Αγγελίες    Επικοινωνία

Αναμνήσεις από τις γιορτές του Αη - Συμιού και την Αγία Τριάδα της Κλείσοβας το 1961!

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Του Δημήτρη Στεργίου

Ανεξίτηλες εικόνες από το εντυπωσιακό εθνικό, λαογραφικό και ιστορικό πλαίσιο των εορτών του Αη-Συμιού και ιδιαίτερα από την τελευταία ημέρα της «απόβασης» της Παλαμαϊκής Σχολής στο ιστορικό νησάκι.

Όσο πλησιάζουν οι μέρες για το τετραήμερο γλέντι στο Μεσολόγγι για το «Πανηγύρι του Αη – Συμιού», κατά την εορτή του Αγίου Πνεύματος, τόσο φουντώνουν οι θύμησες για το αγαπημένο μου Μεσολόγγι και τα έξι χρόνια που έζησα εκεί ως μαθητής του Γυμνασίου της Παλαμαϊκής Σχολής Μεσολογγίου, πριν από 58 χρόνια! «Ακούω» ακόμα τις περίφημες και εκκωφαντικές «ζυγιές» (ζουρνάδες και νταούλια μαζί), «βλέπω» ακόμα τους «αρματωμένους» και καβαλάρηδες συμμαθητές μου με τους γονείς τους να χορεύουν, να γλεντάνε, να διασκεδάζουν και να συντρώγουν. «Μεθάω» ακόμα από το άρωμα των λεμονανθών και της τριανταφυλλιάς στη διαδρομή από την ξακουστή Πύλη του Μεσολογγίου προς το μοναστήρι του Άη – Συμιού!

«Ακούω» και «βλέπω» όλα αυτά ακόμα, μολονότι πέρασαν 58 χρόνια, αλλά προσωπικά είναι ανεξίτηλη η εικόνα της «απόβασης» μαζί με συμμαθητές μου το πρωί της Δευτέρας του Αγίου Πνεύματος στην ιστορική Κλείσοβα, όπου τελούνταν και τελείται Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδας.

Πανηγυριστές, φορώντας τις παραδοσιακές τους φορεσιές, οι αρχές της ιεράς πόλεως του Μεσολογγίου και οι κάτοικοί του προσέρχονταν με ευλάβεια στο ιστορικό νησί της Κλείσοβας για να τιμήσουν τη μνήμη χιλιάδων νεκρών στην πιο φονική μάχη κατά τις πολιορκίες του Μεσολογγίου.

Στις εκδηλώσεις αυτές, όπως και σε όλες τις εθνικές εορτές, συμμετείχε κάθε χρόνο και το Γυμνάσιο της Παλαμαϊκής Σχολής Μεσολογγίου με αντιπροσωπεία μαθητών από την τελευταία (έκτη τότε) τάξη υπό τον εκάστοτε σημαιοφόρο.

Έτσι, κατά τις εορτές τις Αγίας Τριάδας στο ιστορικό νησάκι το 1961 συμμετείχε το Γυμνάσιο της Παλαμαϊκής Σχολής Μεσολογγίου με σημαιοφόρο τον γράφοντα. Στη φωτογραφία, στιγμιότυπο από τη συμμετοχή του Γυμνασίου της Παλαμαϊκής Σχολής Μεσολογγίου στην εορτή της Αγίας Τριάδας στην Κλείσοβα το 1961. Διακρίνονται, (με ορισμένες επιφυλάξεις λόγω πολυετίας!) από αριστερά (όρθιοι): Κώστας Τσακανίκας, Κώστας Μακρόπουλος, Σπύρος Δρίβας, Γιώργος Αραπάκης, Πάνος Διαμαντόπουλος, Γιώργος Μπαρούχας (αείνηστος), Δημήτρης Στεργίου (σημαιοφόρος), Κώστας Λουκόπουλος, Λουκάς Παπαθέου, Νίκος Βαλιανάτος, Παντελής Τρικενές. Καθιστοί από αριστερά: Χρήστος Γκόρπας, Χρήστος Καπορδέλης, Γιώργος Μπενάτος, Δημήτρης Καλάκης, Θανάσης Ζάνος, Γιάννης Ντζαβίδας, Θόδωρος Καραπάνος, Πάνος Αποστολόπουλος (ζητώ συγνώμη από τους συμμαθητές μου για τυχόν λάθη και παραλείψεις. Είπαμε, ούκ έρχεται μόνον το γήρας…»

