Αγγελίες    Επικοινωνία

Του Δημήτρη Στεργίου

 

Ίσως η δήλωση του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ Στέλιου Πέτσα ότι «οι δανειστές θα πάρουν πίσω τα χρήματά τους, αλλά με περισσότερη ανάπτυξη και όχι περισσότερες περικοπές» αποτελεί την ειδοποιό διαφορά με την ολέθρια οικονομική πολιτική που εφάρμοζαν μετά το 2010 όλες οι μνημονιακές κυβερνήσεις. Διότι με το μονόδρομο της αναζήτησης «ισοδύναμων μέτρων», που ζητούσαν μετά από κάθε έλεγχο οι δανειστές, στις άγριες περικοπές μισθών και συντάξεων και στη φορομπηχτική πολιτική συντρίβονταν όλοι οι βασικοί παράγοντες που προσδιορίζουν την ανάπτυξη και, φυσικά, μειώνουν το χρέος.

Οι παράγοντες αυτοί, που προσδιορίζουν την υψηλή ανάπτυξη, δηλαδή οι επενδύσεις, η κατανάλωση, οι εξαγωγές και οι εισαγωγές, ταλαιπωρήθηκαν συνεχώς μετά το 2010 και εμφανίζουν αρνητική μεταβολή στη διαμόρφωση του ΑΕΠ στη χώρα μας. Συγκεκριμένα:

Πρώτον, η (ιδιωτική και δημόσια) κατανάλωση, εξαιτίας κυρίως των περικοπών και της υπερφορολόγησης και της ισχνής χρηματοδότησης του Προγράμματος Δημόσιων Επενδύσεων εμφανίζουν συνεχώς μετά το 2010 (περίοδος Μνημονίων) αρνητική επίδραση στη διαμόρφωση του ΑΕΠ! Αυτός ο πυλώνας αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά την ανάπτυξη μετά τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο φορολογικό νομοσχέδιο της νέας κυβέρνησης.

Δεύτερον, οι επενδύσεις, με εξαίρεση το 2016 και το 2017 που παρουσιάζουν ισχνή θετική επίδραση (0,5 και 1,1 μονάδες αντίστοιχα) μετά το 2010 συνέβαλαν αρνητικά στον προσδιορισμό του ΑΕΠ, με αρνητικά ρεκόρ το 2010 (-4,3 μονάδες), το 2012 (-4,4 μονάδες) και το τέταρτο τρίμηνο του 2018 (-3,9 μονάδες). Τώρα, με τα μέτρα που έχει ανακοινώσει η νέα κυβέρνηση (αύξηση ή επιτάχυνση των επιχειρηματικών επενδύσεων, εφαρμογή του προγράμματος των ιδιωτικοποιήσεων , συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, σταδιακή αποκατάσταση της χρηματοδότησης , προγράμματα στήριξης της επιχειρηματικότητας), αναμένεται να γίνει κι αυτός ο βασικός παράγων σημαντική κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης.

Τρίτον, οι εξαγωγές κατά την περίοδο αυτή ήταν ο μοναδικός σχεδόν παράγων που ενίσχυε συνεχώς την ανάπτυξη, αλλά η θετική αυτή επίδραση εκμηδενιζόταν σχεδόν από την αρνητική συμβολή των εισαγωγών, οι οποίες αυξάνονται και πληθύνονται και δεν συμβάλλουν μόνο αρνητικά στη διαμόρφωση του ΑΕΠ, αλλά και στην αύξηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, όταν αυξάνονται, ως απόλυτο μέγεθος, περισσότερο από τις εξαγωγές.

Έτσι, θα δικαιωθεί και η αισιοδοξία του κ. Πέτσα ότι θα μειώνεται και το χρέος, αφού η υψηλή ανάπτυξη συμβάλλει σημαντικά στη μείωσή του. Υπενθυμίζεται ότι το ΑΕΠ μόνο το 2017 και το 2018 συνέβαλε σε μείωση του χρέους κατά 0,6 μονάδες και 1,7 μονάδες (πρόβλεψη).

Του Δημήτρη Στεργίου

Τα τελευταία ρεπορτάζ, άρθρα και ειδήσεις για την οικονομική κατάσταση της ΔΕΗ με έκαναν να προστρέξω στο απέραντο δημοσιογραφικό και συγγραφικό αρχείο 50 ετών, όπου διαπίστωσα ότι κι εδώ «υπάρχει μια «ωραία ατμόσφαιρα», όπως έλεγε ο Ντίνος Ηλιόπουλος. Κατ΄αρχάς, βρήκα μια φωτογραφία - «Κηδειόχαρτο» της ΔΕΗ, η οποία σήμερα πνέει τα λοίσθια οικονομικά. Είναι «Κηδειόχαρτο» της ΔΕΗ του 2006, όταν ο γνωστός τότε πρόεδρος της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ και οι περί αυτόν συνδικαλιστές βιάστηκαν να «θάψουν ζωντανή» τη μεγάλη δημόσια επιχείρηση ηλεκτρισμού εμφανιζόμενοι ως «τεθλιμμένοι συγγενείς» της . Βέβαια, «τεθλιμμένοι» δεν ήταν και δεν θα είναι ποτέ οι εργαζόμενοι, οι συνταξιούχοι και οι συνδικαλιστές της ΔΕΗ, αφού έπαιρναν και παίρνουν κανονικά τον μισθό τους και δεν εντάχθηκαν κατά τα χρόνια της κρίσης και των Μνημονίων στη στρατιά των 1.500.000 ανέργων ιδιωτών εργαζομένων. Ίσως, τώρα «τεθλιμμένοι» να είναι και οι Έλληνες φορολογούμενοι, οι οποίοι θα ξανακληθούν, ύστερα από πολλά χρόνια, να επιχορηγήσουν τη ΔΕΗ!

Τι είχε γίνει; Η τότε κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας με πρωθυπουργό τον Κώστα Καραμανλή και αρμόδιο υπουργό τον αείμνηστο Δημήτρη Σιούφα είχε προωθήσει τις αναγκαίες νομοθετικές πρωτοβουλίες για την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας από τις αρχές του 2006 και συγκεκριμένα στις 17 Ιανουαρίου του 2006.

Τότε η ΓΕΝΟΠ – ΔΕΗ φιλοτέχνησε, κυκλοφόρησε και διένειμε «αναγγελία της κηδείας της ΔΕΗ», η οποία, όπως αναφέρεται, «χτυπήθηκε από βόλι για χατίρι των ανταγωνιστών της στις 17 Ιανουαρίου 2006» και όχι από τους ίδιους με τα προνόμια που διεκδικούσαν με απεργίες «για το καλό μας» πάντοτε. Έτσι, για μια ακόμα φορά καταδεικνύεται ότι η λέξη «ανταγωνισμός» ήταν και είναι (ακόμα και «συμβουλές» του υπουργείου Παιδείας» ξορκισμένη στην Ελλάδα. Διαβάστε, διαβάστε, ποιοι εμφανίζονται ως «αδέρφια» της ΔΕΗ. Εμφανίζονται: Τα ασφαλιστικά ταμεία, ο ΟΤΕ, η Ολυμπιακή, ο ΟΣΕ!!! (από τα τελευταία «αδέρφια» ίσως μόνον ο ΟΣΕ «παραστεί σήμερα στην κηδεία» της ΔΕΗ!)

Διαβάστε, διαβάστε ποιοι εμφανίζονται ως «παιδιά» της ΔΕΗ. Εμφανίζονται: Ο ελληνικός λαός, οι εργαζόμενοι, οι συνταξιούχοι (από τα τρία αυτά «παιδιά» μόνο οι δύο τελευταίοι ίσως σήμερα «παραστούν στην κηδεία», διότι ο ελληνικός λαός, όσοι δεν πήγαν «σ΄ άλλες πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια», προετοιμάζεται ψυχολογικά για αύξηση των τιμολογίων της!

Παραδόξως, στο «Κηδειόχαρτο» δεν αναγράφονται οι «τεθλιμμένοι γονείς»! Γιατί; Διότι τη ΔΕΗ ίδρυσε τον Αύγουστο του 1950 η τότε κυβέρνηση Συνασπισμού του Νικολάου Πλαστήρα, η οποία παραιτήθηκε στις 21 Αυγούστου 1950 και την οποία διαδέχθηκε η κυβέρνηση Σοφοκλή Βενιζέλου. Ένα χρόνο νωρίτερα είχε ιδρυθεί ο «αδερφός» της ΔΕΗ, ο ΟΤΕ…

Με το ίδιο «Κηδειόχαρτο» ανακοινώνεται ότι για το θέμα αυτό θα δώσει η ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ συνέντευξη Τύπου στις 3 Απριλίου 2007.

