Αγγελίες    Επικοινωνία

Το µέλλον των Δήµων στα χρόνια της κρίσης

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 07/02/2019

 

Η χώρα µας έχει διανύσει ήδη µια δεκαετία, από τη στιγµή που ξεκίνησε η οικονοµική κρίση να την ταλανίζει.

Ελάχιστα από αυτά που γνωρίζαµε, έχουν παραµείνει ίδια µε όσα ίσχυαν τις παλιότερες καλές εποχές. Και οι Δήµοι, ως αναπόσπαστο µέρος της ευρύτερης Ελληνικής δηµόσιας διοίκησης, και δη αυτοδιοίκησης, βρίσκονται στο µεταίχµιο σοβαρών αλλαγών, που θα µας επηρεάσουν όλους.

Περισσότερο από ποτέ, είναι επίκαιρη η συζήτηση περί της οικονοµικής αυτοτέλειας των Δήµων. Πόσο έτοιµοι όµως είµαστε, για µια τόσο µεγάλη αλλαγή; Γεγονός αδιαµφισβήτητο πάντως είναι, ότι ο µεγαλύτερος πυλώνας εσόδων των Δήµων, η κρατική χρηµατοδότηση, έχει µειωθεί κατά 60% από το 2010 µέχρι σήµερα. Έχει κανείς αµφιβολία, ότι η µείωση αυτή θα συνεχιστεί στο προσεχές µέλλον; Μήπως σύντοµα πρόκειται να δούµε και την οριστική της κατάργηση;

Μια ψύχραιµη εκτίµηση των γεγονότων, θα έλεγε ότι είναι πολύ πιθανό στα αµέσως επόµενα χρόνια, να δούµε το κεντρικό κράτος να εκχωρεί πλέον, την πολυπόθητη οικονοµική αυτοτέλεια στους Δήµους. Όχι φυσικά γιατί θα ήθελε να χάσει τον έλεγχο της ροής των χρηµάτων, και του σφιχτού εναγκαλισµού των κοµµάτων µε τις πελατειακές σχέσεις. Αλλά λόγω ακριβώς του παρατεινόµενου οικονοµικού χειµώνα που διέρχεται η χώρα, και της αναιµικής ανάπτυξης των εποµένων ετών. Κοινώς, σε µια εντελώς σολοµώντεια λύση, η πολιτεία µπορεί να πει ότι δίνει την πολυπόθητη οικονοµική αυτοδυναµία στους Δήµους, και τερµατίζει ταυτόχρονα κάθε κρατική χρηµατοδότηση. Εξάλλου, δεν είναι τυχαίο που συνεχώς ακούγεται η πρόταση παραχώρησης του ΕΝΦΙΑ στους Δήµους, µε όποια ονοµασία και αν δώσουν στον εν λόγω φόρο.

Η οικονοµική αυτοτέλεια των Δήµων, είναι φυσικά αυτονόητο θετικό βήµα, που θα έπρεπε να έχει υλοποιηθεί εδώ και πολλά χρόνια, αντί να είµαστε ακόµη στο µοντέλο του συγκεντρωτικού κράτους του βασιλιά Όθωνα, προ διακοσίων ετών. Οι Δήµοι πρέπει να είναι σε θέση να αποφασίζουν πού θα βρουν τα χρήµατά τους, πώς θα τα συλλέξουν, πώς θα τα ξοδέψουν. Ο πολίτης θα βλέπει άµεσα, πού πάνε ή πού δεν πάνε τα χρήµατά του. Οι δηµότες θα ξέρουν ποιοι είναι οι πραγµατικοί υπόλογοι της οικονοµικής διαχείρισης, θα υπάρχει όντως διαφάνεια. Και επιτέλους η λογοδοσία των Δήµαρχων θα είναι ουσιαστική, καθώς θα πάψουν να έχουν τις σηµερινές -εν µέρει εύλογες- αιτιολογίες του τύπου "δεν µου δίνουν χρήµατα". Εκεί θα φανεί, αν όντως υπάρχει αποτελεσµατικότητα. Εκεί θα ξεχωρίζει εύκολα, ο καλός από τον κακό Δήµαρχο, ο αποτελεσµατικός από τον µη αποτελεσµατικό, το καλό από το κακό δηµοτικό συµβούλιο. Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν πού πηγαίνουν τα χρήµατά τους, και να συναινούν. Τεκµηριωµένα θα πρέπει οι δηµότες, να γνωρίζουν πού κατευθύνονται οι πόροι και µε ποιες αποφάσεις. Όπως είναι προφανές, οι Δήµοι πρέπει να είναι πολύ αποτελεσµατικοί στην όλη διαχείριση των χρηµάτων τους, και στις αποφάσεις που λαµβάνουν.

