμένων στη χριστιανική θρησκεία) και ένα αρχαιοελληνικό έθιμο. Δηλαδή με εκείνο του αγιασμού κατά τη θεμελίωση και του ξύλινου σταυρού στη στέγη και, παράλληλα, την αλεκτοροθυσία, η οποία, με τη μορφή κι άλλων ζώων και ανθρώπων σε μερικές περιπτώσεις (βλέπε τη θυσία της Ιφιγένειας στην Αυλίδα και το δημοτικό τραγούδι «το Γιοφύρι της Άρτας») αποτελούσε βασικό στοιχείο για την αίσια έκβαση ή ολοκλήρωση ενός μεγάλου έργου!

Του Δημήτρη Στεργίου

Και εκπλήσσεται κανείς που η Νέα Δημοκρατία δεν έχει κάνει το μείζον θέμα αυτό προεκλογικό «φλάμπουρο» με συγκεκριμένα στοιχεία, καθώς είναι σίγουρο ότι μετεκλογικά ο ΣΥΡΙΖΑ, όπως και το ΠΑΣΟΚ μετά το 1989, επί κυβερνήσεως Μητσοστάκη (1991-1993), θα διαλαλεί και θα οδύρεται ότι για την αύξηση του χρέους θα φταίει ο … Κυριάκος και όχι τα … «βερεσέδια» του!!!

Η πιθανότητα να επαναληφθεί μετά τις 8 Ιουλίου 2019 η ιστορία του 1991, του 1992 και του1993, ως τραγωδία, είναι μεγάλη, με τη διαφορά ότι ο Μαρξ, στον οποίο ανήκει αυτή η διαπίστωση , δεν είχε προβλέψει πως «πρωταγωνιστές» της θα ήταν «σύντροφοί» του («σοσιαλιστές», «μαρξιστές») και θύμα … συγγενικά πρόσωπα του ίδιου κόμματος! Πρόκειται για τα περιβόητα «βερεσέδια», όπως είχε χαρακτηρίσει ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Μητσοτάκης το 1989 τα «κρυφά χρέη» του ΠΑΣΟΚ, τα οποία, μετά τις 8 Ιουλίου 2009, κατά πάσα πιθανότητα θα παραλάβει ο γιός του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ως πρωθυπουργός, για να τα αγάγει εκεί όπου είναι θέση τους, δηλαδή στο εφιαλτικό δημόσιο χρέος. Διότι, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ (επί τριάμισι περίπου χρόνια) και η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – Διάφοροι (στη συνέχεια) στην προσπάθειά της να ωραιοποιήσει μερικά βασικά οικονομικά μεγέθη και ιδιαίτερα το, κατ΄επίφασιν, «πρωτογενές πλεόνασμα» - τέρας που έχει συμφωνηθεί με τους δανειστές έχει σχεδόν κηρύξει «στάση πληρωμών», πλην εκείνων ή μέρους του που δίνει με τις δόσεις του το ΕΣΜ για την εξόφληση χρέους της γενικής κυβέρνησης προς ιδιώτες. Από την άλλη μεριά, περιμένουν εκατοντάδες χιλιάδες απόμαχοι εργαζόμενοι να ολοκληρωθεί η διαδικασία συνταξιοδότησής τους, ενώ το εγγυημένο ανεξόφλητο χρέος παραμένει σταθερά πάνω από 10 δις. ευρώ που αντιστοιχεί στο 5,6% του ΑΕΠ. Όλα αυτά θυμίζουν τακτική ΠΑΣΟΚ επί κυβερνήσεων Ανδρέα Παπανδρέου (1981-1989) και τη «δημιουργική Λογιστική» Σημίτη (1996-2003).

Αλλά, επειδή ουδέν κρυφόν υπό τον ήλιον της Eurostat, όλα αυτά τα εκκρεμή (ανεξόφλητα, ληξιπρόθεσμα κλπ) και δαπάνες – σπατάλες (αναλήψεις χρεών δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών κλπ) που ενώ δεν επηρεάζουν το έλλειμμα (πρωτογενές αποτέλεσμα!), επιβαρύνουν όμως το χρέος, είναι σίγουρο ότι θα αχθούν σε αύξηση του ήδη σε ιλιγγιώδη επίπεδα –ρεκόρ δημόσιου χρέους. Και εκπλήσσεται κανείς που η Νέα Δημοκρατία δεν έχει κάνει το μείζον θέμα αυτό προεκλογικό «φλάμπουρο», καθώς είναι σίγουρο ότι μετεκλογικά ο ΣΥΡΙΖΑ, όπως και το ΠΑΣΟΚ μετά το 1989 και ιδιαίτερα επί κυβερνήσεως Μητοστάκη στη συνέχεια (1991-1993), όταν τα «βερεσέδιά» του αύξησαν τρομακτικά το χρέος, θα διαλαλεί και θα οδύρεται ότι για την επερχόμενη αύξηση του χρέους θα φταίει ο … Κυριάκος!!!