Αλλά, το «Κηδειόχαρτο» αποτελεί απλώς την «κορυφή του παγόβουνου» μιας ιστορίας αντιδράσεων και κατορθωμάτων των συνδικαλιστών της ΔΕΗ ακόμα και σε περίοδο Μνημονίων πάντα «για το καλό μας»! . Λοιπόν, οι συνδικαλιστές της ΔΕΗ απείλησαν το 2017 ότι θα κατεβάσουν τους διακόπτες της «επιχείρησής τους» πάντα «για το καλό μας», όπως κάνουν συνεχώς τα τελευταία σαράντα χρόνια, δηλαδή όπως τη δεκαετία του 1980, τη δεκαετία του 1990, τη δεκαετία του 2000 και την τρέχουσα δεκαετία. «Για το καλό μας», πάντα «για το καλό μας», όπως μας το υπενθύμισε ξανά ο τότε πρόεδρος της ΓΕΝΟΠ- ΔΕ Γιώργος Αδαμίδης μιλώντας στον ΣΚΑΙ : Δεν έχει ανάγκη από καμία πώληση», τόνισε, υπενθυμίζοντας την «πονοψυχία» του για της καταναλωτές: « Θα είναι η καταστροφή των καταναλωτών γιατί αν έχουμε ολιγοπώλιο στην ενέργεια με την ΔΕΗ αποδεκατισμένη θα έχουμε αυξήσεις των τιμολογίων». Τι θυμίζουν όλα αυτά; Μα εκείνα που έλεγαν για τον ΟΤΕ πριν από την απελευθέρωση των τηλεπικοινωνιών (σήμερα βομβαρδιζόμαστε καθημερινώς από τηλεφωνήματα με προτάσεις για δελεαστικά πακέτα, ενώ πριν από μερικές δεκαετίες έβαζε κανείς πολιτικό μέσο για να πάρει τηλέφωνο στο σπίτι του!!!) και όσα λένε, σαν σε «κασέτα», οι συνδικαλιστές των αστικών συγκοινωνιών της Αθήνας μετά το 1990, ότι δηλαδή θα αυξηθούν τα εισιτήρια, λες και τώρα είναι φθηνά για της φορολογούμενους που τα επιχορηγούν! Σπεύδω να διευκρινίσω ότι είναι μακρια από μένα κάθε σκέψη ότι για το σημερινό κατάντημα της ΔΕΗ (ψηλό κόστος λειτουργίας κλπ) φταίνε μόνο οι συνδικαλιστές! Όχι. Φταίει ένα ολόκληρο πολιτικό σύστημα που αδυναμία, κομματική σκοπιμότητα και αλλότριες διαθέσεις επέτρεπε να συντηρείται ένα καθεστώς που είναι έξω από κάθε οικονομική και επιχειρηματική λογική. Ακόμα και «εισπράκτορα» της ΕΡΤ έκαναν την άσχετη με επικοινωνία ΔΕΗ!

 

Μερικά προκλητικά «στιγμιότυπα» για τους συνδικαλιστές της ΔΕΗ

Από την προσφυγή στο αρχείο μου θυμήθηκα και μερικά άλλα «κατορθώματα» από το «έπος» των συνδικαλιστών της ΔΕΗ πάντα «για το καλό μας» πολύ πριν από τα Μνημόνια, όπως καταγράφονται κυρίως στο βιβλίο μου «Ιστορίες οικονομικής τρέλας 1974-2012»:

-Ακόμη και πριν από τη μετοχοποίηση της ΔΕΗ το 2001, όταν οι συνδικαλιστές ζήτησαν και έλαβαν μετοχές της ΔΕΗ και ίδρυσαν και μελετητικές και συμβουλευτικές εταιρείες, είχαν κατοχυρώσει σημαντικά προνόμια, όπως υψηλές αμοιβές και παραγωγικά πριμ χωρίς αντίστοιχη μέτρηση παραγωγικότητας, καθώς και ιδιαίτερα ευνοϊκό ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό καθεστώς με σημαντικές παροχές, μεγάλα εφάπαξ και συντάξεις που έφθαναν στο 120% του τελευταίου μισθού.

-Το 1986 ήταν η πρώτη φορά που η διοίκηση της ΔΕΗ επιχείρησε να περικόψει έστω και λίγο το δωρεάν ηλεκτρικό ρεύμα από τους υπαλλήλους και τους συνταξιούχους της ΔΕΗ, ενώ εκκρεμούσε και η υπογραφή Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας. Επικεφαλής της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ ήταν τότε ο Δημήτρης Πιπεργιάς (μετέπειτα έγινε βουλευτής του ΠαΣοΚ). Επί τέσσερις μήνες, από τον Σεπτέμβριο ως τον Δεκέμβριο του 1986, οι υπάλληλοι της ΔΕΗ έκαναν αποχή από υπερωρίες και από την άμεση συντήρηση μονάδων, με αποτέλεσμα συσσωρευμένες βλάβες και πολλές μονάδες εκτός λειτουργίας. Φθάσαμε, πραμονές Χριστουγέννων του 1986, με την απειλή γενικού μπλακάουτ να είναι πάντα εφιαλτική. Η τότε κυβέρνηση αναγκάσθηκε να δεχτεί τα περισσότερα αιτήματα της ΓΕΝΟΠ και μέσα στις γιορτές οι βλάβες διορθώθηκαν. Προηγουμένως, περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης αλλά και η Κρήτη είχαν μείνει κάποια δίωρα-τρίωρα χωρίς ρεύμα.

-Αξέχαστες είναι και οι «προσπάθειες» των τότε συνδικαλιστών της ΔΕΗ κατά την περίοδο 1991 – 1992 πάντα «για το καλό μας». Ο τότε πρόεδρος της ΔΕΗ Θ. Ξανθόπουλος αποφάσισε να περικόψει πλήρως το δωρεάν ρεύμα στους εν ενεργεία υπαλλήλους και τους συνταξιούχους της δημόσιας επιχείρησης. Κι έγινε πάλι χαλασμός! Πρόεδρος της ΓΕΝΟΠ ήταν τότε ο Ν. Μπάκουλης (δεν πολιτεύθηκε!), ο οποίος ταλαιπώρησε οικονομία, νοικοκυριά, επιχειρήσεις με πάνω 40 ημέρες ολοκληρωτικής απεργίας, με κατάληψη των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και πολύωρες διακοπές ρεύματος σε όλη την Ελλάδα, με την Αθήνα να υποφέρει περισσότερο και λόγω κακής τροφοδοσίας.

-Το 2007, η τότε κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας με πρωθυπουργό τον Κώστα Καραμανλή και αρμόδιο υπουργό τον Δημήτρη Σιούφα είχε προωθήσει τις αναγκαίες νομοθετικές πρωτοβουλίες για την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας από τις αρχές του 2006 και συγκεκριμένα στις 17 Ιανουαρίου του 2006. Και ο τότε ο πρόεδρος της ΓΕΝΟΠ –ΔΕΗ κ. Φωτόπουλος απείλησε όλους τους Έλληνες –καταναλωτές- πελάτες της επιχείρησης, οι οποίοι τον πλήρωναν κάθε μήνα με έναν ικανοποιητικό μισθό και, αργότερα, με μιαν ικανοποιητικότατη σύνταξη, ότι θα κατεβάσει τους διακόπτες του ηλεκτρικού ρεύματος ακόμα και σε ημέρες καύσωνα. Και σαν να μην έφθανε αυτό, τότε ο κ. Φωτόπουλος και οι περί αυτόν συνδικαλιστές είχαν εμφανιστεί ως «τεθλιμμένοι συγγενείς» της ΔΕΗ, αναρτώντας μάλιστα και «κηδειόχαρτο», όπως ήδη ανέφερα.

-Τον Φεβρουάριο του 2008, πάλι με κυβέρνηση Νέας Δημοκρατίας, πρωθυπουργό τον Κ. Καραμανλή, αρμόδιο υπουργό Ανάπτυξης τον Χρ. Φώλια και πρόεδρο της ΔΕΗ τον Τάκη Αθανασόπουλο έγινε πάλι χαλασμός πάντα «για το καλό μας». Αφορμή ήταν η Συλλογική Σύμβαση Εργασίας και οι αυξήσεις που (δεν) έδινε ο κ. Αθανασόπουλος αλλά πραγματική αιτία η συνεργασία με ξένους επενδυτές για την κατασκευή νέων μονάδων. Οι συνδικαλιστές κατασκήνωσαν στο γραφείο του και δεν τον άφηναν να κάνει ΔΣ, ενώ τον Φεβρουάριο του 2008 προχώρησαν σε απεργιακές κινητοποιήσεις μικρότερης διάρκειας .