Επίσης, την Τρίτη, όταν γιορτάζει η Αγία Τριάδα, το ιστορικό εκκλησάκι της θρυλικής Κλείσοβας, νωρίς το απόγευμα, αρματωμένοι και οι επισκέπτες διέσχιζαν με γαΐτες και πριάρια τη χιλιοτραγουδισμένη λιμνοθάλασσα και έβγαιναν στο νησάκι της Κλείσοβας για να ανάψουν το κεράκι τους και να προσευχηθούν. Το απόγευμα, στο Μνημείο των Πεσόντων τελούνταν επιμνημόσυνη δέηση και γινόταν κατάθεση στεφάνων από τις τοπικές αρχές.

Σύντομο ιστορικό πλαίσιο

To Δεκέμβριο του 1825, oι Τούρκοι με αρχηγό τον Κιουταχή συνεργάστηκαν με τους Αιγύπτιους για την κατάκτηση του Μεσολογγίου, αφού η πρώτη προσπάθεια του Κιουταχή απέτυχε. Ο αρχηγός των Αιγυπτίων ο Ιμπραήμ έφτασε στο Μεσολόγγι και ανέλαβε μόνος του την επιχείρηση χωρίς αποτέλεσμα. Ωστόσο, οι Τουρκοαιγύπτιοι δεν τα παράτησαν. Αυτή τη φορά πολιόρκησαν και οι δύο μαζί το Μεσολόγγι.

Προκειμένου να γίνει ευκολότερη η κατάκτηση του Μεσολογγίου, έπρεπε η Κλείσοβα, ένα μικρό νησάκι απέναντι από το Μεσολόγγι, να καταστραφεί για να κοπεί ο ανεφοδιασμός της πόλης. Οι άνδρες της Κλείσοβας οχυρώθηκαν κατά του εχθρού. Ύψωσαν οχύρωμα, έσκαψαν τάφρο και τοποθέτησαν πασσάλους σε θάλασσα και στεριά για να δυσκολεύουν τα εχθρικά πλοία. Το νησί φρουρούνταν από 131 άνδρες, μεταξύ των οποίων ήταν και Μεσολογγίτες.

Ο Κιουταχής, για να αιφνιδιάσει την Κλείσοβα ώστε να μπορέσει να την κυριεύσει ευκολότερα, αποφάσισε να κάνει έναν αντιπερισπασμό. Προσποιήθηκε ότι θα επιτεθεί στο Μεσολόγγι, όμως άλλαξε απότομα πορεία και στράφηκε προς την Κλείσοβα. Ο Κιουταχής, παρότι διέθετε 3.000 άνδρες εναντίον των 131 αγωνιστών της Κλείσοβας, πραγματοποίησε έξι επιθέσεις, χωρίς όμως επιτυχία. Ο πασάς των Τούρκων, έχοντας χάσει πολύ στρατό, αναγκάστηκε να υποχωρήσει.

Ύστερα από την ανεπιτυχή προσπάθεια του Κιουταχή, ανέλαβε ο Ιμπραήμ και επιτέθηκε στην Κλείσοβα με 3.000 Αιγύπτιους. Ήταν σίγουρος ότι θα την κυριεύσει εύκολα. Οι άνδρες της Κλείσοβας άρχισαν να πυροβολούν συνέχεια εναντίον τους. Οι Αιγύπτιοι επιτέθηκαν ανεπιτυχώς έξι φορές εναντίον των Ελλήνων. Παρ’ όλο που οι αγωνιστές της Κλείσοβας ήταν 131, είχαν μόνο 24 νεκρούς, ενώ από τους αντιπάλους οι Τουρκοαιγύπτιοι που είχαν 6.000 άνδρες έχασαν περίπου τους μισούς.