Καθώς, λοιπόν, η χώρα βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο και έχει αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση και του σημερινού ολέθριου, με τις γνωστές κομματικές, κύκλου, έκρινα ότι θα έπρεπε να παραθέσω ένα μικρό χρονικό της δυναμικής του ελληνικού δημόσιου χρέους , τον οποίο προικοδοτούσαν συνεχώς , κυρίως, τα υψηλά ετήσια δημόσια ελλείμματα, οι αναλήψεις χρεών δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών και τα απίστευτα «βερεσέδια» που δημιουργούσαν όλες οι κυβερνήσεις για να συνεχίζεται η σπατάλη στη διαχείριση του δημόσιου τομέα και που «ξεχνούσαν», όπως καταδεικνύεται από τις εκάστοτε παρεμβάσεις της Eurostat (π.χ. του 2004 και το 2009), να τα εντάξουν στο δημόσιο χρέος της γενικής κυβέρνησης.

Αυτά τα «κρυφά» χρέη, τα οποία είχαν γίνει χιονοστιβάδα κυρίως μετά το 1981, τα εντόπισε για πρώτη φορά το 1989 ο τότε πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, τα οποία μάλιστα χαρακτήρισε ως «βερεσέδια». Σε δήλωσή του στις 21 Φεβρουαρίου του 1989 («Καθημερινή») τόνισε: «Τα βερεσέδια του ΠΑΣΟΚ δεν θα πληρώσει η Νέα Δημοκρατία, διότι δεν μπορεί». Μάλιστα τότε είχε εκτιμήσει ότι τα «βερεσέδια» αυτά ανέρχονταν σε 3 τρισεκατομμύρια δραχμές ή 8,8 δις. ευρώ. Πράγματι, όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία, τα οποία περιλαμβάνονται σε όλα τα βιβλία μου, το ανεξόφλητο ποσό χρεών κυρίων δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών το 1989, μαζί με τις εγγυήσεις και τις καταπτώσεις εγγυήσεων δανείων ξεπερνούσε το ποσό 10,5 δις. ευρώ (αναγωγή των ποσών από δραχμές σε ευρώ) ή περίπου 26% του αντίστοιχου τότε ΑΕΠ!

Από την πρώτη στιγμή της θητείας του ως πρωθυπουργού, κύριο μέλημα του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη ήταν να συγκεντρώσει όλα αυτά τα «βερεσέδια του ΠΑΣΟΚ», όπως τα χαρακτήριζε, και μερικά των κυβερνήσεων Τζαννετάκη και Ζολώτα, και να τα προσθέσει στο δημόσιο χρέος, όπου ήταν η θέση τους, σύμφωνα και με την Eurostat, η οποία, ας σημειωθεί, είχε «πονηρευτεί» για την τακτική αυτή να μην άγονται τα χρέη αυτά στο δημόσιο χρέος.

Τότε, λοιπόν, με την έκδοση «Δανείων Οικονομικής Εξυγίανσης» μόνο το 1990, 1991 και 1992 ανελήφθησαν «βερεσέδια» ποσού 2, 1 τρις. δραχμών, τα οποία με την κεφαλαιοποίηση τόκων και την προσθήκη κι άλλων «κρυφών» ξεπέρασαν τα 3 τρισεκατομμύρια δραχμές! Η πρώτη αποτύπωση της ανάληψης «κρυφών» χρεών από το κράτος και την προσθήκη τους στο δημόσιο χρέος έγινε στον κρατικό προϋπολογισμό του 1992 από τον τότε υπουργό Οικονομικών Γιάννη Παλαιοκρασσά για τα έτη 1990, 1991 και 1992. (βλέπε πίνακα 1).