- Η ιστορία επαναλαμβάνεται στη χώρα μας ως ιλαροτραγωδία. Διότι, όπως σε όλες τις συζητήσεις με τους ελεγκτές της τρόικας, έτσι και το 2010, την πρώτη εμπλοκή με τους δανειστές είχε προκαλέσει πάλι η ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ. Τότε, οι συνδικαλιστές της ΔΕΗ, διεκδικώντας το δικαίωμα να ρυθμίζουν όχι μόνο το περιεχόμενο των συζητήσεων, αλλά ακόμη και τις συναντήσεις της τότε υπουργού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής Τίνας Μπιρμπίλη με την τρόικα, περίμεναν τους ξένους εμπειρογνώμονες στην είσοδο του υπουργείου, κρατώντας σακιά με λιγνίτη. Η συνάντηση ματαιώθηκε και θα πραγματοποιούνταν στην επόμενη επίσκεψη των ελεγκτών της τρόικας στην Αθήνα. Υπενθυμίζεται ότι τότε οι διαπραγματεύσεις για την είσοδο ιδιωτών στην παραγωγή ρεύματος από λιγνίτη βρίσκονταν σε κρίσιμη καμπή, καθώς η Κομισιόν παρουσιαζόταν να απορρίπτει την πρόταση για ανταλλαγή λιγνιτικών μονάδων και πρότεινε την ενοικίαση ή πώληση. Με το ενδεχόμενο αυτό διαφωνούσαν οι συνδικαλιστές, αλλά και η διοίκηση της επιχείρησης! Τα ίδια Παντελάκη μου …

-Απουσίαζαν μετ΄ αποδοχών 1.000 υπάλληλοι της ΔΕΗ κάθε ημέρα: Πριν από 31 χρόνια, το 1986, σε περίοδο λιτότητας και με εκρηκτικό το πρόβλημα της χαμηλής παραγωγικότητας και του επιπέδου παροχής υπηρεσιών από τις δημόσιες επιχειρήσεις, η ΔΕΗ λειτουργούσε σε άλλη χώρα. Τότε, απουσίαζαν μετ΄ αποδοχών 1.000 περίπου υπάλληλοι κάθε ημέρα (οι δε 800 και πλέον συνδικαλιστές της χωρίς να εργάζονται να εισπράττουν τις «υπερωρίες» («Βήμα» 12.10.1986).

-Ζημιά 7 δις. δραχμών από μιαν απεργία: Πριν από 30 χρόνια, τον Απρίλιο – Μάϊο του 1987, η ΓΕΝΟΠ- ΔΕΗ πραγματοποίησε δεκαήμερη απεργία, από την οποία ο ελληνικός λαός επιβαρύνθηκε με 7 δις. δραχμές. Τότε, η διοίκηση της ΔΕΗ, η οποία ήταν συνυπεύθυνη για την απεργία, αναγκάσθηκε να εισαγάγει ηλεκτρικό ρεύμα από τη Γιουγκοσλαβία και την Αλβανία καταβάλλοντας συνάλλαγμα 3 δις. ευρώ. Η απεργία, η οποία άρχισε με τρίωρες στάσεις εργασίας, είχε πραγματοποιηθεί διότι η ΓΕΝΟΠ – ΔΕΗ ζήτησε να αποσύρει η τότε διοίκηση δύο σχέδιά της. Το ένα από αυτά αφορούσε το μισθολόγιο, που ανέτρεπε το ισχύον εργασιακό καθεστώς, και το άλλο τον αποχαρακτηρισμό πολλών ειδικοτήτων ως «βαρέων και ανθυγιεινών». Τελικά, η διοίκηση υποχώρησε από τα δύο σχέδια και πρόβαλε … άλλο, δηλαδή την κατάργηση του «διευθυντικού δικαιώματος» της ΓΕΝΟΠ – ΔΕΗ, το οποίο ήταν «κεκτημένο» της! Έτσι, άρχισε η ζημιογόνα δεκαήμερη απεργία.

-Ανέγερση κτιρίων εκατ. δραχμών για … αναψυχή εργαζομένων σε δημόσιους οργανισμούς: Πριν από 27 χρόνια, στις 16 Ιανουαρίου 1990, δημοσιεύθηκε στις εφημερίδες Περίληψη Διακήρυξης Διαγωνισμού για την κατασκευή κτιρίου του «Προμηθευτικού Συνεταιρισμού» των εργαζόμενων της ΔΕΗ δαπάνης 33.500.000 δραχμών! Τότε, η ανέγερση κτιρίων ή «θεραπευτηρίων» (μην ξεχνάτε την περίπτωση του ΟΤΕ που ήδη αναφέραμε!) είχε εξελιχθεί σε … επιδημία. Από τη διαμάχη μεταξύ του τότε δημάρχου Δραπετσώνας και των εργαζομένων στον Οργανισμό Λιμένος Πειραιώς προέκυπτε ότι ο κρατικός αυτός οργανισμός προωθούσε την ανέγερση κτιρίου για τους εργαζομένους του και μάλιστα σε … αρχαιολογικό χώρο που ήταν και ο μοναδικός πνεύμονας πρασίνου για την περιοχή!

-Μια επιδιόρθωση βλάβης της «κοινωνικοποιημένης ΔΕΗ κόστισε 1.500.000 δραχμές, αντί 150.000 δραχμών: Πριν από 27 χρόνια, στις 25 Ιανουαρίου 1990, στην εφημερίδα «Έθνος» δημοσιεύθηκε αποκλειστικό ρεπορτάζ με ένα κατόρθωμα της ΔΕΗ, στην οποία, με το Νόμο 1365/1983 περί κοινωνικοποιήσεων, είχαν εισαχθεί ο «εκδημοκρατισμός» και οι «δημοκρατικές διαδικασίες», με την εφαρμογή του θεσμού του «κοινωνικού ελέγχου». Το ρεπορτάζ αποκάλυπτε ότι μια βλάβη σε υπόγειο δίκτυο της ΔΕΗ, για την οποία ειδικοί μηχανολόγοι εκτιμούσαν ότι έπρεπε να επιδιορθωνόταν σε 3 – 4 ημέρες, να απασχολούνταν 3-5 άτομα και να κόστιζε 100.000 δραχμές έως 150.000 δραχμές, αποκαταστάθηκε ύστερα από … τέσσερις μήνες, κόστισε 1,5 εκατ. δραχμές και «εργάσθηκαν» για την επαναλειτουργία του δικτύου στο σημείο όπου εντοπίσθηκε η βλάβη, 21 άτομα!!!

 

Παρέμβαση της τρόικας για κατάργηση συνδικαλιστικών προνομίων

Ύστερα από 34 χρόνια, τον Μάϊο του 2016, οι δανειστές απείλησαν με κατάργηση του Νόμου αυτού του ΠΑΣΟΚ, ο οποίος γιγάντωσε και θέριεψε επί δεκαετίες κυρίως τον ελληνικό κρατικομονοπωλιακό (στη Δημόσια Διοίκηση και στις δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς) συνδικαλισμό, με τα απίστευτα προνόμια και την προκλητική προστασία των εκπροσώπων των εργαζομένων. Συγκεκριμένα, οι δανειστές ζήτησαν τότε τα εξής:

  1. Αλλαγή του τρόπου λήψης αποφάσεων για την πραγματοποίηση απεργιών.
  2. Αύξηση του χρόνου προειδοποίησης για απεργία στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
  3. Μείωση των ημερών συνδικαλιστικής άδειας, περιορισμός αμειβόμενων αδειών στις απολύτως απαραίτητες και περιορισμός των προσώπων που δικαιούνται άδειες.
  4. Δραστική μείωση των ημερών αδικαιολόγητης απουσίας του συνδικαλιστή και ευθυγράμμιση με όσα ισχύουν για κάθε εργαζόμενο.
  5. Δυνατότητα απόλυσης συνδικαλιστών για σπουδαίο λόγο.
  6. Περιορισμός των συνδικαλιστών που απολαμβάνουν προστασία.
  7. Κατάργηση της δυνατότητας παροχής προστασίας μέσω του καταστατικού των συνδικαλιστικών οργανώσεων.
  8. Μείωση του αριθμού των προστατευόμενων ιδρυτικών μελών μιας συνδικαλιστικής οργάνωσης.
  9. Απολύσεις συνδικαλιστών σε περιπτώσεις ποινικών αδικημάτων ή απιστίας ή μετά από μεγάλη απουσία από την εργασία τους. Σημειώνεται ότι μ ε το σημερινό καθεστώς, το ερώτημα της απόλυσης ενός συνδικαλιστή τίθεται σε ειδική επιτροπή, η οποία καλείται να εξετάσει αν συντρέχουν συγκεκριμένοι λόγοι που αναφέρονται ρητά στον συνδικαλιστικό νόμο.

-Απουσίαζαν μετ΄ αποδοχών 1.000 υπάλληλοι της ΔΕΗ κάθε ημέρα: Πριν από 31 χρόνια, το 1986, σε περίοδο λιτότητας και με εκρηκτικό το πρόβλημα της χαμηλής παραγωγικότητας και του επιπέδου παροχής υπηρεσιών από τις δημόσιες επιχειρήσεις, η ΔΕΗ λειτουργούσε σε άλλη χώρα. Τότε, απουσίαζαν μετ΄ αποδοχών 1.000 περίπου υπάλληλοι κάθε ημέρα (οι δε 800 και πλέον συνδικαλιστές της χωρίς να εργάζονται να εισπράττουν τις «υπερωρίες» («Βήμα» 12.10.1986).