Πάντως, σημειώνεται ότι η μάχη της Κλείσοβας που κερδήθηκε ηρωικά, δεν άλλαξε την τύχη του Μεσολογγίου με την ηρωική έξοδο στις 10 Απριλίου του 1826.

Το τετραήμερο πανηγύρι

Το τετραήμερο του Αγίου Πνεύματος γίνεται στο Μεσολόγγι το «Πανηγύρι του Άη-Συμιού», που στο πέρασμα του χρόνου διατηρεί αναλλοίωτα τα στοιχεία που το συνθέτουν. Κι αυτό γιατί πρόκειται, για ένα αυθεντικό πανηγύρι με ιστορικό και θρησκευτικό χαρακτήρα, που διοργανώνεται στο Μεσολόγγι από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης της Ιερής Πόλης, σύμφωνα με τεκμηριωμένες ιστορικές μαρτυρίες και το οποίο είναι το μόνο αστικό πανηγύρι σε όλη την Ελλάδα.

Το πρωί της Δευτέρας, του Αγίου Πνεύματος, η μικρή καμπάνα του μοναστηριού τους καλεί όλους να συμμετάσχουν στην Αρχιερατική Θεία Λειτουργία με τη συμμετοχή των τοπικών, στρατιωτικών και πολιτικών αρχών. Μετά την κατανυκτική λειτουργία, το πρωί όλοι μαζεύονται σιωπηλοί για το Μνημόσυνο των Εξοδιτών στον τόπο του μαρτυρίου, εκεί που είχαν συμφωνήσει να συγκεντρωθούν όσοι θα είχαν την τύχη να γλιτώσουν από την Έξοδο, εκεί που οι εχθροί, καλά πληροφορημένοι, τους περίμεναν για να τους αποτελειώσουν και όπου τώρα ένας πελώριος άσπρος Σταυρός υψώνεται στη μνήμη τους.

Ύστερα γυρίζουν στα στέκια τους στον περίβολο της Μονής και κάτω απ' τα πλατάνια συνεχίζουν το γλέντι τους μέχρι το δειλινό, οπότε ετοιμάζονται για το γυρισμό στην πόλη του Μεσολογγίου το βράδυ. Το βράδυ το πανηγύρι συνεχίζεται. Μετέχει πλήθος κόσμου όχι μόνο από το Μεσολόγγι αλλά απ' όλη την Ελλάδα.

 Παραθέτω μερικές «εικόνες» από τις εκπληκτικές αυτές εκδηλώσεις όπως τις έζησα ως μαθητής και τις παρακολουθούσα και τα επόμενα χρόνια:

Η προετοιμασία του πανηγυριού ξεκινά από τη γιορτή της Αναλήψεως με τους «αρματωμένους» και τους «καταβαλαραίους». Οι αρματωμένοι δημιουργούν επτά με οκτώ συνήθως παρέες από 8-20 άτομα και ντύνονται με την παραδοσιακή μεσολογγίτικη φορεσιά (ντουλαμάς). Οι καβαλαραίοι, η πλειοψηφία των οποίων είναι νέοι, ιππεύουν άλογα. Αυτοί στολίζουν το πανηγύρι και εκδηλώνουν το σεβασμό της νέας γενιάς στις ωραίες παραδόσεις του τόπου.

Το βράδυ του Σαββάτου ξεκινά το πανηγύρι με τις παρέες των πανηγυριστών να συγκεντρώνονται στα στέκια τους σε διάφορα σημεία της πόλης του Μεσολογγίου ξεκινώντας το παραδοσιακό γλέντι, με τους ήχους του ζουρνά και του νταουλιού.