Από την ανάληψη κυρίως αυτών των «κρυφών» χρεών το δημόσιο χρέος αυξήθηκε το 1991 κατά 2,6 εκατοστιαίες μονάδες, το 1992 κατά 5,7 εκατοστιαίες μονάδες και το 1993 κατά 22,6 εκατ. μονάδες και σωρευτικά το 1991, το 1992 και το 1993 κατά 30,9 εκατοστιαίες μονάδες, αφού από 80,7% του ΑΕΠ το 1990 διαμορφώθηκε στο 111,6 του 1993, όταν και ανετράπη η κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Σημειώνεται ότι τότε η θεαματική αυτή αύξηση του δημόσιου χρέους αποδόθηκε από το ΠΑΣΟΚ στην … κυβέρνηση Μητσοτάκη, η οποία μόλις είχε αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας!

Επισημάνσεις Κων. Μητσοτάκη το 2002

Στο θέμα των «κρυφών» χρεών, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην ομιλία του κατά την παρουσίαση το 2002 στη Στοά του Βιβλίου του βιβλίου μου υπό τον τίτλο «Η Μεγάλη Φούσκα της Οικονομίας, 1981 – 2001», το οποίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαζήση. Το βιβλίο παρουσίασαν, κατά σειράν, ο τότε βουλευτής του ΠΑΣΟΚ και πρώην υπουργός Γεράσιμος Αρσένης, ο τότε πρόεδρος του Συνασπισμού Νίκος Κωνσταντόπουλος και ο πρώην πρωθυπουργός και επίτιμος πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Μητσοτάκης με συντονιστή τον δημοσιογράφο – βουλευτή τότε της Νέας Δημοκρατίας Πάνο Παναγιωτόπουλο.

Συγκεκριμένα, τότε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είπε για το θέμα αυτό τα εξής:

«Παρουσιαζόμαστε έτοιμοι να λύσουμε όλα τα προβλήματα; Να λύσουμε την κοινωνική ασφάλιση, να λύσουμε το φορολογικό, να λύσουμε το ενιαίο μισθολόγιο; Και να τα λύσουμε πώς και πότε; Την ώρα που η ελληνική οικονομία καταρρέει, την ώρα που έχουμε τρομακτικό πρόβλημα; Δεν ισοσκελίζεται ο προϋπολογισμός μας. Ο προϋπολογισμός μας είναι ψεύτικος. Αυτά ανασύρει από τα αρχεία του ο φίλος μας ο Στεργίου. Θα μπορούσα να σας αναφέρω μια ατέλειωτη σειρά προβλημάτων, τα οποία μένουν άλυτα, χρεών τα οποία σωρεύονται. Το κρυφό χρέος, το κρυφό έλλειμμα, για το οποίο χρόνια μιλούσα, τώρα μόνο γίνεται κατανοητό το πρόβλημα στην Ελλάδα ότι περνούμε ελλείμματα χωρίς να τα περνούμε από τον προϋπολογισμό.

Έκανα μια έρευνα και είδα ότι περίπου το μισό του δημοσίου χρέους δεν έχει περάσει από τον προϋπολογισμό. Γίνεται κρυφός ή καμιά φορά φανερός δανεισμός, πολλές φορές καταπίπτουν εγγυήσεις. Έρχεται μία κυβέρνηση λογική και τα μαζεύει. Αυτό κάναμε ως Νέα Δημοκρατία. Μάζεψα τα ασυμμάζευτα, και τότε λέγανε ότι «πέταξε ο Μητσοτάκης το δημόσιο χρέος τα ύψη»! Επειδή το μάζεψα και το παρουσίασα. Και τώρα τα κρυφά αυτά χρέη θα μαζέψει ξανά η Νέα Δημοκρατία, και κάποιος θα βγει και θα πει ότι η Νέα Δημοκρατία ανέβασε το δημόσιο χρέος. Η Νέα Δημοκρατία απλούστατα θα κάνει και τώρα αυτό που έκανε και τότε. Θα πει ποιο είναι το πραγματικό χρέος και θα κοιτάξει να αναμαζέψει την οικονομία, διότι έτσι όπως πάμε πηγαίνουμε κατά κρημνόν χωρίς καμιά αμφιβολία….»

Σημειώνεται ότι τα «βερεσέδια» αυτά, τα «κρυφά» αυτά χρέη προέρχονται κυρίως από δάνεια που καλύφθηκαν κατά 100% ή με μικρότερα ποσοστά με την εγγύηση του Δημοσίου για:

Την πραγματοποίηση επενδύσεων από τις κρατικές ή ιδιωτικές επιχειρήσεις (ΔΕΗ, ΟΤΕ, Ολυμπιακή Αεροπορία, ΕΑΒ, βιοτεχνικές και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις κλπ).             

Την αντιμετώπιση ταμειακών αναγκών κυρίως των δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών.

Την εξόφληση ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων από προηγούμενα δάνεια προς δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς.