-Ζημιά 7 δις. δραχμών από μιαν απεργία: Πριν από 30 χρόνια, τον Απρίλιο – Μάϊο του 1987, η ΓΕΝΟΠ- ΔΕΗ πραγματοποίησε δεκαήμερη απεργία, από την οποία ο ελληνικός λαός επιβαρύνθηκε με 7 δις. δραχμές. Τότε, η διοίκηση της ΔΕΗ, η οποία ήταν συνυπεύθυνη για την απεργία, αναγκάσθηκε να εισαγάγει ηλεκτρικό ρεύμα από τη Γιουγκοσλαβία και την Αλβανία καταβάλλοντας συνάλλαγμα 3 δις. ευρώ. Η απεργία, η οποία άρχισε με τρίωρες στάσεις εργασίας, είχε πραγματοποιηθεί διότι η ΓΕΝΟΠ – ΔΕΗ ζήτησε να αποσύρει η τότε διοίκηση δύο σχέδιά της. Το ένα από αυτά αφορούσε το μισθολόγιο, που ανέτρεπε το ισχύον εργασιακό καθεστώς, και το άλλο τον αποχαρακτηρισμό πολλών ειδικοτήτων ως «βαρέων και ανθυγιεινών». Τελικά, η διοίκηση υποχώρησε από τα δύο σχέδια και πρόβαλε … άλλο, δηλαδή την κατάργηση του «διευθυντικού δικαιώματος» της ΓΕΝΟΠ – ΔΕΗ, το οποίο ήταν «κεκτημένο» της! Έτσι, άρχισε η ζημιογόνα δεκαήμερη απεργία.

-Ανέγερση κτιρίων εκατ. δραχμών για … αναψυχή εργαζομένων σε δημόσιους οργανισμούς: Πριν από 27 χρόνια, στις 16 Ιανουαρίου 1990, δημοσιεύθηκε στις εφημερίδες Περίληψη Διακήρυξης Διαγωνισμού για την κατασκευή κτιρίου του «Προμηθευτικού Συνεταιρισμού» των εργαζόμενων της ΔΕΗ δαπάνης 33.500.000 δραχμών! Τότε, η ανέγερση κτιρίων ή «θεραπευτηρίων» (μην ξεχνάτε την περίπτωση του ΟΤΕ που ήδη αναφέραμε!) είχε εξελιχθεί σε … επιδημία. Από τη διαμάχη μεταξύ του τότε δημάρχου Δραπετσώνας και των εργαζομένων στον Οργανισμό Λιμένος Πειραιώς προέκυπτε ότι ο κρατικός αυτός οργανισμός προωθούσε την ανέγερση κτιρίου για τους εργαζομένους του και μάλιστα σε … αρχαιολογικό χώρο που ήταν και ο μοναδικός πνεύμονας πρασίνου για την περιοχή!

-Μια επιδιόρθωση βλάβης της «κοινωνικοποιημένης ΔΕΗ κόστισε 1.500.000 δραχμές, αντί 150.000 δραχμών: Πριν από 27 χρόνια, στις 25 Ιανουαρίου 1990, στην εφημερίδα «Έθνος» δημοσιεύθηκε αποκλειστικό ρεπορτάζ με ένα κατόρθωμα της ΔΕΗ, στην οποία, με το Νόμο 1365/1983 περί κοινωνικοποιήσεων, είχαν εισαχθεί ο «εκδημοκρατισμός» και οι «δημοκρατικές διαδικασίες», με την εφαρμογή του θεσμού του «κοινωνικού ελέγχου». Το ρεπορτάζ αποκάλυπτε ότι μια βλάβη σε υπόγειο δίκτυο της ΔΕΗ, για την οποία ειδικοί μηχανολόγοι εκτιμούσαν ότι έπρεπε να επιδιορθωνόταν σε 3 – 4 ημέρες, να απασχολούνταν 3-5 άτομα και να κόστιζε 100.000 δραχμές έως 150.000 δραχμές, αποκαταστάθηκε ύστερα από … τέσσερις μήνες, κόστισε 1,5 εκατ. δραχμές και «εργάσθηκαν» για την επαναλειτουργία του δικτύου στο σημείο όπου εντοπίσθηκε η βλάβη, 21 άτομα!!!

 

Νόμος 1284/1982: Η αρχή του ολέθρου της Ελλάδος

 Κι ενώ, λοιπόν, ο ελληνικός συνδικαλισμός ήταν θεσμός, που είχε ως στόχο την προάσπιση των συμφερόντων των Ελλήνων εργαζομένων, με το Νόμο 1264/1982 που έσπευσε να ψηφίσει η νέα τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης στις 30 Ιουνίου 1982, ενισχύθηκαν τόσο πολύ τα προνόμια των συνδικαλιστών που εξελίχθηκαν σε εργατοπατέρες κυρίως στον απέραντο τότε δημόσιο τομέα, ο οποίος με το νόμο του 1983 για τα Εποπτικά Συμβούλια όλες σχεδόν οι παλιές και οι νέες δημόσιες επιχειρήσεις παραδόθηκαν στους λεγόμενους «πρασινοφρουρούς»!

Γενικά, ο Νόμος αυτός, καθώς και οι υπερβολικές απεργιακές κινητοποιήσεις με τα υπερβολικά αιτήματα ακόμα και σε περιόδους λιτότητας, αύξησης των κρατικών ελλειμμάτων, των ζημιών των δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών και των επιχορηγήσεών τους από τον κρατικό προϋπολογισμό ελλειμμάτων, του πληθωρισμού, του χρέους προκαλούσαν έντονες αντιπαραθέσεις και ισχυρισμούς ότι οι συνδικαλιστές στην Ελλάδα, κυρίως στο δημόσιο τομέα, είναι προνομιούχοι. Και η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνεται από σωρεία παραδειγμάτων που υπάρχουν στο αρχείο μας και έχουν δημοσιευθεί σε όλα σχεδόν τα βιβλία μου με κορυφαίο εκείνο υπό τον τίτλο «Ιστορίες καθημερινής οικονομικής τρέλας 1974-2012». Τελικά, καταδεικνύεται ότι οι συνδικαλιστές κυρίως του ευρύτερου δημόσιου τομέα αποτελούν ένα σημαντικό μέρος της οικονομικής κρίσης που κυριαρχούσε επί δεκαετίες στη χώρα μας και που έγινε μοιραία το 2008 και κορυφώθηκε το 2009.

 

Παρέμβαση της τρόικας για κατάργηση συνδικαλιστικών προνομίων

Ύστερα από 34 χρόνια, τον Μάϊο του 2016, οι δανειστές απείλησαν με κατάργηση του Νόμου αυτού του ΠΑΣΟΚ, ο οποίος γιγάντωσε και θέριεψε επί δεκαετίες κυρίως τον ελληνικό κρατικομονοπωλιακό (στη Δημόσια Διοίκηση και στις δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς) συνδικαλισμό, με τα απίστευτα προνόμια και την προκλητική προστασία των εκπροσώπων των εργαζομένων. Συγκεκριμένα, οι δανειστές ζήτησαν τότε τα εξής:

  1. Αλλαγή του τρόπου λήψης αποφάσεων για την πραγματοποίηση απεργιών.
  2. Αύξηση του χρόνου προειδοποίησης για απεργία στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
  3. Μείωση των ημερών συνδικαλιστικής άδειας, περιορισμός αμειβόμενων αδειών στις απολύτως απαραίτητες και περιορισμός των προσώπων που δικαιούνται άδειες.
  4. Δραστική μείωση των ημερών αδικαιολόγητης απουσίας του συνδικαλιστή και ευθυγράμμιση με όσα ισχύουν για κάθε εργαζόμενο.
  5. Δυνατότητα απόλυσης συνδικαλιστών για σπουδαίο λόγο.
  6. Περιορισμός των συνδικαλιστών που απολαμβάνουν προστασία.
  7. Κατάργηση της δυνατότητας παροχής προστασίας μέσω του καταστατικού των συνδικαλιστικών οργανώσεων.
  8. Μείωση του αριθμού των προστατευόμενων ιδρυτικών μελών μιας συνδικαλιστικής οργάνωσης.
  9. Απολύσεις συνδικαλιστών σε περιπτώσεις ποινικών αδικημάτων ή απιστίας ή μετά από μεγάλη απουσία από την εργασία τους. Σημειώνεται ότι μ ε το σημερινό καθεστώς, το ερώτημα της απόλυσης ενός συνδικαλιστή τίθεται σε ειδική επιτροπή, η οποία καλείται να εξετάσει αν συντρέχουν συγκεκριμένοι λόγοι που αναφέρονται ρητά στον συνδικαλιστικό νόμο.

Του Δημήτρη Στεργίου

Διάβασα, ξαναδιάβασα, αλλά, ματαίως προσπαθούσα να βρω στους πρώτους 28 γενικούς και ειδικούς Γραμματείς, οι οποίοι θα αναλάβουν καθήκοντα στα χαρτοφυλάκια του νέου υπουργικού συμβουλίου, έστω έναν άξιο επιστήμονα ή μια άξια επιστήμονα από την Αιτωλοακαρνανία!