Από το πρωί της Κυριακής ο πρώτος της κάθε παρέας, με τα όργανα που δεν παύουν να παίζουν, επισκέπτεται τα σπίτια των αρματωμένων της παρέας του κι έτσι από κάθε σπίτι προστίθεται κι ένας. Στο τέλος πηγαίνουν στο σπίτι του καπετάνιου, δηλαδή του αρχηγού της παρέας. Σε κάθε σπίτι κερνιούνται με ούζο και ραβανί (τοπικό γλυκό). Στη συνέχεια κι αφού περιδιαβούν την πόλη κατευθύνονται στα στέκια τους όπου συνεχίζουν το γλέντι ως αργά το απόγευμα.

Το απόγευμα όλες οι παρέες (αρματωμένοι και καβαλαραίοι) συγκεντρώνονται στον Μητροπολιτικό ναό του Αγίου Σπυρίδωνα προσκυνούν και παίρνουν από το εφημέριο του ναού τη Σημαία των Εξοδιτών για να ξεκινήσουν προς τον Κήπο των Ηρώων όπου τελείται επιμνημόσυνη Δέηση στον Τύμβο των Ηρώων. Στη συνέχεια, οι πανηγυριστές ξεκινούν για το ιστορικό μοναστήρι του Αγίου Συμεώνος, όπου και θα συνεχίσουν το γλέντι τους έως τα ξημερώματα της Δευτέρας, ενώ μαζί τους θα συμμετέχουν στο γλέντι εκατοντάδες ντόπιων και ξένων επισκεπτών, που μετέχουν και αυτοί στο ιστορικό πανηγύρι.

 Το πρωί της Δευτέρας, του Αγίου Πνεύματος, η μικρή καμπάνα του μοναστηριού τους καλεί όλους να συμμετάσχουν στην Αρχιερατική Θεία Λειτουργία με τη συμμετοχή των τοπικών, στρατιωτικών και πολιτικών αρχών. Επίσης, το πρωί της Δευτέρας, όπως προαναφέρθηκε, τελείται Θεία Λειτουργία και στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδας στην Κλείσοβα.

Την Τρίτη γιορτάζει η Αγία Τριάδα, το ιστορικό εκκλησάκι της θρυλικής Κλείσοβας. Νωρίς το απόγευμα, αρματωμένοι και οι επισκέπτες διασχίζουν με γαΐτες και πριάρια τη χιλιοτραγουδισμένη λιμνοθάλασσα και βγαίνουν στο νησάκι της Κλείσοβας για να ανάψουν το κεράκι τους και να προσευχηθούν. Το απόγευμα, στο Μνημείο των Πεσόντων τελείται επιμνημόσυνη δέηση και γίνεται κατάθεση στεφάνων από τις τοπικές αρχές.

Ακολούθως όλες οι παρέες των πανηγυριστών συνεχίζουν το γλέντι τους στα στέκια τους στην πόλη έως τα ξημερώματα της Τετάρτης. Κάπου εκεί τελειώνει το μοναδικό και ωραίο εθνικό-θρησκευτικό πανηγύρι του Άη-Συμιού, με τους πανηγυριστές να αποχαιρετίζονται με το τραγούδι:

"Πάλε καλές αντάμωσες,

πάλε ν' ανταμωθούμε

στον Άη - Συμιό, στον πλάτανο

και στην κρύα βρυσούλα..."

Κουφός Βασίλης

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Η ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας ΑΙΧΜΗ, πρώτης σε κυκλοφορία και αναγνωσιμότητα στο νομό Αιτωλοακαρνανίας. Ειδήσεις, σχόλια, ρεπορτάζ, κοινωνικά, αθλητικά, μικρές αγγελίες

Η Αιτωλοακαρνανία