Την αποκατάσταση ζημιών στην περιουσία των αγροτών και των κατοίκων αστικών περιοχών από διάφορες θεομηνίες (σεισμοί, πλημμύρες κλπ) καθώς και για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργήθηκαν λόγω καταστροφής της παραγωγής αγροτών από δυσμενείς καιρικές συνθήκες.

 Τη ρύθμιση οφειλών από προηγούμενα δάνεια επιχειρήσεων που επλήγησαν από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα και άλλες σοβαρές οικονομικές διαταραχές.   

Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τα άρθρα 104 και 104Β της Συνθήκης του Μάαστριχτ και τον Κανονισμό του Συμβουλίου 3603/1993, που αφορά στην υλοποίηση των παραπάνω άρθρων, απαγορεύθηκε από την 1η Ιανουαρίου του 1994 η νομισματική χρηματοδότηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Έτσι, καταργήθηκε από την 1η Ιανουαρίου του 1994 η παροχή προκαταβολών ή οποιωνδήποτε άλλων πιστωτικών διευκολύνσεων από την Τράπεζα της Ελλάδος προς το Δημόσιο, ρυθμίσθηκαν τα υπόλοιπα της 31ης Δεκεμβρίου του 1993, των Λογαριασμών του Δημοσίου στην Τράπεζα της Ελλάδος και μετατράπηκαν σε μακροπρόθεσμα δάνεια συνολικού ύψους 3.019 δις. δραχμών ή 8,9 δις. ευρώ, όπως προκύπτει και από τον παρατιθέμενο πίνακα 1. Διευκρινίζεται ότι μέρος του Λογαριασμού αυτού, ο οποίος, όπως προκύπτει από τον ίδιο πίνακα, βαίνει συνεχώς αυξανόμενος έως το 2000, αφορούσε τον τρεχούμενο Λογαριασμό του Δημοσίου στην Τράπεζα της Ελλάδος, το σωρευτικό χρεωστικό υπόλοιπο του οποίου την 31η Ιανουαρίου του 1993 ανερχόταν σε 826, 5 δις. δραχμές ή 2,4 δις. ευρώ. Μέσω του Λογαριασμού αυτού η Τράπεζα της Ελλάδος έδιδε προκαταβολές προς το ελληνικό Δημόσιο. Ταυτόχρονα, ρυθμίσθηκε και το χρεωστικό υπόλοιπο του Λογαριασμού Πετρελαιοειδών ύψους 150 δις. δραχμών ή 440,2 εκατ. ευρώ. Και οι δύο αυτές υποχρεώσεις μετατράπηκαν σε δάνειο από την Τράπεζα της Ελλάδος προς το Δημόσιο ύψους 976,5 δις. ευρώ ή 2,9 δις. ευρώ. Το δάνειο αυτό έχει τριακονταετή διάρκεια, επιτόκιο 3,5%, το οποίο μπορεί να αναπροσαρμόζεται ανά τριετία ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες, και πενταετή περίοδο χάριτος για την καταβολή χρεολυσίων.

Περιττό να σημειωθεί ότι όλες αυτές οι ρυθμίσεις, τις οποίες … «πρόλαβε» η κυβέρνηση Μητσοτάκη, συνεπάγονταν σημαντική αύξηση του χρέους.

Απογοητευτικές διαπιστώσεις

Από την εξέταση των στοιχείων των παρατιθέμενων πινάκων προκύπτουν οι ακόλουθες διαπιστώσεις , οι οποίες, συνεχίζονται και επί περιόδου … Μνημονίων:

  1. Ο «Χορός» της χορήγησης εγγυήσεων για δάνεια προς δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς, οι οποίες πάντοτε σχεδόν κατέπιπταν και τις οποίες πάντοτε πλήρωνε το Δημόσιο ως «πρωτοφειλέτης», άρχισε κυρίως από το 1988 και κορυφώθηκε το 1989, το μοιραίο αυτό εκλογικό έτος, κατά το οποίο ακούσθηκε η γνωστή αιχή «Τσοβόλα δώστ΄ όλα»! Τότε, το 1989, οι εγγυήσεις αυτές αντιστοιχούσαν στο 6% του ΑΕΠ, ενώ το δημόσιο χρέος ήταν 69,9% του ΑΕΠ.
  2. Με τις διάφορες καταπτώσεις των εγγυήσεων και τις αναλήψεις χρεών, το ανεξόφλητο υπόλοιπο χρεών κυρίως δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών άρχισε πάλι κυρίως το 1988 και κορυφώθηκε το 2009 και ο 2010, όταν έφθασε σε 25,6 δις. ευρώ και 22,4 δις. ευρώ αντίστοιχα ή σε 11% περίπου του ΑΕΠ. Σημειώνεται ότι το ανεξόφλητο ποσό ως ποσοστό του ΑΕΠ διαμορφώθηκε σε επίπεδα ρεκόρ το μοιραίο έτος 1989 (στο 25,9% του ΑΕΠ, όταν το δημόσιο χρέος βρισκόταν στο 69,9% του ΑΕΠ!).
  3. Σχετικά με τη συμφορά των ανεξόφλητων χρεών, επισημαίνεται ότι τη σκυτάλη των «κρυφών» χρεών, που ανελήφθησαν το 1991, το 1992 και το 1993, με την έκδοση δανείων «Οικονομικής Εξυγίανσης» πήραν όλοι οι ζημιογόνοι και προβληματικοί δημόσιοι φορείς, όπως τα ασφαλιστικά ταμεία, η αμυντική βιομηχανία, οι συγκοινωνιακοί φορείς, οι συνεταιριστικές οργανώσεις και ο Οργανισμός «Ανασυγκρότησης» Επιχειρήσεων. Το ποσό αυτό βαίνει εφιαλτικά αυξανόμενο , ενώ, μαζί με εκείνα τα ποσά που αφορούν σε συμμετοχή του Δημοσίου αυξήσεις κεφαλαίων και ειδικά δάνεια (νοσοκομεία, ρυθμίσεις χρεών συνεταιριστικών οργανώσεων και, στη συνέχεια, εισφορά του κράτους στα ασφαλιστικά ταμεία), κορυφώθηκε στη συνέχεια λαο προικοδοτούσε το χρέος με δεκάδες ποσοστιαίες μονάδες. Δηλαδή, χωρίς τα «βερεσέδια αυτά, το χρέος, όπως ήδη έχω επισημάνει σε άλλο άρθρο μου, θα ήταν σήμερα κάτω από το 80% του ΑΕΠ!
  4. Το 2010, δεύτερος έτος δεινής κρίσης και πρώτο έτος λεηλασίας των ελληνικών νοικοκυριών, τα έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 53,9 δις. ευρώ, αλλά οι δαπάνες σε 76,7 δις. ευρώ. Το ίδιο και το 2011. Τα έσοδα ανήλθαν σε 51,9 δις. ευρώ, αλλά τα έξοδα σε 67,6 δις. ευρώ. Τα επίσημα στοιχεία είναι αμείλικτα και καταδεικνύουν πώς δημιουργούνται και ενισχύονται οι κρατικές δαπάνες ακόμα και σε περίοδο εφιαλτικής οικονομικής κρίσης και εισοδηματικής και φορολογικής σκληρότητας, εξαιτίας του πανάκριβου «θερμοκηπίου» του δημόσιου τομέα. Ακόμα και την ασφάλιση των υπαλλήλων του ΟΤΕ επιχορηγούν οι Έλληνες φορολογούμενοι!

Πίνακας 1: Η πρώτη ανάληψη «κρυφών» χρεών και προσθήκη στο δημόσιο χρέος με «Δάνεια Οικονομικής Εξυγίανσης» από την κυβέρνηση Μητσοτάκη (1991-1993)

(σε εκατ. ευρώ)

Δάνεια και διάρκεια

Δημ. Επιχειρ.

Ασφαλ. οργανισμοί

Λοιποί

Σύνολο

Α΄ 1990 (4-10 έτη)

702,9

817,0

316,7

1.836,6

Β΄ 1991 (6-10 έτη)

491,9

890,7

160,8

1.543,4

Γ΄ 1992 (6-10 έτη)

0

0

353,9

353,9

Δ΄ 1992 (4 έτη)

0

0

39,6

39,6

Ε΄ 1992 (5 έτη

0

0

284,7

284,7

ΣΤ΄ 1992*

290,8

746,0

198,4

1.235,2

Ζ΄ 1992*

0

0

769,5

769,5

Σύνολο

1.485,8

2.453,5

2.123,6

6.062,9


 

Σελίδα 3 από 14

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Η ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας ΑΙΧΜΗ, πρώτης σε κυκλοφορία και αναγνωσιμότητα στο νομό Αιτωλοακαρνανίας. Ειδήσεις, σχόλια, ρεπορτάζ, κοινωνικά, αθλητικά, μικρές αγγελίες

Η Αιτωλοακαρνανία