Έτσι, μετά τους υπουργούς και υφυπουργούς που ανακοίνωσε ο νέος πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτσάκης δεν βρήκε ούτε έναν Αιτωλοακαρνάνα για να γίνει στέλεχος της νέας κυβέρνησης, που μαζί με τους νέους υπουργούς και υφυπουργούς, «θα κάνουν πράξη τη δέσμευσή του για τη διεύρυνση και την ανανέωση του πολιτικού προσωπικού της χώρας με πρόσωπα που προέρχονται και από τον ιδιωτικό τομέα και δεν έχουν στο παρελθόν ασχοληθεί με την ενεργό πολιτική», όπως διαβάζω! Όπως διάβασα, αυτό ήταν και ένα από τα κριτήρια του Κυριάκου Μητσοτάκη για την επιλογή τους. Οι εξειδικευμένες γνώσεις και η πείρα τους στον τομέα ευθύνης που αναλαμβάνουν, και όχι προφανώς η κομματική τους προέλευση.

Τι σημαίνουν όλα αυτά και δεν βρίσκεται μεταξύ των τουλάχιστον 28 γενικών και ειδικών γραμματέων υπουργείων ούτε ένας Αιτωλοακαρνάνας; Με το εξ αντιδιαστολής επιχείρημα σημαίνουν τα ακόλουθα:

-Πρώτον, Όλοι στην Αιτωλοακαρνανία ασχολούνται με την ενεργό πολιτική!

-Δεύτερον, όλοι στην Αιτωλοακαρνανία απασχολούνται στον δημόσιο τομέα!

-Όλοι στην Αιτωλοακαρνανία δεν έχουν εξειδικευμένες γνώσεις και πείρα

Και είναι ένας από τους μεγαλύτερους νομούς της χώρας. Καλά δεν έχει πάει κανένας στο Πανεπιστήμιο; Δεν έχει κάνει μεταπτυχιακά; Δεν είναι μεταξύ των 550.000 νέων επιστημόνων που θριαμβεύουν στις χώρες όπου ζήτησαν εργασία και ανταμείβονται αξιοπρεπώς, αξιοκρατικώς και, κυρίως, αφού πρώτα σπούδασαν στην Ελλάδα με χρήματα των Ελλήνων φορολογουμένων…

Του Δημήτρη Στεργίου

Διάβασα ότι στους φακέλους Μητσοτάκη προς τους υπουργούς του περιλαμβάνεται και η καθιέρωση εισαγωγικού φορολογικού συντελεστή στα φυσικά πρόσωπα από 22% στο 9% για εισοδήματα μέχρι 10.000 ευρώ χωρίς μείωση του αφορολόγητου και η δημιουργία νέας προοδευτικής φορολογικής κλίμακας με χαμηλότερο ανώτατο φορολογικό συντελεστή.

Πρόκειται για ένα σημαντικό σχεδιασμό αλλαγής του υφιστάμενου φορομπηχτικού φορολογικού συστήματος, υπό την προϋπόθεση ότι η δομή, μεταξύ άλλων, της φορολογικής κλίμακας θα είναι δικαιότερη και προοδευτικότερη και ότι θα σταματήσει, επιτέλους, το φορολογικό σοκ που προκαλεί τα τελευταία 15 χρόνια.

Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία και σωστή φορολογική πολιτική, μία προοδευτικότερη και δίκαιη φορολογική κλίμακα πρέπει έχει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

Πρώτον, να έχει όσο το δυνατόν περισσότερα φορολογικά κλιμάκια, για κοινωνικούς, αναπτυξιακούς και φορμπηχτικούς λόγους που αναπτύσσω πιο κάτω.

Δεύτερον, να σταματήσει η αρρυθμία και η αυθαιρεσία που παρατηρείται χρόνια τώρα στο εύρος των φορολογικών κλιμακίων και των φορολογικών συντελεστών. Το ορθότερο, δικαιότερο, είναι οι οριακοί φορολογικοί συντελεστές, με την αύξηση του εισοδήματος, να μεταβάλλονται κατά τις ίδιες ποσοστιαίες μονάδες και το εύρος των κλιμακίων να μεταβάλλεται κατά τον ίδιο ρυθμό. Αυτό το χαώδες εύρος μεταξύ των φορολογικών κλιμακίων και των οριακών φορολογικών συντελεστών πέρα από άδικο είναι και φορομπηχτικό, ενώ ενισχύει την ευρηματικότητα για πρόσθετους τρόπους φοροδιαφυγής, μετά την απότομη μετάταξη εισοδημάτων σε κλιμάκια και συντελεστές που δεν δικαιώνουν την ανάλογη φοροδοτική ικανότητα. Επίσης, η αναπροσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων με αμετάβλητους τους οριακούς φορολογικούς συντελεστές συνεπάγεται διατήρηση των μέσων φορολογικών συντελεστών στο ίδιο ακριβώς ύψος με εκείνο της προηγούμενης κλίμακας!

Τρίτον, πρέπει, επιτέλους, να αποφασισθεί μια σωστή πολιτική στο θέμα της έκπτωσης δαπανών. Το ορθόν είναι να θεσμοθετηθεί ένα μόνιμο αφορολόγητο όριο για λόγους φορολογικής δικαιοσύνης, αλλά και για την αντιμετώπιση του εφιαλτικού δημογραφικού προβλήματος.

Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνεται και από στοιχεία μελετών και εκθέσεων του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) από τα οποία προκύπτει ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα του ΟΟΣΑ, όπου η φορολογική επιβάρυνση μιας οικογένειας με παιδιά είναι υψηλότερη κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με τα φορολογικά βάρη που επωμίζεται ένας άγαμος εργαζόμενος χωρίς παιδιά, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα κράτη του ΟΟΣΑ. Επίσης, με την υφιστάμενη φορολογική κλίμακα – σοκ, οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι είναι επί δεκαετίες τα υποζύγια ενός διαρκώς αυξανόμενου φορολογικού βάρους…

Ελπίζω ότι όλα αυτά που προτείνω δεν θα αποτελέσουν «κόκκινο πανί» και για τη σημερινή, νέα, κυβέρνηση, αφού συνεπάγονται βραχυπρόθεσμα σημαντικό κόστος, αλλά μακροπρόθεσμα σημαντικό κοινωνικό και αναπτυξιακό όφελος….

Του Δημήτρη Στεργίου

Ύστερα από 27 χρόνια «έχθρας» προς τους πολύτεκνους και αδιαφορίας για την εφιαλτική εξέλιξη του δημογραφικού προβλήματος, η νέα κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έσπευσε να συμπεριλάβει στο φορολογικό νομοσχέδιο διάταξη για ειδική ενίσχυση των οικογενειών με παιδιά.

Βέβαια, η ειδική αυτή ενίσχυση, η οποία διαψεύδει τις προεκλογικές «καταγγελίες» της κυρίας Θεανώς Φωτίου ότι ο Μητσοτάκης θα καταργήσει ή θα μειώσει τα πολυτεκνικά επιδόματα, είναι απλώς μια ανάσα και σταγόνα στον ωκεανό μπροστά σε αυτά που με απίστευτη μανία αφαιρέθηκαν από τις πολύτεκνες οικογένειες μετά το 1992, αλλά προοιωνίζεται μιαν ισχυρή πολιτική βούληση.

Είναι αλήθεια ότι ελληνική πολύτεκνη οικογένεια βρέθηκε στο στόχαστρο εκάστοτε πρωθυπουργών, υπουργών Οικονομικών, υπουργών Κοινωνικών Ασφαλίσεων και βουλευτών μετά το 1981, αλλά μετά το 1992 πήρε προκλητικές διαστάσεις, μολονότι «η προστασία της πολύτεκνης οικογένειας προβλέπεται από τ άρθρο 21 παρ.2 του Συντάγματος. Αυτή η «έχθρα» εκδηλώθηκε με πολλούς τρόπους:

Κατ΄ αρχάς, με τους αλλεπάλληλους φορολογικούς νόμους ευνοούνταν οι … άγαμοι, οι απλώς έγγαμοι και οι … υψηλόμισθοι και πλήττονταν άγρια οι … πολύτεκνοι και οι χαμηλόμισθοι! Από ένα άρθρο μου στην εφημερίδα «Τα Νέα» στις 22 Απριλίου 1992 προέκυπτε ότι ένας άγαμος είχε, από τη φορολογία, αύξηση του εισοδήματός του κατά 5,4% έως 16%, ενώ ένας έγγαμος με παιδιά ίδιου εισοδήματος, είχε μείωση κατά 1,2% - 1,4%! Ύστερα, με αλλεπάλληλους νόμους, καταργήθηκαν πολλές ενισχύσεις.