Ένα ακόµη θετικό βήµα που αναµένεται µε την απόκτηση της οικονοµικής αυτοτέλειας, είναι να χαλαρώσει το σφιχτό γραφειοκρατικό θεσµικό πλαίσιο µέσα στο οποίο παίρνονται οι αποφάσεις και δεν επιτρέπει στους Δήµους να παίρνουν αποφάσεις µε βάση τις τοπικές ανάγκες, αλλά είναι αναγκασµένοι να περνούν από µύριες συµπληγάδες κρατικής γραφειοκρατίας.

Θεωρώ δεδοµένο ότι σύντοµα θα προκύψουν νέες απαιτήσεις από το κεντρικό κράτος, για περαιτέρω ποσοτικοποίηση των οικονοµικών δεδοµένων των Δήµων. Οι Δήµοι, ειδικά στην εποχή µας που έχει χαθεί η παλαιότερη ευµάρεια, θα µπουν σε ένα πεδίο άµιλλας και ανταγωνισµού µεταξύ τους. Οι συγκρίσεις είναι αναπόφευκτες.

Κάποιοι Δήμοι θα είναι πρωτοπόροι στην οικονομική τους διαχείριση και την ποιοτική εξυπηρέτηση και ικανοποίηση των δημοτών και κάποιοι Δήμοι θα είναι ουραγοί.

Στο νέο ανταγωνιστικό πλαίσιο, η αποτελεσματικότητα θα προέλθει και από τη ρεαλιστική κοστολόγηση των υπηρεσιών του Δήμου. Από το πόσο κοστίζει η διαχείριση ενός τόνου σκουπιδιών μέχρι το πόσο κοστίζει ένα παιδί στους δημοτικούς παιδικούς σταθμούς. Όταν ο Δήμος θα πρέπει να καλύψει από εντελώς δικούς του πόρους τα διάφορα αναγκαία κόστη, και μάλιστα άμεσα από τα χρήματα των εισφορών των δημοτών (οικονομική αυτοτέλεια-τοπική φορολογία) καταλαβαίνετε ότι δεν υπάρχει πολυτέλεια αποφάσεων γενικώς και αορίστως, δίχως να ξέρουμε τι μας κοστίζει το καθετί.

Οι Δήμοι, έστω και καθυστερημένα, πρέπει οριζοντίως και καθέτως και σε κάθε διάσταση, να υιοθετήσουν τις νέες τεχνολογίες. Είναι αυτές, που θα οδηγήσουν σε εξοικονόμηση χρόνου και χρήματος. Είναι αυτές που μπορούν να κάνουν τον Δήμο αποτελεσματικότερο, προς όφελος των δημοτών.

Οι Δήμοι πρέπει επίσης να εννοήσουν καλύτερα την έννοια της πληροφορικής και των νέων τεχνολογιών. Η διαχείριση των δεδομένων, των πληροφοριών, τα ανοιχτά δεδομένα για αξιοποίηση και ανάπτυξη χρήσιμων εφαρμογών από τρίτους, θα βοηθήσουν τους Δήμους να είναι ανοιχτοί προς την κοινωνία και να αφουγκράζονται καλύτερα τις ανάγκες της.