Ακόμα υπενθυμίζω ότι στις 29 Νοεμβρίου του 1996, σε ομιλία του στη Βουλή για την κατάργηση των πολυτεκνικών επιδομάτων ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης υπογράμμισε ότι «πρέπει να υπάρχει συμπαράσταση εκεί όπου υπάρχει ανάγκη, δηλαδή στη μητέρα που έχει μικρά τα παιδιά», ενώ την ίδια στιγμή από μιαν έρευνα γερμανικής εταιρείας προέκυπτε ότι οι οικονομικές επιβαρύνσεις οικογενειών με παιδιά αυξάνονται όσο τα παιδιά μεγαλώνουν! Και αμ έπος, αμ έργον! Τον Ιανουάριο του 1998 το υπουργείο Οικονομικών καθόρισε η έκπτωση του φόρου από κάθε παιδί να είναι μόνο κατά 5.000 δραχμές σε όλες τις περιπτώσεις. Το ίδιο ακριβώς έγινε και το 2012! Δηλαδή, τιμωρία μισθωτού με παιδιά!

Κατά την περίοδο διακυβέρνησης της χώρας από την «Πρώτη Φορά Αριστερά+ Δεξιά», η «έχθρα» κατά της πολύτεκνης οικογένειας εκδηλωνόταν και με «αγοραίες» εκφράσεις ή «καταγγελίες».. Υπενθυμίζω την πρωτοφανή έκρηξη του υπουργού Σταύρου Πολάκη σε συνέντευξη Τύπου, την οποία εζήλωσε και ο βουλευτής Δράμας του ΣΥΡΙΖΑ Χρήστος Καραγιαννίδης, ο οποίος δήλωσε στη Βουλή για τις 205.000 πολύτεκνες οικογένειες ότι «τις έχω γραμμένες στα παλιά μου τα παπούτσια»! Επίσης, υπενθυμίζω τις δηλώσεις της αρμόδιας αναπληρώτριας υπουργού Θεανώς Φωτίου (Ιανουάριος του 2018) με τις οποίες χαρακτήρισε τους τρίτεκνους και πολύτεκνους «μικρότερη πληθυσμιακή ομάδα»!

Του Δημήτρη Στεργίου

Ελπίζουμε ότι και οι τεχνοκράτες υπουργοί της νέας κυβέρνησης δεν θα αχρηστεύσουν ένα αναγκαίο για υπερχρεωμένη χώρα διαρθρωτικό μέτρο από την εγκληματική αδυναμία να εφαρμόσουν μιαν αποτελεσματική δημοσιονομική στρατηγική για περιορισμό της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας και εξασφάλιση εσόδων, μπροστά στα οποία ωχριούν τα υψηλά ποσά του πρωτογενούς πλεονάσματος

Ελπίζουμε ότι οι τεχνοκράτες αρμόδιοι υπουργοί της νέας κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη θα επανεξετάσουν το θέμα των πρωτογενών πλεονασμάτων, τα οποία από «παραμύθι» μετά το 1996, δαιμονοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια σε σημείο μάλιστα να επιδιώκεται, σε συμφωνία με τους δανειστές, η μείωσή τους! Αλλά, τα πρωτογενή πλεονάσματα για μια χώρα με χρέος σε ιλιγγιώδη επίπεδα, στο 181,1% του ΑΕΠ (αρνητικό ρεκόρ όλων των εποχών) αποτελούν, όπως και οι αποκρατικοποιήσεις, η σωστή δημοσιονομική πολιτική και η ισχυρή ανάπτυξη, αναγκαίο διαρθρωτικό μέτρο, αρκεί να λειτουργεί σωστά η οικονομία, να μη κατασπαταλώνται οι εθνικοί πόροι σε επιδόματα και σε επιχορηγήσεις γαλαξία ζημιογόνων δημόσιων επιχειρήσεων, οργανισμών και υπηρεσιών. Δηλαδή, η εξασφάλιση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων έπρεπε να επιδιωκόταν από κάθε κυβέρνηση υπερχρεωμένης χώρας, ακόμα κι αν δεν επιβαλλόταν από … Μνημόνια!

Δυστυχώς, μετά το 1996 και επί ολόκληρη εξαετία (1996- 2001) και τα τελευταία χρόνια (2017 και 2018), όταν εξασφαλίσθηκαν υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, αυτό το διαρθρωτικό μέτρο δεν είχε τα ανάλογα αποτελέσματα στο χρέος ή, τουλάχιστον, δεν επέδρασε ανάλογα στη μείωση του χρέους και εξελίχθηκε σε «παραμύθι», που διεκδικεί μάλιστα παγκόσμια ιδιαιτερότητα, καθώς στην ελληνική οικονομία κακοποιήθηκε ένας ακόμα οικονομικός νόμος και γίνεται το … εντελώς αντίθετο! Διότι, πράγματι, σε υγιείς οικονομίες, δηλαδή σε οικονομίες που λειτουργούν χωρίς μακροοικονομικές ανισορροπίες και χρόνιες στρεβλώσεις, η εξασφάλιση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων (κρατικά έσοδα μείον κρατικές δαπάνες) συμβάλλει στη δραστική μείωση του δημόσιου χρέους σε απόλυτους αριθμούς και ως ποσοστό επί του ΑΕΠ.

Σε επίρρωση της του χαρακτηρισμού του πρωτογενούς πλεονάσματος στην Ελλάδα ως «παραμυθιού» υπενθυμίζουμε ότι κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας του ο Κώστας Σημίτης υπερδιπλασίασε το δημόσιο χρέος της χώρας μας, ενώ ,αν είχε αξιοποιηθεί το προκλητικά τότε ευνοϊκό περιβάλλον (υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, υψηλά έσοδα από αποκρατικοποιήσεις και χαμηλό κόστος δανεισμού) και δεν έδινε όλα αυτά για τη λειτουργία και συντήρηση κυρίως ζημιογόνων δημόσιων επιχειρήσεων, θα είχε συρρικνωθεί στο 60% του ΑΕΠ το 2003… Κι όμως, εκτοξεύθηκε τον ίδιο χρόνο στο 107,8% του ΑΕΠ!!! Δηλαδή, ο κ. Σημίτης, «φούσκωσε» ως πρωθυπουργός από το 1996 έως το Μάρτιο του 2004, το δημόσιο χρέος, ενώ έπρεπε να το είχε μειώσει δραστικά. Διότι κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας του κ. Σημίτη το ελληνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον ήταν προκλητικά ευνοϊκό για τη μείωση του χρέους. Δηλαδή, όλοι οι παράγοντες που συμβάλλουν στη σημαντική μεταβολή του χρέους ήταν ευνοϊκότατοι, όπως το υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα, η υψηλή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, τα υψηλά σχετικά έσοδα από αποκρατικοποιήσεις και το σχετικά χαμηλό κόστος δανεισμού ιδιαίτερα μετά 2001. Συγκεκριμένα:

  1. Το πρωτογενές πλεόνασμα είχε διαμορφωθεί από το 1996 έως το 2002 σε υψηλά επίπεδα και κυμαινόταν μεταξύ 2,9% του ΑΕΠ και 7,2% του ΑΕΠ . Μόνο το 2003 το πρωτογενές πλεόνασμα συρρικνώθηκε στο1,4% του ΑΕΠ.
  2. Σε υψηλά επίπεδα ανέρχονταν και οι ρυθμοί αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ κατά την ίδια περίοδο, αφού κυμαίνονταν μεταξύ 6,5% και 10,7%!
  3. Το κόστος δανεισμού από το 1996 άρχισε να συρρικνώνεται συνεχώς και από 10,% του ΑΕΠ μειώθηκε σταδιακά στο 5% το 2003.
  4. Τα έσοδα από αποκρατικοποιήσεις ανήλθαν την περίοδο 1096 – 2003 σε 15,4 δις. ευρώ.

Παρά τις προκλητικά αυτές ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες, ο κ. Σημίτης ως πρωθυπουργός αύξησε στο χρέος κατά 83,1 δις. κατά τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος ή κατά 93,2 δις. ευρώ κατά τις δικές μας εκτιμήσεις, οι οποίες στηρίζονται και στην αναθεώρηση στοιχείων της Eurostat το 2004 και για το χρέος, στο οποίο ενέταξε ποσά κυρίως για τις δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς. Έτσι, από 85,6 δις. ευρώ το 1995 το χρέος διαμορφώθηκε σε 169 δις ευρώ το 2003 ή κατά 97,1%, δηλαδή σχεδόν το διπλασίασε! Με βάση τις εκτιμήσεις μας από τις μεταβολές του χρέους σε απόλυτους αριθμούς κατά την περίοδο 1996 – 2003, το χρέος κατά την περίοδο αυτή αυξήθηκε κατά 93,2 δις. ευρώ ή κατά 108%, δηλαδή υπερδιπλασιάσθηκε.

Πέρα από τη δραματική αυτή εξέλιξη του δημόσιου χρέους σε απόλυτους αριθμούς κατά την πρωθυπουργία του κ. Σημίτη, μηδενική σχεδόν ήταν και η πρόοδος στη διαμόρφωση του ΑΕΠ ως ποσοστό του ΑΕΠ. Όπως προκύπτει από τον παρατιθέμενο πίνακα, ο οποίος βασίζεται σε στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, , όπως διαμορφώθηκε στη συνέχεια μετά την προσθήκη των αναθεωρημένων στοιχείων της Eurostat το 2004 για το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, ο κ. Σημίτης παρέλαβε το 1996 από την προηγούμενη κυβέρνησή του ΠΑΣΟΚ ή από τον εαυτόν του ένα χρέος που το 1995 ήταν 108,7% του ΑΕΠ το 1995 κατά την Τράπεζα της Ελλάδος ή 110,1% κατά άλλα επίσημα στοιχεία και το παρέδωσε στο 97,4% του ΑΕΠ κατά την Τράπεζα της Ελλάδος. Σύμφωνα όμως με δικές μας εκτιμήσεις που λαμβάνουν υπόψη τις αναθεωρήσεις της Eurostat για τα έτη 2000-2003, ο κ. Σημίτης διαμόρφωσε το δημόσιο χρέος στο 109,9% του ΑΕΠ.

 Τα αίτια της κακοδαιμονίας αυτής αναζητούνται στη συμφορά της λειτουργίας και συντήρησης ζημιογόνων δημόσιων επιχειρήσεων, οι οποίες εξανέμιζαν κάθε σχεδόν χρόνο την ευνοϊκή συμβολή των πρωτογενών πλεονασμάτων, του υψηλού ονομαστικού ΑΕΠ, των υψηλών εσόδων από αποκρατικοποιήσεις και το χαμηλό σχετικά κόστος δανεισμού, όπως προκύπτει από στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος

Η Τράπεζα της Ελλάδος, σε όλες τις εκθέσεις της δημοσιεύει ανάλυση των μεταβολών του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ καθώς και τους παράγοντες που συμβάλουν στις μεταβολές αυτές. Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι η συμβολή κυρίως της ανάληψη χρέους και άλλων δαπανών δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών, η οποία εκφράζεται με τον όρο «προσαρμογή ελλείμματος – χρέους» ήταν πάντοτε θετική, δηλαδή ενίσχυε την αύξηση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ ή εξανέμιζε τη μειωτική συμβολή των άλλων παραγόντων που προαναφέρθηκαν. Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι δαπάνες ή η ανάληψη υποχρεώσεων κυρίως δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών που, ενώ δεν επηρεάζουν το έλλειμμα, αυξάνουν το δημόσιο χρέος, καθώς και τα έσοδα από αποκρατικοποιήσεις, οι οποίες δεν επηρεάζουν το έλλειμμα αλλά μειώνουν (θα πρέπει να μειώνουν κανονικά) το χρέος, το ενίσχυσαν κατά την περίοδο αυτή σωρευτικά κατά …. 33,1 εκατ. μονάδες. Την ίδια περίοδο οι άλλοι παράγοντες (πρωτογενές πλεόνασμα, ονομαστικό ΑΕΠ και κόστος δανεισμού συρρίκνωναν το χρέος κατά 35,7 εκατ. μονάδες. Αυτό σημαίνει ότι, με βάση τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το δημόσιο χρέος του 2003 θα έπρεπε να είχε μειωθεί κατά 35,7 εκατ. μονάδες σε σχέση με το αντίστοιχο του 1995 ή να είχε διαμορφωθεί στο 61,7%, που είναι κοντά στο κριτήριο του Μάαστριχτ (60% του ΑΕΠ).

Επίσης, με βάση δικές μας εκτιμήσεις οι σωρευτικές δυσμενείς επιδράσεις των αναλήψεων χρεών, υποχρεώσεων και δαπανών κυρίως δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών κατά την ίδια περίοδο ανέρχονται σε 39 εκατ. μονάδες, που σημαίνει, χωρίς τα «βερεσέδια» αυτά, το δημόσιο χρέος του 2003 θα έπρεπε, αν λειτουργούσε σωστά η ελληνική οικονομία, να είχε διαμορφωθεί σε ακόμα χαμηλότερα επίπεδα ως ποσοστό του ΑΕΠ (60,9% του ΑΕΠ).

Σημειώνεται ότι κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας του κ. Σημίτη αποδείχθηκαν συμφορά για την ελληνική οικονομία τα εκλογικά ή προεκλογικά έτη, όπως το 1996, το 2000 και το 2003. Μόνο κατά τα έτη αυτά το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 45 δις. ευρώ!

Η ίδια ιστορία επαναλήφθηκε και το 2011 και το 2013, όταν ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ως υπουργός Οικονομικών, συνεχώς, σε κάθε ομιλία του, σε συνεντεύξεις Τύπου, σε δηλώσεις, επαναλάμβανε ότι το 2013 ο κρατικός προϋπολογισμός θα παρουσιάσει πρωτογενές πλεόνασμα μετά από πολλά χρόνια και ότι έτσι θα μειωνόταν το δημόσιο χρέος! Πράγματι, μετά την οριστικοποίηση και από την Eurostat του του πρωτογενούς πλεονάσματος των 1,5 δις. ευρώ το 2013, δηλαδή ύστερα από … επτά χρόνια, θα περίμενε κανείς ότι θα μειωνόταν ανάλογα και το χρέος. Αμ δε!

Το «παραμύθι» του «σωτήριου» πρωτογενούς πλεονάσματος για το χρέος συνεχίσθηκε και επί κυβέρνησης Τσίπρα με τις γνωστές διθυραμβικές δηλώσεις για τη σημαντική υπέρβαση του στόχου για το «αιματοβαμμένο» πρωτογενές πλεόνασμα 3,9% του ΑΕΠ ή 6,9 δις. ευρώ το 2016. Και η μείζων αντίφαση στην «περιχαρή» αυτή εξέλιξη είναι ότι η Ελληνική Στατιστική Αρχή ( ΕΛΣΤΑΤ) την ίδια στιγμή ανακοίνωσε ότι το ύψος του ακαθάριστου ενοποιημένου χρέους αυξήθηκε στα 314,9 δισ. ευρώ (179% του ΑΕΠ), έναντι 177,4% το 2015, ενώ έπρεπε να είχε μειωθεί από ένα τόσο μεγάλο πρωτογενές πλεόνασμα! Δηλαδή, το 2018 πήγαν χαράμι και το «ματωμένο» πρωτογενές «πλεόνασμα» και η μικρή ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ. Και πήγαν χαράμι το «πρωτογενές πλεόνασμα» και η ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ το 2018, διότι το χρέος, όπως αναφέρθηκε, αυξήθηκε κατά 4,9 εκατ. μονάδες, ενώ θα έπρεπε να μειωνόταν τουλάχιστον κατά 5,8 ποσοστιαίες μονάδες, δηλαδή από 176,2 ποσοστιαίες μονάδες να συρρικνωνόταν στις 170,4 ποσοστιαίες μονάδες.

Τι έγινε πάλι; Μα αυτό που γίνεται επί δεκαετίες, δηλαδή η σπατάλη, της οποίας μάλιστα η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ το 2018 έσπασε όλα τα αρνητικά ρεκόρ σε περίοδο των Μνημονίων, δηλαδή 2010-2018. Όπως προκύπτει από στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος (Έκθεση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος για το έτος 2018, σελίδα 180), το 2018 οι δαπάνες ή ανάληψη χρεών κατέρριψαν όλα τα ρεκόρ της μνημονιακής περιόδου και επεβάρυνε το χρέος με πάνω από 10 ποσοστιαίες μονάδες, που αποτελεί επίσης νέο αρνητικό ρεκόρ περιόδου!

Υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα με περιορισμό της φοροδιαφυγής και παραοικονομίας

Αυτή είναι η μια «σκοτεινή» πλευρά των παρεξηγημένων υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων. Υπάρχει και μια άλλη «σκοτεινότερη», η οποία προκαλεί τη διαμονοποίησή τους και το εξορκισμό τους: η εγκληματική αδυναμία όλων των κυβερνήσεων να εφαρμόσουν μιαν ορθή, αποδοτική, σωτήρια και αποτελεσματική στρατηγική, η οποία θα αντιμετωπίσει όλες τις «αθάνατες» στρεβλώσεις, διαρθρωτικές αδυναμίες, αντινομίες και ανισορροπίες που οδήγησαν το πολιτικό σύστημα στην ανυποληψία και τη χώρα στην καταστροφή. Και να προλάβω μιαν εύλογη παρατήρησή σας ότι όλα αυτά που αναφέρω είναι γενικά και αφηρημένα, παραθέτω τη «Στρατηγική» που εφαρμόζουν άλλες χώρες που έχουν εντυπωσιακές επιδόσεις και παρατηρήσεις και προτάσεις διεθνών οργανισμών, οι οποίες «υιοθετούνται» ασμένως» από τις ελληνικές κυβερνήσεις για να παίρνουν τις δόσεις των χρηματοδοτικών προγραμμάτων , έστω και ύστερα από μερικές τάχα «εμπλοκές»:

-Ενώ από μελέτη πάλι του ΟΟΣΑ προέκυπτε ήδη από το 2011 ότι η ύφεση, η μείωση των αποδοχών, η μείωση της απασχόλησης, η αύξηση της ανεργίας επέδρασαν αρνητικά στα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων, με αποτέλεσμα να απαιτούνται πρόσθετες κρατικές ενισχύσεις, συνεχίζονταν και συνεχίζονται τα μέτρα λεηλασίας του οικογενειακού εισοδήματος και ο φορομπηχτισμός για να καλύπτονται οι σπατάλες!.