Στο νέο σκηνικό που θα κληθούν να λειτουργήσουν οι Δήμοι τα επόμενα χρόνια, οι βασικοί πυλώνες λειτουργίας τους πρέπει να είναι οι εξής: στοχοθεσία, πηγές χρηματοδότησης, κοστολόγηση, δείκτες αποτελεσματικότητας/απορροφητικότητας.

Οι Δήμοι περνάνε πλέον από την εποχή που την πρωτοκαθεδρία είχαν τα "θέλω" της διοίκησης, στα "θέλω" των δημοτών. Και μέσω διαδικτύου, πανεύκολα μπορεί ο κάθε Δήμος, να κάνει έρευνες ικανοποίησης των δημοτών, γι’ αυτά που τους παρέχει.

Υπάρχει μια ελληνική πόλη-πρότυπο, σε πολλούς τομείς, τα Τρίκαλα. Πλήθος αφιερωμάτων και δημοσιευμάτων σε Ελλάδα και εξωτερικό, έχουν γίνει για την δουλειά που γίνεται στα Τρίκαλα, με πρωτοστάτη τον Δήμο Τρικκαίων. Προφανέστατα και είναι παράδειγμα προς μίμηση. Πριν λίγο καιρό, με έκπληξη διάβασα την δήλωση ενός γνωστού αξιόλογου Δημάρχου, όπου στις αναπόφευκτες συγκρίσεις των δημοτών του για τις προηγμένες και πολύ ποιοτικότερες υπηρεσίες που παρέχονται στα Τρίκαλα, η απάντησή του ήταν ότι στα Τρίκαλα μπορούν και τα κάνουν αυτά, επειδή έχουν δημιουργήσει φόρμουλα, ώστε να μην ακολουθούν (σε όλα) το δημόσιο λογιστικό, αλλά μέσω Ανώνυμης Εταιρείας! Τον δημότη όμως, ποσώς τον ενδιαφέρει το λογιστικό σύστημα του ενός και του άλλου! Ο πολίτης ξέρει τι είναι καλύτερο και δικαίως το θέλει, και ο ένας Δήμος βρήκε τον τρόπο και το προσφέρει, ενώ ο άλλος "κλαίγεται" για το δημόσιο λογιστικό! "Προφάσεις εν αμαρτίαις", που εμφανώς πλέον δεν πείθουν.

Ο Δήμαρχος αν θέλει να πετύχει, πρέπει να υπερβαίνει τις αρμοδιότητές του. Κι όχι να είναι εγκλωβισμένος σε μια λογική τροχονόμου, με κατάσταση λειτουργίας on/off, "μπορώ/δεν μπορώ να το κάνω".

Εν τέλει, οι Δήμαρχοι που θα επιβιώσουν τα επόμενα χρόνια, θα είναι αυτοί που δεν θα στοχεύουν στις επόμενες δημοτικές εκλογές. Όσοι σκέφτονται την επανεκλογή τους, το πιθανότερο είναι ότι θα καταστραφούν. Διότι έρχονται πολύ δύσκολα χρόνια, και η κακή οικονομική κατάσταση της χώρας θα επηρεάσει με ακόμη μεγαλύτερο αρνητικό τρόπο και τους Δήμους. Οι πετυχημένοι Δήμαρχοι των επόμενων χρόνων θα είναι αυτοί που πραγματικά θα τολμήσουν.  

Κωνσταντίνος Η. Χονδρός
Περιφερειολόγος

Μπορείτε να προμηθευτείτε την εφημερίδα στα περίπτερα του νομού

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Η ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας ΑΙΧΜΗ, πρώτης σε κυκλοφορία και αναγνωσιμότητα στο νομό Αιτωλοακαρνανίας. Ειδήσεις, σχόλια, ρεπορτάζ, κοινωνικά, αθλητικά, μικρές αγγελίες

Η Αιτωλοακαρνανία