--Εάν η Ελλάδα πετύχει τη μέση αποδοτικότητα των χωρών του ΟΟΣΑ, δηλαδή 0,71, τότε θα είχε υψηλότερες ετήσιες εισπράξεις ΦΠΑ ύψους περίπου 9,8 δις. ευρώ ή 4,6% του ΑΕΠ για τα οποία συνεχώς όλα τα επόμενα χρόνια έως σήμερα, επειδή είμαστε ανίκανοι να εισπράττουμε ΦΠΑ, γίνονται περικοπές μισθών και συντάξεων χωρίς κανένα θετικό αποτέλεσμα για την ελληνική οικονομία και το χρέος!

-Εάν η Ελλάδα προωθούσε τις μεταρρυθμίσεις που υπόσχονταν με τα Μνημόνια, από εμπειρικές μελέτες του ΟΟΣΑ προκύπτει ότι σε βάθος δεκαετίας η χώρα μας θα εξασφάλιζε αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 18% και μια σημαντική συνεισφορά στη μεταβολή του χρέους προς το ΑΕΠ για την περίοδο 2010 – 2013 γύρω στο 62% του ΑΕΠ και στη επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος από το επόμενο έτος.

-Εάν η Ελλάδα εφάρμοζε με συνέπεια το πρόγραμμα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, εκτιμάται ότι μέχρι το 2020 το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ θα μπορούσε να αποκλιμακωθεί κατά τουλάχιστον 20 εκατοστιαίες μονάδες! Και για να επισημανθεί το μέγεθος των εγκλημάτων αυτών υπενθυμίζω την απόφαση - χάρη του τελευταίου Eurogroup στις 5 Δεκεμβρίου 2016, δηλαδή ύστερα από έξι χρόνια, για ελάφρυνση του δημόσιου χρέους κατά 20% έως το … 2060. Ε, δεν πάει άλλο. Στη φυλακή, λοιπόν, για διαρκές έγκλημα…

-Ενώ το δημογραφικό πρόβλημα παίρνει εφιαλτικές διαστάσεις και γίνεται μείζον εθνικό, οι οικογένειες με παιδιά τιμωρούνται στην Ελλάδα! Αυτό προκύπτει από τη μελέτη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για τη φορολογία σε οικογένεια στην οποία εργάζεται ο ένας γονιός με δύο παιδιά, όπου διαπιστώνονται οι υψηλότερες φορολογικές επιβαρύνσεις μεταξύ των 34 χωρών του Οργανισμού. Αυτή η διαπίστωση ισχύει ήδη από το 1992!

- Ελλάδα είναι η μόνη χώρα του ΟΟΣΑ, όπου η φορολογική επιβάρυνση μιας οικογένειας με παιδιά είναι υψηλότερη κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με τα φορολογικά βάρη που επωμίζεται ένας άγαμος εργαζόμενος χωρίς παιδιά, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα κράτη του ΟΟΣΑ, όπου η φορολογική επιβάρυνση των νοικοκυριών με δύο παιδιά είναι κατά εννέα ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερη σε σχέση με τον άγαμο εργαζόμενο χωρίς παιδιά.

-Στην Ελλάδα, εισφορές κοινωνικής ασφάλισης εργαζομένων και εργοδοτών αντιπροσωπεύουν το 83% της συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης σε σύγκριση με το 63% του συνολικού μέσου όρου του ΟΟΣΑ. Αν με όλα αυτά περιμένουμε ανάπτυξη, μείωση της ανεργίας και άμεση αντιμετώπιση του εφιαλτικού δημογραφικού προβλήματος, είμαστε βαθιά … νυχτωμένοι…

-Οι εισφορές και οι φόροι είναι από τους υψηλότερους (60%) τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), με οδυνηρές συνέπειες στις επενδύσεις και την προώθηση της ανάπτυξης.

-Με την υψηλή φορολογία, μετά τα νοικοκυριά, εξοντώθηκε όλη η οικονομική και επιχειρηματική δραστηριότητα, με την ύφεση να «τσακίζει κόκαλα» και τα «περήφανα γερατειά» να εξωθούνται συνεχώς στο περιθώριο.

-Από τις αρχές ήδη της δεκαετίας του 1990 δεν υπήρχαν περιθώρια για επιβολή νέων φόρων ή αύξηση υφισταμένων, αλλά, δυστυχώς, συνεχώς έως και σήμερα τα φοροεισπρακτικά μέτρα «πάνε σύννεφο», γονατίζοντας έτσι οικονομία και νοικοκυριά. .

-Ούτε το φορολογικό σύστημα της χώρας ούτε οι φορολογικοί συντελεστές διαφέρουν σημαντικά από τα αντίστοιχα συστήματα και τους συντελεστές στις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, τα έσοδα του ευρύτερου κυβερνητικού τομέα, ως ποσοστό του ΑΕΠ, υπολείπονται του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά 8 εκατοστιαίες μονάδες, λόγω της εκτεταμένης φοροδιαφυγής , η οποία στη χώρα πάει … σύννεφο, σε πείσμα της ψήφισης πάνω από 3.500 νόμους από την ελληνική Βουλή και της έκδοσης πάνω από 115.000 υπουργικές αποφάσεις μετά το 1975. Δηλαδή, το ελληνικό Δημόσιο χάνει κάθε χρόνο έως και 16 δις. ευρώ (21 δις. ευρώ κατά τον Γιώργο Αλογοσκούφη!), τα οποία θα υπερκάλυπταν τις ετήσιες δαπάνες για μισθούς και συντάξεις στον τομέα αυτό!

-Για να αντιμετωπιστεί η φοροδιαφυγή και να συρρικνωθεί στα επίπεδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να γίνουν να γίνουν, όπως προτείνει συνεχώς η Τράπεζα της Ελλάδος, μερικά «ενοχλητικά» πράγματα: Πρώτον, πρέπει να δοθεί πολύ μεγάλη έμφαση στον έλεγχο των δημόσιων δαπανών. Δεύτερον, πρέπει να εξασφαλιστεί ουσιαστικός έλεγχος των δαπανών όλων των εκτός κρατικού προϋπολογισμού φορέων του δημόσιου τομέα, για να μειωθούν τα ελλείμματά τους και η επιβάρυνση του προϋπολογισμού με επιχορηγήσεις που αντιστοιχούν σε ένα ιδιαίτερα μεγάλο τμήμα των συνολικών δαπανών. Τρίτον, απαιτείται μεγαλύτερη πρόοδος στην αντιμετώπιση των διαρθρωτικών προβλημάτων του δημόσιου τομέα, για να δημιουργηθούν οι αναγκαίες προϋποθέσεις προς επίτευξη υψηλότερων μακροοικονομικών επιδόσεων, ιδιαίτερα όσον αφορά την ανάπτυξη και την απασχόληση.

Αν δεν γίνουν αυτά που ενδεικτικά παρέθεσα το «αύριον ουκ έσσεται πάλι άμεινον»…

Μηδαμινή η επίδραση του πρωτογενούς πλεονάσματος στη μείωση χρέους, λόγω σπατάλης

Έτος

Χρέος (% ΑΕΠ)

Μεταβολές Χρέους (εκατ. μονάδες

Πρωτογενές αποτέλεσμα (% ΑΕΠ)

Επίδραση πρωτογενούς αποτελέσματος (εκατ. μονάδες)

1996

111,3

2,6

4,4

-3,1

1997

108,3

-3,0

5,5

-4,2

1998

105,8

-2,4

6,4

-5,3

1999

105,1

-0,7

7,2

-5,4

2000

106,2

1,1

5,2

-5,1

2001

103,7

-2,5

4,3

-2,0

2002

101,7

-2,1

2,0

-0,7

2003

97,4

-4,2

1,4

0,7

2004

98,9

1,4

0,1

2,6

2005

109,0

10,2

0,3

0,7

2006

106,1

-2,9

0,5

1,4

2007

105,1

-1,0

-0,5

1,9

2008

109,4

4,3

-2,0

5,4

2009

129,7

20,3

-7,2

10,1

2010

146,2

16,5

-3,6

5,3

2011

172,1

25,9

-3,1

3,0

2012

159,6

-12,5

-1,8

3,8

2013

177,4

17,8

-2,1

9,1

2014

178,9

1,5

0,4

-0,3

2015

175,9

-3,0

-3,9

2,1

2016

178,5

2,6

3,7

-3,7

2017

176,1

-2,4

3,9

-3,9

2018

181,1

5,0

4,0

-4,1

 

 

 

 

 

 

 

 

Σελίδα 1 από 12

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Η ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας ΑΙΧΜΗ, πρώτης σε κυκλοφορία και αναγνωσιμότητα στο νομό Αιτωλοακαρνανίας. Ειδήσεις, σχόλια, ρεπορτάζ, κοινωνικά, αθλητικά, μικρές αγγελίες

Η Αιτωλοακαρνανία